w sprawie Akademii Nauk Stosowanych w Nowym Targu
Odpowiadający: minister nauki Dariusz Wieczorek
Warszawa, 23-07-2024
Szanowny Panie Marszałku,
odnosząc się ze zrozumieniem do wyrażonego zaniepokojenia o sytuację w ANS w Nowym Targu, pragnę podkreślić, iż celem działań nadzorczych podejmowanych przez Ministra Nauki jest dbałość o przestrzeganie prawa przez władze uczelni oraz zapewnienie jej prawidłowego funkcjonowania i realizowania przez nią podstawowych zadań. Sytuacja w ANS w Nowym Targu jest monitorowana przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, a wpływające sygnały dotyczące możliwych nieprawidłowości są na bieżąco analizowane i rozpatrywane.
Odnosząc się do pytania o wyniki działań Ministerstwa w związku z przedstawionymi przez Panią Poseł kwestiami we wniosku z dnia 25 stycznia 2024 r., uprzejmie informuję, że dokonano analizy całości dokumentacji zebranej w sprawie od dn. 21 grudnia 2021 r. Zgromadzone informacje oraz dokumenty zostały zweryfikowane, jak również wzięte pod uwagę w bieżącej ocenie działań organów ANS w Nowym Targu dokonywanej w ramach sprawowanego nadzoru. Minister korzystał przy tym z przysługujących mu środków nadzoru, m. in. żądał wyjaśnień i informacji od Uczelni. Na ich podstawie oraz w oparciu o przepisy prawa – przy jednoczesnym zachowaniu zgodności z linią orzeczniczą nakreśloną w niniejszej sprawie przez sądy powszechne i sądy administracyjne – wypracowano stanowisko. Pragnę przy tym podkreślić, iż Minister, dokonując analizy danej sprawy, jest niezależny od opinii i interesów osób trzecich, w tym Rektora.
W pierwszej kolejności informuję, iż po odwołaniu p. dr. hab. R. Włodarczyka z funkcji rektora PPUZ w Nowym Targu – w ramach posiadanych kompetencji – prowadzona była korespondencja z przedstawicielami Uczelni w celu wyjaśnienia kwestii osoby pełniącej obowiązki rektora. P. dr B. Godlewska-Dzioboń przedstawiła potwierdzone za zgodność z oryginałem dokumenty, tj. zarządzenie nr 167/2021 z dn. 20.12.2021 r. Rektora PPUZ w Nowym Targu w sprawie odwołania p. dr M. Zięby z funkcji prorektora ds. studenckich i kształcenia oraz zarządzenie nr 171/2021 z dn. 20.12.2021 r. Rektora PPUZ w Nowym Targu w sprawie powołania p. dr B. Godlewskiej-Dzioboń na funkcję prorektora ds. studenckich i kształcenia wraz z informacją w sprawie uzgodnienia przez Samorząd Studencki powołania p. dr B. Godlewskiej-Dzioboń na funkcję prorektora. Należy wyjaśnić, iż powoływanie osób do pełnienia funkcji kierowniczych w uczelni i ich odwoływanie stanowi wyłączną kompetencję rektora wynikającą z art. 23 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742, z późn. zm.), dalej: „ustawa PSWN”, przy czym powołanie osoby do pełnienia funkcji kierowniczej osoby, do której zakresu obowiązków należą sprawy studenckie, wymaga uzgodnienia z samorządem studenckim. Niezajęcie stanowiska przez samorząd w terminie wskazanym w statucie uważa się za wyrażenie zgody (art. 23 ust. 5 ustawy PSWN). O pełnieniu obowiązków rektora rozstrzygają zatem treści podjętych aktów wewnętrznych uczelni, tj. statutu oraz zarządzeń rektora związanych z powołaniem osoby do pełnienia funkcji prorektora, do którego zakresu obowiązków należą sprawy studenckie. Natomiast inne osoby, w tym m.in. p. dr M. Zięba, nie przedstawiły żadnych innych podjętych i oficjalnie opublikowanych dokumentów w sprawie. Wobec