w sprawie wydania wiążącej interpretacji przepisów ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej w zakresie możliwości udzielenia przewodniczącemu zespołu interdyscyplinarnego przez każdego członka zespołu upoważnienia do powoływania i poszerzania składu grup diagnostyczno-pomocowych lub podjęcia działań zmierzających do uściślenia tych przepisów
Odpowiadający: minister rodziny, pracy i polityki społecznej Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Warszawa, 06-02-2024
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na zapytanie poselskie nr: K10ZAP59, z 11 stycznia 2024 r. Pana Posła Piotra Górnikiewicza wraz z grupą posłów, w sprawie interpretacji przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1249 z późn. zm.), Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej udziela następujących wyjaśnień:
Zgodnie z przepisami powyżej przywołanej ustawy, tworzenie systemu przeciwdziałania przemocy domowej, w tym między innymi tworzenie zespołów interdyscyplinarnych należy do zadań własnych samorządów gminnych.
Zmiany dokonane w systemie przeciwdziałania przemocy domowej miały na celu wprowadzenie przepisów, dzięki którym pomoc i wsparcie będzie świadczona szybko, skutecznie i profesjonalnie, tak aby w najwyższym stopniu chronić osoby doznające przemocy domowej.
Dlatego też wprowadzono między innymi przepisy wyraźnie rozdzielające zadania zespołów interdyscyplinarnych, od zadań grup diagnostyczno–pomocowych. Uproszczono np. sposób pracy grup diagnostyczno–pomocowych, co powinno mieć niebagatelne znaczenie w trakcie udzielania pomocy i wsparcia w ramach procedury „Niebieskie Karty“, a także zmniejszono ich podstawowy skład, co było odpowiedzią na postulaty praktyków zajmujących się przeciwdziałaniem przemocy domowej, dając tym samym pewną dowolność w doborze kolejnych specjalistów do pracy z osobami doznającymi przemocy domowej oraz tę przemoc stosującymi.
Natomiast zespoły interdyscyplinarne, zgodnie z obecnym brzmieniem przepisów, realizują głównie zadania o charakterze strategicznym i monitorującym wyznaczającym kierunki funkcjonowania lokalnego sytemu przeciwdziałania przemocy domowej. Wydaje się więc, że w porównaniu do dotychczasowego, często bardzo licznego składu zespołów interdyscyplinarnych, w zmienionych warunkach prawnych, ich liczebność powinna ulec zmniejszeniu. Dzięki temu praca członków zespołów interdyscyplinarnych jako reprezentantów instytucji i służb zajmujących się przeciwdziałaniem przemocy domowej będzie łatwiejsza i bardziej sprawna.
Zgodzić się jednakże należy, że sposób powoływania grup diagnostyczno–pomocowych (zarówno w składzie „podstawowym“, jak i rozszerzonym) może nastręczać trudności interpretacyjne.
Wskazać jednakże należy, biorąc pod uwagę zwłaszcza realizację zadań własnych, że ustawodawca z rozmysłem stworzył warunki prawne dotyczące opracowania i przyjęcia przez zespół interdyscyplinarny regulaminu (art. 9a ust. 6b ustawy), w którym określa się szczegółowe warunki funkcjonowania zespołu interdyscyplinarnego, a także tryb i sposób powoływania grup diagnostyczno–pomocowych.
Ustawodawca wprowadził wymóg, aby podmiotem powołującym grupę diagnostyczno–pomocową był zespół interdyscyplinarny. Nie narzucono przy tym formy, ani trybu w jakim ma to nastąpić. Zatem, każdy zespół interdyscyplinarny przyjmując regulamin ma możliwość ukształtowania tej czynności w taki sposób, aby w jak największym stopniu usprawnić powoływanie grup diagnostyczno–pomocowych.
Jednym z możliwych do zastosowania wariantów jest powołanie grupy diagnostyczno–pomocowej przez zespół interdyscyplinarny na posiedzeniu – zarówno w trybie stacjonarnym jak i zdalnym, przy czym konieczność dopełnienia 3–dniowego terminu powołania grup, przy zastosowaniu formy pracy zespołu za pomocą środków komunikacji elektronicznej, można traktować jako uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 9a ust. 7c ustawy.
Dopuszczalne, zdaniem Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, jest również rozwiązanie, w którym członkowie zespołów interdyscyplinarnych skorzystają np. z możliwości wynikających z art. 95 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1360, 2337, 2339, z 2023 r. poz. 326, 1285). Bez względu jednak na przyjęty model jedynym wprowadzonym przez ustawodawcę ograniczeniem, jest konieczność powołania grup diagnostyczno–pomocowych przez zespół interdyscyplinarny, co oznacza, że nie może on tego zadania scedować na inny podmiot.
Nie przesądzając więc kategorycznie treści zapisu w „Regulaminie określającym szczegółowe warunki funkcjonowania Zespołu Interdyscyplinarnego oraz tryb i sposób powoływania grup diagnostyczno–pomocowych“ przyjętym Uchwałą Zespołu, bowiem o tym powinien zdecydować Radca Prawny samorządu gminnego, Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, stoi na stanowisku, że istnieją warunki prawne do zastosowania zaprezentowanego w piśmie rozwiązania.
Wyrażam nadzieję, że powyższe wyjaśnienia okażą się przydatne do prawidłowej realizacji zadań z zakresu przeciwdziałania przemocy domowej.
Z wyrazami szacunku
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej