w sprawie możliwości poszerzenia form wsparcia finansowego pracowników naukowych (doktorantów)
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego Maciej Gdula
Warszawa, 26-03-2024
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na zapytanie Posła na Sejm RP Pana Bogdana Andrzeja Zdrojewskiego w sprawie możliwości poszerzenia form wsparcia finansowego pracowników naukowych (doktorantów):
Szanowny Panie Pośle,
odpowiadając na interpelację, pozwolę sobie przekazać, że szkoły doktorskie są formą kształcenia doktorantów, która zastąpiła dotychczasowe studia doktoranckie. Szkoły doktorskie rozpoczęły działalność z dniem 1 października 2019 r. i są prowadzone na podstawie ustawy z dnia 20 października 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą”.
Wyjaśniam, że w wyniku reformy systemu kształcenia doktorantów wprowadzonej ustawą, przewidującej kształcenie doktorantów w ramach tworzonych szkół doktorskich, wprowadzono powszechny system stypendialny dla doktorantów kształcących się w tych szkołach, zakładający wypłacanie stypendium każdemu doktorantowi nieposiadającemu stopnia doktora przez 4 letni okres kształcenia w minimalnej wysokości gwarantowanej ustawą. Zmiana ta w istotny sposób poprawiła status materialny doktorantów.
Doktoranci kształcący się w szkołach doktorskich mają ponadto prawo do korzystania przez okres kształcenia (4 lata) z preferencyjnego kredytu studenckiego z dopłatami do oprocentowania z budżetu państwa oraz korzystnymi warunkami zaciągania kredytu oraz jego spłaty. Jednocześnie została zachowana także możliwość ubiegania się doktoranta o środki z programów grantowych, a także z programów stypendialnych oferowanych przez jednostki samorządu terytorialnego oraz osoby fizyczne i prawne. Doktoranci mają również prawo ubiegania się o stypendium ministra dla wybitnych młodych naukowców.
Zwracam ponadto uwagę, iż określona w art. 209 ust. 4 ustawy wysokość stypendium doktoranckiego ma charakter minimalny. Podmiot prowadzący szkołę doktorską może ustalić stawki tych stypendiów na poziomie wyższym. Wskazuję również, iż ustawa przewiduje wypłatę stypendium doktoranckiego w czasie zawieszenia kształcenia doktoranta na okres odpowiadający czasowi trwania urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu ojcowskiego oraz urlopu rodzicielskiego, określonych w Kodeksie pracy. A okresu wypłaty w takim przypadku nie wlicza się do łącznego 4 letniego okresu pobierania stypendium doktoranckiego. Ponadto wskażę, iż doktorant posiadający orzeczenie o niepełnosprawności otrzymuje stypendium doktoranckie w wysokości zwiększonej o 30% kwoty stypendium otrzymywanego przed oceną śródokresową.
Przedstawiając powyższe informacje o formach wsparcia doktorantów, pozwolę sobie zwrócić uwagę, że minimalna wysokość stypendium doktoranckiego wzrosła z dniem 1 stycznia 2023 r. o 12,5% względem poziomu obowiązującego w 2022 r. w wyniku nowelizacji dokonanej rozporządzeniem Ministra Edukacji i Nauki z dnia 2 stycznia 2023 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej (Dz. U. poz. 16).
Natomiast w dniu 15 lutego 2024 r. podpisane zostało rozporządzenie Ministra Nauki zmieniające rozporządzenie w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej (Dz. U. poz. 235). Przewiduje ono podniesienie płac od 1 stycznia 2024 r. o 30%. Oznacza to, że wynagrodzenie profesora wzrasta z poziomu 7 210 zł do 9 370 zł i stosownemu podwyższeniu ulega także minimalna wysokość stypendium doktoranckiego, które wynosi co najmniej:
1) 37% wynagrodzenia profesora – do miesiąca, w którym została przeprowadzona ocena śródokresowa;
2) 57% wynagrodzenia profesora – po miesiącu, w którym została przeprowadzona ocena śródokresowa.
Pozwolę sobie również zwrócić uwagę, że ustawą z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1672, z późn. zm.) zniesiony został zakaz zatrudnienia doktoranta w charakterze nauczyciela akademickiego i pracownika akademickiego. Zmianę tę należy rozpatrywać także w kontekście poszerzenia możliwości zabezpieczenia sytuacji materialnej doktorantów.
Pozwolę sobie przekazać, iż w chwili obecnej nie są prowadzone prace zmierzające do kolejnej nowelizacji ww. rozporządzenia. Informuję jednocześnie, iż trwają analizy dotyczące wprowadzenia zmian w ustawie, także w zakresie kształcenia doktorantów. Ministerstwo współpracuje w tej kwestii ze środowiskiem doktorantów. Na obecnym etapie nie jest jednak możliwe udzielenie bardziej szczegółowych informacji.
Z wyrazami szacunku,
Z upoważnienia Ministra Nauki
Maciej Gdula
Podsekretarz Stanu