powyższego na podstawie przedłożonych dokumentów Minister rozstrzygnął, iż to p. dr B. Godlewska-Dzioboń była osobą pełniącą funkcję prorektora właściwego ds. studenckich i kształcenia, zgodnie z brzmieniem § 63 ust. 5 ówczesnego statutu Uczelni, i tym samym osobą pełniącą obowiązki rektora ANS w Nowym Targu. O zasadności stanowiska Ministra świadczą związane z tą sprawą orzeczenia WSA w Warszawie z dn. 16.11.2022 r., sygn. akt II SA/Wa 653/22, a także NSA z dn. 25.04.2023 r., sygn. akt III OSK 527/23, w którym to m. in. wskazano, że „z dostępnej w aktach dokumentacji wynika jednoznacznie, że dr M.Z. została odwołana przez dra hab. A.B. w czasie, gdy jeszcze pełnił on funkcję Rektora i jeszcze przed odwołaniem z funkcji Rektora w jej miejsce powołał dr B.G. do funkcji Prorektora ds. studenckich i kształcenia. Podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny nie jest właściwy do weryfikacji autentyczności i prawdziwości przedstawionych mu dokumentów urzędowych. Ewentualne wątpliwości w tej kwestii mogą być przesądzone jedynie przed organami ścigania i sądem powszechnym. Oznacza to, że na podstawie akt sprawy należy przyjąć, że dr M.Z. nie jest uprawniona do reprezentowania [...] Uczelni [...]”.
Z racji tego, iż p. dr B. Godlewska-Dzioboń była osobą pełniącą obowiązki rektora PPUZ w Nowym Targu, to ponosiła odpowiedzialność za podejmowanie decyzji związanych z funkcjonowaniem uczelni na zasadach dotyczących rektora, a wynikających z ustawy PSWN. W związku z tym kwestie zarządzania uczelnią, w tym w zakresie stosunków pracy pracowników oraz wprowadzanie zmian organizacyjnych, pozostawały w granicach jej kompetencji. Wśród kompetencji rektora określonych w ustawie PSWN są m.in.: reprezentowanie uczelni, zarządzanie uczelnią, powoływanie osób do pełnienia funkcji kierowniczych w uczelni i ich odwoływanie, wykonywanie czynności z zakresu prawa pracy, prowadzenie polityki kadrowej w uczelni, a także zapewnianie wykonywania przepisów w niej obowiązujących. Rektor nadaje też regulamin organizacyjny, który określa strukturę organizacyjną oraz podział zadań w ramach tej struktury, a także organizację oraz zasady działania administracji uczelni. Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki nie jest uprawniony do ingerowania w wewnętrzne procedury organizacji uczelni, w tym dotyczące zmiany struktury organizacyjnej w tej Uczelni, które w myśl zapisów statutu przełożyły się na zwiększenie składu Kolegium Elektorów i Senatu. Nie jest także wymagana zgoda Ministra w tym zakresie. Zgodnie z art. 9 ust. 5 ustawy PSWN organy władzy publicznej mogą podejmować rozstrzygnięcia dotyczące uczelni tylko w przypadkach przewidzianych w ustawach. Pani dr B. Godlewska-Dzioboń przedstawiła stosowne wyjaśnienia dotyczące struktury organizacyjnej, które zostały przyjęte przez Ministra. Minister Nauki nie ma także kompetencji do ingerowania w sprawy dotyczące zatrudnienia wynikające ze stosunków pracy w uczelni, w tym do oceny czynności dokonywanych przez rektora w stosunku do pracowników uczelni. O ważności tych czynności może rozstrzygnąć wyłącznie właściwy sąd pracy, bowiem w myśl art. 147 ust. 2 ustawy PSWN spory o roszczenia ze stosunku pracy pracowników uczelni rozpatrują sądy pracy, zaś instytucją upoważnioną do kontroli przestrzegania zasad prawa pracy jest Państwowa Inspekcja Pracy.
