do ministra infrastruktury
w sprawie zastrzeżeń co do faktycznego celu, zasięgu oraz wpływu środowiskowego zamierzenia pn. "Budowa obiektów inżynieryjnych wraz z likwidacją przejazdów kolejowo-drogowych w poziomie szyn na odcinku Jaworzno Szczakowa-Kraków na linii kolejowej nr 133 Dąbrowa Górnicza Ząbkowice-Kraków Główny"
Zgłaszający: Jagna Marczułajtis-Walczak
Data wpływu: 04-06-2024
Szanowny Panie Ministrze,
w związku z odpowiedzią sekretarza stanu pana Andrzeja Bittela z dnia 6 grudnia 2023 r. na interpelację poselską nr 44270 złożoną przez Aleksandra Miszalskiego dnia 29 września 2023 r. w sprawie zamierzenia pn. „Budowa obiektów inżynieryjnych wraz z likwidacją przejazdów kolejowo-drogowych w poziomie szyn na odcinku Jaworzno Szczakowa–Kraków na linii kolejowej nr 133 Dąbrowa Górnicza Ząbkowice–Kraków Główny“ dla budowy układów drogowych wraz z nowymi wiaduktami drogowymi w km 34,797; 43,890; 53,042 oraz budowy nowych przejść podziemnych pod torami w km 50,918; 61,838 linii kolejowej nr 133 Dąbrowa Górnicza Ząbkowice–Kraków Główny“ – zadanie częściowe nr 2, w zakresie podstawowym dla budowy drogi wraz z wiaduktem drogowym w km ok. 43+152, w zamian za likwidowany przejazd w poziomie szyn, w ciągu ul. Kolejowej, w miejscowości Wola Filipowska, w km 41+213” – dalej: Zamierzenie (znak pisma: DTK -5.054.92.2023), w której nie przedstawiono odpowiedzi na najistotniejsze pytania (wyjaśnienia zawarte w punktach ad 1 i ad 2 nie stanowią w ogóle odpowiedzi na zadane pytania, a pozostałe odpowiedzi nie mogą zostać uznane za rzetelne i wyczerpujące) zwracam się do Pana Ministra w związku ze zgłoszeniami mieszkańców ul. Zielonej w Krzeszowicach w województwie małopolskim, dotyczącymi istotnych zastrzeżeń co do faktycznego celu, zasięgu oraz wpływu środowiskowego Zamierzenia oraz sposobu, w jaki przedmiotowe Zamierzenie jest obecnie procedowane.
Zastrzeżenia mieszkańców budzi przede wszystkim przewidywane w ramach Zamierzenia rozwiązanie w postaci budowy nowego wiaduktu drogowego w ciągu gminnej drogi dojazdowej, którą stanowi ul. Zielona w Krzeszowicach. Budowa ww. wiaduktu drogowego ma zostać połączona z likwidacją dotychczasowych przejazdów kolejowych na poziomie szyn, w tym dwóch przejazdów kolejowych pełniących do tej pory najważniejszą rolę w obsłudze komunikacyjnej rozległych terenów znajdujących się „za“ torami linii kolejowej E30, tj. przejazdu kolejowego przy ul. Kolejowej w Woli Filipowskiej (obsługującego ruch z tej miejscowości oraz z jej sąsiednich, głównie przemysłowych terenów) oraz przejazdu kolejowego przy ul. Sienkiewicza w Krzeszowicach obsługującego ruch z głównej trasy prowadzącej od Tenczynka do Krzeszowic.
Powiązanie budowy nowego wiaduktu drogowego z likwidacją wskazanych powyżej przejazdów kolejowych powoduje, że skutkiem realizacji Zamierzenia będzie, zdaniem mieszkańców, zintensyfikowanie ruchu drogowego w układzie ulicznym znajdującym się w otoczeniu Zamierzenia, tj. w obrębie ul. Zielonej w Krzeszowicach.
