do ministra sprawiedliwości
w sprawie przestępstw popełnionych przez żołnierzy ściganych na wniosek dowódcy jednostki
Zgłaszający: Sebastian Łukaszewicz
Data wpływu: 19-12-2023
Część wojskowa Kodeksu karnego zawiera przepisy penalizujące czyny zabronione popełnione przez żołnierzy. W wielu przypadkach ściganie sprawców tychże czynów następuje na wniosek dowódcy jednostki wojskowej. Należy podkreślić, że art. 351 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny stanowi, iż żołnierz za czyn stanowiący przewinienie dyscyplinarne, wypełniający jednocześnie znamiona przestępstwa lub wykroczenia albo przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej niezależnie od odpowiedzialności karnej. Z praktyki działalności wojskowych organów ścigania wynika, że po ujawnieniu popełnienia czynu zabronionego ściganego na wniosek dowódcy jednostki wojskowej Żandarmeria Wojskowa musi uzyskać wniosek dowódcy jednostki o ściganie sprawcy ww. przestępstwa, co umożliwia wszczęcie postępowania karnego. W przypadku złożenia takiego wniosku prowadzone jest postępowanie karne.
Jednakże wielokrotnie zdarza się tak, że dowódca jednostki składa wniosek o ściganie karne żołnierza za popełnienie czynu zabronionego, co determinuje wszczęcie postępowania karnego, a równolegle dowódca prowadzi postępowanie dyscyplinarne w trybie przepisów ustawy o obronie Ojczyzny i kończy je rozpatrzeniem dyscyplinarnym dotyczącym żołnierza jeszcze przed zakończeniem postępowania karnego prowadzonego o ten sam czyn. Taki stan rzeczy może wydawać się problematyczny ze względu na treść art. 658 § 1 Kodeksu postępowania karnego, który stanowi, iż prokurator wojskowy odmawia wszczęcia postępowania o przestępstwo ścigane na wniosek dowódcy jednostki wojskowej, jeżeli wobec sprawcy zastosowano już środki przewidziane w wojskowych przepisach dyscyplinarnych. W opisanym stanie rzeczy dochodzi zatem do sytuacji, w której dowódca jednostki wojskowej żąda ścigania karnego żołnierza, który popełnił przestępstwo ścigane na jego wniosek i jednocześnie rozpatruje sprawę tego żołnierza dyscyplinarnie, o czym nie ma obowiązku powiadamiać Żandarmerii Wojskowej i pionu wojskowego prokuratury, co może rodzić wiele problemów natury prawnej w kontekście treści art. 658 § 1 Kodeksu postępowania karnego.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy treść art. 658 § 1 Kodeksu postępowania karnego ma zastosowanie tylko do takich sytuacji, gdzie dowódca jednostki rozpatrzy dyscyplinarnie sprawę podległego mu żołnierza do momentu złożenia wniosku o ściganie karne tego żołnierza?
2. Czy w przypadku, gdy dowódca jednostki wojskowej złoży wniosek o ściganie karne żołnierza za popełnienie czynu zabronionego ściganego na jego wniosek i w czasie trwania postępowania karnego rozpatrzy dyscyplinarnie sprawę tego żołnierza, o czym poinformuje Żandarmerię Wojskową lub prokuratora nadzorującego to postępowanie karne, to czy ww. postępowanie karne należy zakończyć/umorzyć w związku z treścią art. 658 § 1 Kodeksu postępowania karnego, czy należy je kontynuować i zakończyć na przykład skierowaniem aktu oskarżenia do sądu? Proszę o uzasadnienie odpowiedzi zważając na to, że art. 658 § 1 Kodeksu postępowania karnego stanowi, iż „Prokurator wojskowy odmawia wszczęcia postępowania…”, co jest odmiennym zapisem normy względem sformułowania użytego w art. 17 § 1 Kodeksu postępowania karnego, tj.: „Nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza”.
3. Czy zastosowanie trybu z art. 658 § 1 Kodeksu postępowania karnego uzależnione jest od tego, że dowódca jednostki musi rozpatrzyć dyscyplinarnie sprawę żołnierza przed tym/do momentu kiedy złoży wniosek o ściganie karne żołnierza za przestępstwo ścigane na wniosek dowódcy jednostki?
4. Czy w opinii Ministerstwa Sprawiedliwości treść art. 351 ustawy o obronie Ojczyzny i treść art. 658 § 1 Kodeksu postępowania karnego nie są ze sobą sprzeczne w zakresie pociągania do odpowiedzialności karnej i dyscyplinarnej żołnierza za jeden czyn? Proszę o uzasadnienie odpowiedzi.
Proszę o oznaczenie konkretnego pytania, którego dotyczył będzie dany fragment odpowiedzi.