Należy mieć także na względzie, że Uczelnia znalazła się w nadzwyczajnej i trudnej sytuacji. Dochodziło w niej do personalnych konfliktów wewnętrznych, toczyły się sprawy sądowe, co miało wpływ na jej funkcjonowanie, w tym m.in. na przeprowadzenie wyborów uzupełniających rektora w kadencji 2020-2024; m.in. w Uczelni w dn. 01.02.2022 r. zostały też przeprowadzone wybory uzupełniające na rektora ANS w Nowym Targu, jednakże z udziałem osoby do tego nieuprawnej, tj. p. dr M. Zięby. Pani dr B. Godlewska-Dzioboń kwestionowała zasadność i skuteczność przeprowadzonych wyborów w uczelni ze względu na wadliwość prawną tego procesu. Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki oczekiwał od p. B. Godlewskiej-Dzioboń przeprowadzenia wyborów uzupełniających na rektora w kadencji 2020-2024 i w pismach kierowanych do Uczelni zwracał się z prośbą o bieżące informacje na temat działań podejmowanych przez organy Uczelni, w tym w zakresie planowanej realizacji procesu wyborczego, co przyczyniłoby się do unormowania sytuacji w ANS w Nowym Targu. Wybory uzupełniające zostały przez p. dr B. Godlewska-Dzioboń przeprowadzone w dn. 06.07.2022 r. – jednak nie doprowadziły do wyłonienia Rektora, gdyż żaden z trzech kandydatów nie uzyskał bezwzględnej większości głosów. W tym miejscu należy podkreślić, iż przeprowadzanie w uczelni wyborów należy do sfery jej autonomii, a Minister może podejmować rozstrzygnięcia dotyczące uczelni tylko w przypadkach przewidzianych w ustawach. Zgodnie ze statutem ANS w Nowym Targu, wybory w Uczelni organizuje i przeprowadza komisja wyborcza (KW) powołana przez senat. Zakres kompetencji KW został określony w statucie. KW ma obowiązek czuwania nad tym, aby proces wyborczy w Uczelni przebiegał właściwie, jak również ma prawo do opiniowania i decydowania w sprawach dotyczących wyborów. Należy zaznaczyć, że KW nie jest organem uczelni w rozumieniu przepisów ustawy PSWN, tym samym jej działanie nie podlega nadzorowi Ministra w zakresie, który wynika z art. 427 ust. 2 pkt 1 ustawy PSWN. W korespondencji kierowanej do Ministra p. dr B. Godlewska-Dzioboń wskazała, m.in. na konieczność nowelizacji statutu z uwagi na zawarte w nim nieprecyzyjne zapisy (m.in. w zakresie możliwości przeprowadzenia wyborów na Rektora w II i III turze), co może wpływać na trudność w przeprowadzeniu wyborów. Wymaga wyjaśnienia, iż statut jest najważniejszym aktem wewnętrznym w uczelni, a jego nowelizacja jest procesem długotrwałym i rozłożonym w czasie, gdyż jego uchwalenie przez Senat wymaga m.in. wcześniejszych opinii związków zawodowych oraz Rady Uczelni. W toku sprawy Minister został poinformowany o trwających pracach nad nowelizacją statutu, m.in. została w Uczelni powołana Komisja ds. nowelizacji statutu, jak również został przekazany znowelizowany statut, przyjęty uchwałą Senatu nr 6/2024 z dn. 17.01.2024 r. Przepisy znowelizowanego statutu Uczelni zostały w MNiSW poddane analizie pod kątem ich zgodności z ustawą PSWN, a Minister mając na względzie, że ustawa PSWN w art. 23 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 2 i 11 czyni rektora uczelni publicznej osobą odpowiedzialną za przestrzeganie wykonywania przepisów obowiązujących w Uczelni, wystąpił o niezwłoczne podjęcie stosownych działań mających na celu dostosowanie niespójnych przepisów statutu do obowiązującego stanu prawnego, w tym ustawy PSWN. P. dr B. Godlewska-Dzioboń poinformowała, że budzące zastrzeżenia przepisy statutu zostaną poddane analizie biura prawnego i komisji uczelnianej ds. statutu, a kolejno przekazane Radzie Uczelni oraz związkom zawodowym do zaopiniowania i przedstawione Senatowi pod głosowanie. Następnie p. dr B. Godlewska-Dzioboń poinformowała Ministra Nauki o wprowadzeniu do statutu wszystkich uwag wskazanych przez Ministra. Ponowna weryfikacji Ministra wykazała, iż wprowadzone zmiany nie budzą zastrzeżeń.