Ponieważ, wedle planów, nie będzie już możliwości przejazdu przez tory ani przy ul. Kolejowej w Woli Filipowskiej, ani przy ul. Sienkiewicza w Krzeszowicach oraz ponieważ w ramach modernizacji kolei przewiduje się budowę brakujących fragmentów drogi serwisowej, biegnącej pomiędzy przeznaczonym do likwidacji przejazdem w Woli Filipowskiej a ul. Sienkiewicza w Krzeszowicach, oczywiste jest, że samochody jadące w stronę Trzebini ze wschodniej części Tenczynka zostaną przekierowane na ul. Zieloną, podobnie jak samochody z Woli Filipowskiej i z dalszych wiosek, znajdujących się za Tenczynkiem i za Wolą Filipowską, a nawet za drogą A4. Będzie to wówczas dla nich najbliższe połączenie z DK79.
Ulica Zielona, która do tej pory służyła do obsługi komunikacyjnej praktycznie wyłącznie jej mieszkańców oraz pracowników zlokalizowanego w pobliżu tej ulicy zakładu Kaprin, w żaden sposób nie jest natomiast przystosowana do przekierowania na nią ruchu drogowego z tych rozległych, w dużej części przemysłowych, terenów obsługiwanych przez dotychczasowe przejazdy kolejowe.
Z tego, co jednocześnie wiadomo mieszkańcom ul. Zielonej (i co zostało wprost przyznane w odpowiedzi na interpelację nr 44270) w ramach Zamierzenia nie przewiduje się żadnych rozwiązań mających na celu modernizację czy też dostosowanie tej ulicy do planowanego natężenia ruchu ani też żadnych środków mających służyć ochronie gęstej zabudowy mieszkaniowej znajdującej się po obu stronach ulicy Zielonej w Krzeszowicach przed negatywnym oddziaływaniem Zamierzenia na środowisko oraz życie i zdrowie mieszkańców.
Dokumentacja projektowa nie uwzględnia potrzeby wprowadzenia takich rozwiązań, ponieważ rzeczywiste (opisane powyżej) założenia i cele Zamierzenia (reorganizacja ruchu drogowego) są z nieznanych mieszkańcom przyczyn całkowicie pomijane. W opisach Zamierzenia wskazuje się, że nowy wiadukt ma doprowadzić, rzekomo wyłącznie, do powstania bezkolizyjnego skrzyżowania służącego poprawie bezpieczeństwa w ruchu kolejowo-drogowym. Całkowicie ignorowany jest fakt, że ponieważ projektowany nowy wiadukt drogowy ma zastąpić nie jeden, lecz w istocie aż trzy przejazdy kolejowe, to realizacja Zamierzenia będzie skutkowała przekierowaniem całego ruchu drogowego obsługiwanego przez te przejazdy na ul. Zieloną w Krzeszowicach. To właśnie ta okoliczność generuje największe i najistotniejsze społeczne i środowiskowe skutki realizacji Zamierzenia.
Dobitnym potwierdzeniem pomijania tych faktycznych skutków realizacji Zamierzenia są m.in. wyjaśnienia zawarte w odpowiedzi na interpelację poselską nr 44270. PKP PLK SA wskazuje w nich mianowicie, że skutkiem realizacji Zamierzenia będzie jedynie „zmniejszenie wpływu ruchu drogowego na środowisko poprzez likwidacje przejazdu kolejowo – drogowego na poziomie szyn i tym samym punktu postoju pojazdów samochodowych z włączonym silnikiem“.
O ile powyższe stwierdzenie można uznać za zgodne z prawdą w przypadku terenów przy ul. Kolejowej w Woli Filipowskiej oraz w przypadku terenów przy ul. Sienkiewicza w Krzeszowicach, gdzie ma dojść do całkowitej likwidacji przejazdów, z całą pewnością nie pozostaje ono już aktualne w odniesieniu do terenów znajdujących się przy ul. Zielonej w Krzeszowicach. W wyniku zamierzonego przekierowania ruchu na nowy wiadukt drogowy skutkiem realizacji Zamierzenia będzie niewątpliwie zwiększenie w rejonie ul. Zielonej ruchu drogowego i pogorszenie stanu środowiska. Poziom emisji hałasu i zanieczyszczeń generowanych przez ruch odbywający się przez nowy wiadukt drogowy po wielokroć przewyższy bowiem ten, którego źródłem był sporadyczny postój pojazdów samochodowych z włączonym silnikiem na przejeździe kolejowym znajdującym się na przecięciu ul. Zielonej z torami.
