w sprawie pakietu migracyjnego
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk
Warszawa, 13-05-2024
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na zapytanie numer 496 pana posła Piotra Müllera w sprawie pakietu migracyjnego uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Prace nad paktem w sprawie migracji i azylu były prowadzone w latach 2020-2023 przez rząd Zjednoczonej Prawicy. To w tym czasie było możliwe podjęcie stosownych kroków w ramach procesu negocjacji w Radzie Unii Europejskiej (UE) oraz późniejszych rozmów z Komisją Europejską i Parlamentem Europejskim, zmierzających do zmiany zapisów lub zablokowania przyjęcia paktu. Wówczas istniała także możliwość dostosowania przyjmowanych przepisów prawa w sposób uwzględniający stanowisko i specyficzną sytuację migracyjną Polski. Obecny rząd konsekwentnie sprzeciwia się wszystkim elementom paktu w wynegocjowanym kształcie.
Prezydencja belgijska zapowiedziała ostateczne przyjęcie paktu podczas posiedzenia Rady do Spraw Gospodarczych i Finansowych 14 maja 2024 r. Polska podtrzyma swój sprzeciw i opowie się przeciwko wszystkim dziesięciu projektom traktowanym jako pakiet.
W ocenie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji pakt migracyjny powinien kłaść nacisk na inne elementy systemu zarządzania migracją niż mechanizm solidarności, a przede wszystkim relokacje. Jego obecny kształt należy ocenić negatywnie, również w związku z tym, że nie odpowiada on na wyzwania związane z instrumentalizacją procesów migracyjnych przez takie państwa jak Białoruś i Rosja.
Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że przyjmowane przepisy prawa pozwalają na wyłączenie państwa członkowskiego z opisywanego mechanizmu ze względu na jego sytuację migracyjną. Ponadto tzw. obowiązkowa solidarność (stanowiąca rozwinięcie art. 80 traktatu z dnia 25 marca 1957 r. o funkcjonowaniu Unii Europejskiej[1]) nie oznacza obowiązkowej relokacji, ponieważ na każdym etapie może być zamieniona na kontrybucje finansowe lub alternatywne środki solidarności w zależności od potrzeb państwa członkowskiego będącego beneficjentem unijnej solidarności.
Polska ma więc możliwości, by po potencjalnym wdrożeniu przepisów paktu nie uczestniczyć w relokacji i będzie z tych możliwości korzystać w taki sposób, aby nie ponosić żadnych nieproporcjonalnych obciążeń.
Obecnie pakt ws. migracji i azylu nie został formalnie przyjęty, nie ma więc podstaw do jego zaskarżenia. Ponadto uprzejmie informuję, że kontrola legalności aktów prawnych UE, zgodnie z art. 263 traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, należy do Trybunału Sprawiedliwości UE[2]. Trybunał jest właściwy m.in. do orzekania w zakresie skarg wniesionych przez państwo członkowskie, Parlament Europejski, Radę lub Komisję, podnoszących zarzut braku kompetencji, naruszenia istotnych wymogów proceduralnych, naruszenia traktatów lub jakiejkolwiek reguły prawnej związanej z ich stosowaniem lub nadużycia władzy. Skargę wnosi się w terminie dwóch miesięcy od daty publikacji aktu prawnego.
Nadmieniam, że Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji nie dysponuje opiniami prawnymi stwierdzającymi niezgodność przepisów prawa wchodzących w skład tzw. pakietu migracyjnego z traktatami czy też z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.
Z poważaniem
z up. Maciej Duszczyk
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. U. 2004 nr 90 poz. 864[2] z późn. zm.
[2] Dalej – Trybunał.