W bieżącym roku w ANS w Nowym Targu zostały ponownie przeprowadzone wybory uzupełniające na funkcję rektora w kadencji 2020-2024 oraz wybory rektora na kadencję 2024-2028, w wyniku których to właśnie p. dr B. Godlewska-Dzioboń została wybrana na Rektora ANS w Nowym Targu. Była też jedynym kandydatem biorącym w nich udział, zgłoszonym m. in. przez uprawniony do tego podmiot reprezentujący wspólnotę uczelni. Stanowi to jednoznaczny wyraz woli społeczności akademickiej ANS w Nowym Targu w zakresie Jej kandydatury. Należy też podkreślić, iż żaden przepis prawa nie wskazywał na brak możliwości zgłoszenia większej liczby kandydatów na rektora. Podkreślenia również wymaga, że do KW nie wpłynęły żadne protesty wyborcze na wybory 2024-2028. Wybór p. dr B. Godlewskiej-Dzioboń na rektora potwierdza tym samym wolę społeczności akademickiej, w tym zasadność dalszego zarządzania przez nią ANS w Nowym Targu.
Uprzejmie informuję, iż skargi dotyczące funkcjonowania ANS w Nowym Targu, w tym zawierające m. in. zarzuty w zakresie naruszeń obowiązujących przepisów prawa pracy, wpływają do Ministerstwa sukcesywnie od początku 2022 r., w tym także wpłynęły w 2024 r. Wszystkie zostały rozpatrzone, a Skarżącym została udzielona odpowiedź. W ramach prowadzonej korespondencji w styczniu br. p. dr B. Godlewska-Dzioboń z zakresu spraw pracowniczych, wyjaśniła m.in. że Uczelnia zatrudnia aktualnie 200 pracowników dydaktycznych i 77 pracowników administracji, zaś od stycznia 2022 r. rozwiązano umowy o pracę bez wypowiedzenia z 5 pracownikami dydaktycznymi (wśród nich było 3 prorektorów) oraz umowy o pracę za wypowiedzeniem z 2 pracownikami administracji. W przypadku pierwszym zapadł wyrok Sądu Rejonowego w Nowym Targu IV Wydziału Pracy, sygn. akt. IV P 4/22, z którego uzasadnienia wynika, że zachowanie tej grupy pracowników nie uzasadniało rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia; jednocześnie Sąd wskazał, że przywrócenie powodów do pracy jest niezasadne z uwagi na ich działania destabilizujące funkcjonowanie Uczelni i utratę zaufania wykazaną w stanowisku strony pozwanej – decydujące znaczenie powinien mieć obiektywny interes pracodawcy; w związku z tym Sąd Rejonowy w Nowym Targu IV Wydział Pracy zasądził na rzecz powodów odszkodowania w wysokości wynagrodzenia za przysługujące im okresy wypowiedzenia, przy uwzględnieniu wymiaru średnich miesięcznych wynagrodzeń ustalonych według zasad obliczania ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy, odmówił uznania roszczenia o przywrócenie do pracy i dalej idącego odszkodowana, które w jego ocenie miało charakter alternatywny. Natomiast w drugim przypadku w dn. 24.05.2023 r. zapadł wyrok Sądu Rejonowego w Nowym Targu II Wydziału Karnego, sygn. akt II W 728/22, z którego uzasadnienia wynika, że zachowanie 2 pracowników nie uzasadniało wypowiedzenia umowy o pracę, a jednego z nich Sąd przywrócił do pracy. Przy czym na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę od wyroku Sądu Rejonowego w Nowym Targu II Wydziału Karnego z dn. 24.05.2023 r., Sąd Okręgowy w Nowym Sączu II Wydział Karny wyrokiem z dn. 23.01.2024 r., sygn. akt II Ka 525/23, m. in. odstąpił od wymierzenia Obwinionej kary za przypisane czyny z art. 281 § 1 pkt 3 w zw. z art. 38 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, dalej: „ustawa KP” i z art. 282 § 1 pkt 3 w zw. z art. 97 § 1 ustawy KP, a także uchylił orzeczenie od ponoszenia wydatków i opłaty sądowej. W pozostałej części zaskarżony wyrok Sądu I instancji utrzymał mocy. W tym przypadku podstawą rozstrzygnięcia była okoliczność, że związki zawodowe nie zostały poproszone o opinię o zamiarze wypowiedzenia. P. dr B. Godlewska-Dzioboń wskazała w tym zakresie, że w okresie wypowiedzeń, tj. w styczniu 2022 r., nie było wiadomym Uczelni, czy albo którzy pracownicy są członkami związku zawodowego. W jej ocenie, ani skala rozwiązanych umów, ani wyroki, nie pozwalają też na przyjęcie, że było/jest to masowe zjawisko bowiem w pierwszym przypadku ww. osoby otrzymałyby wynagrodzenia za 3 miesiące, będąc zwolnionymi z obowiązku świadczenia pracy, a zatem wynagrodzenie równe byłoby odszkodowaniu; w drugim zaś przypadku Uczelnia pierwotnie zaproponowała ugodę pracownikom, która ostatecznie nie została przyjęta. W tym miejscu należy zaznaczyć, iż wyjaśnienia p. dr Bianki Godlewskiej-Dzioboń w zakresie wysokości wypłacanych odszkodowań pokrywają się ze stanowiskiem Sądu Rejonowego w Nowym Targu IV Wydziału Pracy, w sprawie o sygn. akt. IV P 4/22., które Minister Nauki przyjął za wystarczające.