Utrzymywanie, że w odniesieniu do ul. Zielonej w Krzeszowicach Zamierzenie rzekomo również doprowadzi do „zmniejszenia wpływu ruchu drogowego na środowisko“ uznać więc należy za zaskakujące, a niezależnie od tego, za pozostające w sprzeczności z dokumentacją projektową.
Analiza tej dokumentacji wskazuje wyraźnie, iż budowa wiaduktu w ciągu ul. Zielonej w Krzeszowicach ma stanowić inwestycję drogową (a nie część inwestycji kolejowej) realizowaną przez burmistrza gminy Krzeszowice jako zarządcę drogi (a nie PKP PLK SA jako zarządcę infrastruktury kolejowej) oraz że projektowany wiadukt wpisuje się w plany zakrojonych na szeroką skalę drogowych rozwiązań komunikacyjnych obejmujących:
Wbrew składanym obecnie przez inwestora oraz PKP PLK SA zapewnieniom Zamierzenie niewątpliwie istotnie wpłynie na zwiększenie (a nie zmniejszenie) ruchu drogowego na ulicy Zielonej w Krzeszowicach oraz na pogorszenie stanu środowiska na tym terenie, zakłócając dotychczasowy komfort życia jego mieszkańców, a w szerszej perspektywie czasowej na konieczność wdrażania na szeroką skalę procedur wywłaszczeniowych.
Zgłaszający wskazują jednocześnie, że wobec faktycznego zasięgu oddziaływania Zamierzenia wielokrotnie zwracali się do spółki PKP PLK SA oraz do władz gminy Krzeszowice z propozycją zastosowania alternatywnego rozwiązania w postaci usytuowania nowego wiaduktu drogowego w bliższej odległości od przeznaczonego do likwidacji przejazdu kolejowego w Woli Filipowskiej, tj. w odległości kilkuset metrów od ul. Zielonej, na terenach częściowo gminnych, na których nie ma zabudowań mieszkalnych. Nie uzyskali oni jednak na swoją propozycję satysfakcjonującej odpowiedzi. Budzi to ich zdumienie, ponieważ budowa wiaduktu we wskazywanej alternatywnej lokalizacji nie spowodowałaby wzrostu kosztów realizacji Zamierzenia (a wręcz przeciwnie, przez wzgląd na brak potrzeby wyburzania istniejących zabudowań mieszkalnych i ograniczenie potrzeby pozyskania terenów prywatnych pozwalałaby na ich zmniejszenie), w pełni pozwalałaby na osiągnięcie zamierzonych celów, a jednocześnie pozwoliłaby na wyeliminowanie opisanych powyżej poważnych konsekwencji społecznych i środowiskowych.
W świetle przedstawionych powyżej okoliczności obawy mieszkańców ul. Zielonej związane z realizacją Zamierzenia są uzasadnione. Obawy te rodzą jednocześnie potrzebę wyjaśnienia sposobu, w jaki Zamierzenie jest obecnie procedowane oraz tego, w jaki ma być ono finansowane, w tym zwłaszcza tego, czy zabezpieczone zostały środki potrzebne do zgodnej z wymogami prawa budowy i eksploatacji Zamierzenia w zakładanej obecnie lokalizacji.
Wątpliwości mieszkańców uzasadnia przy tym dodatkowo również i to, iż jako pierwotny inwestor Zamierzenia (mającego mieć pierwotnie „kolejowy“ charakter) wskazywana była spółka PKP PLK SA, która miała je finansować ze środków unijnych pozyskanych na cele modernizacji infrastruktury kolejowej. To ww. spółka wyłoniła wykonawcę Zamierzenia oraz podpisała z nim umowę o jej realizację. Obecnie, w związku „drogowym“ charakterem Zamierzenia, doszło do przeniesienia przez PKP PLK SA nieostatecznej decyzji środowiskowej uzyskanej dla Zamierzenia na burmistrza gminy Krzeszowice, który ma być jego faktycznym inwestorem. Z tego, co jest wiadome mieszkańcom, nie wpłynęło to jednocześnie w żaden sposób na losy umowy podpisanej przez PKP PLK SA z wykonawcą oraz na zakładane finansowanie Zamierzenia przez PKP PLK SA ze środków unijnych przeznaczonych na modernizację kolei.
Istotne jest także to, że pomimo uchylenia prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 lutego 2023 r. decyzji środowiskowej wydanej przez SKO w Krakowie w sprawie Zamierzenia i konieczności uzupełnienia przez SKO w Krakowie postępowania dowodowego w tej sprawie (sprawa ta jest w dalszym ciągu w toku), wykonawca nadal podejmuje, a PKP PLK SA nadal finansuje ze środków publicznych prace projektowe dotyczące Zamierzenia w takim kształcie, w jakim wynikają one z podlegającej jeszcze weryfikacji w trybie odwoławczym nieostatecznej decyzji środowiskowej.
Wobec wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 lutego 2023 r. pozbawiającego uzyskaną dla Zamierzenia decyzję środowiskową przymiotu ostateczności burmistrz gminy Krzeszowice wydał ponadto postanowienie o nadaniu tejże decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Jest to spowodowane dążeniem do jak najszybszego uzyskania, w oparciu o nieostateczną i budzącą istotne wątpliwości decyzję środowiskową, decyzji ZRiD oraz do jak najszybszego rozpoczęcia prac budowlanych.
Uzasadnieniem dla tych działań ma być fakt, że zgodnie z umową o dofinansowanie zawartą z PKP PLK SA „Unia Europejska (UE) nie zrefunduje wydatków, które zostaną poniesione na zamierzenie budowlane po 31 grudnia 2024 r. Wydatki te wówczas będą musiały być pokryte z budżetu Państwa. Terminowa realizacja inwestycji pozwoli zatem zabezpieczyć Państwo polskie przed wydatkami (stratami), które musiałyby zostać poniesione w sytuacji braku refundacji środków przez UE (...) PKP PLK SA szacuje, że rozpoczęcie budowy z dniem 1 kwietnia 2024 r. umożliwi zakończenie zasadniczych robót budowlanych wraz z likwidacją przejazdu kolejowo – drogowego w poziomie szyn do końca roku 2024, co pozwoli uniknąć konsekwencji poniesienia kosztów związanych z brakiem terminowej realizacji zgodnie z Umową GA“.
Mając powyższe na uwadze, zwracam się do Pana Ministra na podstawie art. 192 ust. 1 Regulaminu Sejmu RP oraz art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora z wnioskiem o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
1. Jaka ma być faktyczna docelowa rola/przeznaczenie, w ramach lokalnej infrastruktury drogowej planowanego do realizacji w ramach Zamierzenia nowego wiaduktu drogowego w ciągu ul. Zielonej w Krzeszowicach? Proszę w szczególności o wyjaśnienie, jak budowa tego obiektu ma wpłynąć na reorganizację ruchu drogowego na terenie gminy Krzeszowice, w tym w obrębie ul. Zielonej oraz jaki obszar ma docelowo obsługiwać ów wiadukt drogowy wraz ze stanowiącą jego przedłużenie ul. Zieloną w Krzeszowicach (w tym zwłaszcza o wskazanie, jak ma się obecne natężenie ruchu drogowego występujące na ul. Zielonej do docelowego natężania, jakie będzie występowało na tej ulicy w wyniku budowy w jej ciągu wiaduktu drogowego i przekierowania na ten nowy wiadukt ruchu drogowego z przeznaczonych do likwidacji przejazdów kolejowych, tj. przejazdu w Woli Filipowskiej oraz przejazdu przy ul. Sienkiewicza w Krzeszowicach);
2. Czy przeprowadzone zostały analizy mające na celu określenie, jak budowa w tej lokalizacji nowego wiaduktu drogowego, przy docelowym natężeniu ruchu w fazie eksploatacji Zamierzenia, wpłynie na stan środowiska oraz na dochowanie norm w rejonie zabudowy mieszkaniowej zlokalizowanej po obu stronach ul. Zielonej w Krzeszowicach?