Ponadto z obszaru spraw pracowniczych w ostatnim czasie do resortu szkolnictwa wyższego i nauki zostało też przekazane przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pismo Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych wskazujące na problem podejmowania przez ANS w Nowym Targu działań niezgodnych z prawem wobec działającej u tego pracodawcy zakładowej organizacji związkowej ZNP. Podniesione w tym piśmie kwestie są aktualnie przedmiotem analizy. Pragnę natomiast podkreślić, że w sferę funkcjonowania organizacji związkowych nie ingerują przepisy ustawy PSWN. Przy czym, w przypadku podniesionej kwestii naruszenia art. 35 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 854), tj. dyskryminacji z powodu przynależności do związku zawodowego, uprzejmie informuję, że na podstawie art. 304 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 37, z późn. zm.), każdy, dowiedziawszy się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu, ma społeczny obowiązek zawiadomić o tym prokuratora lub Policję. Do organu ściągania (prokuratury lub Policji) należy bowiem ocena, czy doszło do popełnienia czynu zabronionego, a także wybór właściwego sposobu załatwienia sprawy w oparciu o obowiązujące przepisy. Ostateczne rozstrzygnięcie sprawy należy zaś do właściwości sądu.
W kwestii zaś toczącego się postępowania w prokuraturze, uprzejmie informuję, że Minister dysponuje informacją, że przed Prokuraturą Rejonową w Nowym Targu toczyło się jedno postępowanie, które dotyczyło poświadczenia nieprawdy w dokumentach ANS w Nowym Targu. Z informacji udzielonej przez ww. Prokuraturę w dn. 23.02.2024 r. (data wpływu do MNiSW: 01.03.2024 r.) wynika zaś, że postępowanie to zostało zakończone wydaniem postanowienia o umorzeniu dochodzenia, jednakże na dzień jej udzielenia nie było ono jeszcze prawomocne. W tym miejscu należy natomiast zauważyć, że Minister, zważywszy na jego kompetencje określone przepisami ustawy PSWN, nie jest organem powołanym do ścigania przestępstw, nie jest też uprawniony do ingerowania w postępowania – czy to cywilne, czy karne – prowadzone przez uprawnione do tego organy.
Przekazując powyższe, pragnę podziękować Państwu Posłom za zainteresowanie sytuacją w ANS w Nowym Targu i jednocześnie zapewnić, że w sytuacji napływających kolejnych sygnałów wskazujących na zaburzenia w funkcjonowaniu ANS w Nowym Targu podejmowane będą w oparciu o obowiązujące przepisy – w zależności od rodzaju i charakteru podnoszonej kwestii – stosowne działania nadzorcze w zakresie wynikającym z ustawy PSWN. Należy przy tym zaznaczyć, że wszelkie czynności nadzorcze są podejmowane zawsze z urzędu, nawet w przypadku sygnalizacji kierowanej przez różne podmioty.
Z wyrazami szacunku
Dariusz Wieczorek
Minister Nauki