3. Czy mając na względzie faktyczny charakter Zamierzenia (inwestycja drogowa) i jego faktyczne oddziaływanie na środowisko (zintensyfikowanie natężenia ruchu w rejonie ul. Zielonej), brak uwzględnienia w dokumentacji projektowej Zamierzenia jakichkolwiek rozwiązań dot. remontu/modernizacji tej gminnej drogi dojazdowej oraz ochrony zabudowań mieszkalnych posadowionych wzdłuż tej drogi przed emisją hałasu i zanieczyszczeń gwarantuje, że Zamierzenie będzie odpowiadało wymogom prawnym, w tym, że będzie ono spełniało zarówno na etapie jego budowy, jak i na etapie jego eksploatacji wymogi związane z ochroną środowiska?
4. Czy Zamierzenie, w ramach którego przewidywana jest budowa nowego wiaduktu drogowego w ciągu ul. Zielonej w Krzeszowicach, ma mieć samodzielny charakter, czy też stanowi ono część (element) większej inwestycji drogowej nakierowanej na reorganizację/modernizację infrastruktury drogowej na terenie gminy Krzeszowice (proszę w szczególności o wyjaśnienie, czy i w jaki sposób Zamierzenie jest powiązane z budową ronda na styku DK79 i ul. Zielonej w Krzeszowicach oraz planowaną do utworzenia po północnej stronie DK79 strefą gospodarczą, a także o wyjaśnienie, czy Zamierzenie ma zostać połączone z planowaną budową węzła autostrady A4 – Rudno oraz/lub z trasą prowadzącą do Olkusza w kierunku północnym)?
5. Czy Zamierzenie, obejmujące budowę nowego wiaduktu w ciągu ul. Zielonej w Krzeszowicach, ma docelowo stać się częścią sieci połączeń krajowych (w szczególności w ramach inwestycji towarzyszących planom budowy Centralnego Portu Komunikacyjnego)? Proszę o wyjaśnienie, jakie porozumienia/ustalenia zostały zawarte/podjęte w tym przedmiocie z pełnomocnikiem rządu ds. CPK?
6. Jeżeli odpowiedź na powyższe pytania okaże się twierdząca, proszę o wskazanie: (a) w zakres jakiego konkretnie docelowego projektu wchodzi Zamierzenie i jakie są przewidywane kolejne etapy realizacji tego projektu na terenie gminy Krzeszowice oraz w okolicznych gminach? (b) jakie rozwiązania są przewidziane w takim przypadku dla właścicieli nieruchomości zlokalizowanych po obu stronach ul. Zielonej w Krzeszowicach?
7. Czy w związku z podpisaną przez PKP PLK SA umową obejmującą finansowanie Zamierzenia ze środków unijnych pozyskanych przez PKP PLK SA na modernizację kolei zmiana charakteru Zamierzenia z kolejowego na drogowy oraz zmiana inwestora z PKP PLK SA na gminę Krzeszowice zostały zgłoszone Centrum Unijnych Projektów Transportowych oraz Europejskiej Agencji Wykonawczej ds. Klimatu, Infrastruktury i Środowiska/European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency (CINEA) i czy powyższe zmiany zostały zaaprobowane przez te instytucje/nie wpływają na utrzymanie dofinansowania ze środków unijnych?
8. Czy w związku z tym, że:
finansowanie Zamierzenia ze środków unijnych jest obecnie istotnie zagrożone, a jeśli tak, to czy w razie ewentualnej utraty ww. dofinansowania unijnego Zamierzenie będzie realizowane i czy w takim przypadku koszty jego realizacji zostaną pokryte z budżetu gminy Krzeszowice, czy też z budżetu państwa?
9. Proszę o podanie, ze wskazaniem numeracji działek, jakie konkretnie nieruchomości zostały przewidziane do wywłaszczenia w związku z Zamierzeniem (jego budową i eksploatacją), w tym o wyjaśnienie, czy w ramach planowanych obecnie wywłaszczeń uwzględniono także potrzebę pozyskania przez inwestora terenów na cele: (a) modernizacji i przebudowy ul. Zielonej w Krzeszowicach (dostosowania tej ulicy do przyjęcia wzmożonego natężania ruchu) oraz (b) dochowania wymogów środowiskowych w odniesieniu do zabudowy mieszkaniowej znajdującej po obu stronach ul. Zielonej (jeśli nie, proszę o wyjaśnienie przyczyn, z powodu których nie zabezpieczono terenu potrzebnego na ww. cele);
10. Dlaczego pomimo tego, że Zamierzenie ma skutkować przekierowaniem na nowy wiadukt ruchu drogowego z rozległego obszaru obsługiwanego przez przeznaczone do likwidacji przejazdy kolejowe (w Woli Filipowskiej oraz przy ul. Sienkiewicza w Krzeszowicach), w ramach Zamierzenia nie przewiduje się kompleksowych rozwiązań drogowych, w tym poszerzenia/modernizacji ul. Zielonej w Krzeszowicach oraz dlaczego w ramach Zamierzenia nie uwzględnia się potrzeby zapewnienia ochrony przylegających do tej ulicy terenów mieszkaniowych przed negatywnym oddziaływaniem Zamierzenia na środowisko oraz zdrowie i życie mieszkańców? Czy i jakie środki finansowe powinny zostać zarezerwowane na opisane powyżej cele, aby Zamierzenie mogło być eksploatowane zgodnie z wymogami prawa, biorąc pod uwagę m. in. to, że większość domów zlokalizowanych przy ul. Zielonej jest oddalona mniej niż 10 m od krawędzi jezdni?
11. Proszę o wskazanie, dlaczego pomimo uchylenia prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 lutego 2023 r. decyzji SKO w Krakowie dotyczącej środowiskowych uwarunkowań dla Zamierzenia i poddawania obecnie przez SKO w Krakowie tej decyzji środowiskowej ponownej weryfikacji w trybie odwoławczym, prace projektowe nad Zamierzeniem są kontynuowane w oparciu o budzącą istotne wątpliwości, nieostateczną decyzję środowiskową oraz dlaczego są one finansowane ze środków publicznych?
12. Dlaczego, pomimo wniosków i petycji kierowanych przez mieszkańców ul. Zielonej, na bardzo wczesnym etapie prac projektowych dotyczących Zamierzenia, nie wykorzystano możliwości zmiany lokalizacji wiaduktu drogowego na alternatywną, oddaloną od ul. Zielonej o jedynie 350m? Dlaczego nie wzięto w tym przypadku pod uwagę, że wskazana alternatywna lokalizacja Zamierzenia pozwoliłaby istotnie zmniejszyć koszty finansowe jego realizacji oraz ograniczyć jego negatywne społecznie i środowiskowe skutki? Dlaczego odmawiając zmiany lokalizacji Zamierzenia na alternatywną, powołano się na rzekomą przeszkodę w postaci zapisów obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (nie mających w istocie znaczenia dla lokalizacji inwestycji drogowych) oraz nie uwzględniono, bardzo często praktykowanej przy inwestycjach drogowych, możliwości uzyskania zgody na odstępstwa od warunków technicznych (odnoszących się do odległości pomiędzy skrzyżowaniami)?