do ministra zdrowia
w sprawie poprawy skuteczności diagnostyki i leczenia osteoporozy
Zgłaszający: Norbert Pietrykowski
Data wpływu: 22-07-2024
Szanowna Pani Minister,
osteoporoza stanowi znaczący, ale często niedostrzegany problem zdrowia publicznego, którego konsekwencje dotykają wielu Polaków. Problem występuje najczęściej u osób starszych, które zwykle potrzebują szczególnej opieki, blisko swojego miejsca zamieszkania. Z danych Narodowego Funduszu Zdrowia (raport NFZ o zdrowiu) wynika, że w 2022 roku liczba osób cierpiących na osteoporozę w Polsce (według danych epidemiologicznych) wyniosła około 2,15 mln osób, z czego 1,75 mln stanowiły kobiety. Co istotne, jak alarmuje raport NFZ, stopień niedoszacowania liczby zdiagnozowanych chorych na osteoporozę wyniósł wówczas aż 75%, co odpowiada liczbie, 1,6 mln niezdiagnozowanych osób (z czego 470 tys. było powyżej 80. roku życia).
NFZ podaje, że w tym samym roku odnotowano 146 tys. złamań, które najczęściej przypisywane są osteoporozie. Wartość refundacji świadczeń z tego powodu wyniosła niemal 795 mln złotych, z czego 65% to środki przeznaczone na leczenie złamań bliższego końca kości udowej (b.k.k.u.). Wartość refundacji leczenia złamań osteoporotycznych systematycznie rosła na przestrzeni 10 lat poddanych analizie (od 2013 r.), rosnąc w tym okresie ponad 2,5-krotnie. Pomimo zaopatrzenia złamania, śmiertelność pacjentów w pierwszym roku po złamaniu b.k.k.u. jest bardzo wysoka i sięga aż 30%, a kolejne 30% pacjentów doznaje trwałej niepełnosprawności. W świetle rekomendacji medycznych każde złamanie u osób powyżej 60. roku życia powinno skutkować diagnostyką w kierunku osteoporozy. Niestety, jak wskazuje raport NFZ tylko 3% chorych po złamaniu ma wykonywaną diagnostykę w kierunku osteoporozy (badania DXA) w ciągu 6 miesięcy po złamaniu, a jedynie 6% chorych na osteoporozę otrzymuje adekwatne leczenie. Niepokojące jest również znaczne zróżnicowanie liczby pacjentów, u których wykonano badanie DXA w przeliczeniu na 100 tys. mieszkańców powyżej 50. roku życia pomiędzy poszczególnymi województwami. W 2022 r. najwięcej badań wykonano w województwie podlaskim (3922/100 tys.), a 13-krotnie mniej w województwie zachodniopomorskim (ok. 300/100 tys.). Natomiast w województwie kujawsko-pomorskim wskaźnik ten wyniósł 1246/100 tys. mieszkańców, co jest wartością poniżej średniej (ok. 1330/100 tys. mieszkańców na województwo).
Obecny brak odpowiedniej diagnostyki i niska częstotliwość wdrażania odpowiedniego leczenia farmakologicznego skutkują wzrostem ryzyka kolejnych złamań, co zwiększa koszty ponoszone przez NFZ na zaopatrywanie kolejnych złamań oraz znacząco pogarsza rokowanie dla tych pacjentów. Co ważne pacjenci, u których doszło niedawno do złamania spowodowanego osteoporozą i/lub bardzo niską gęstością kości, są obarczeni jeszcze wyższym ryzykiem wystąpienia kolejnych złamań. Szacuje się, że w Polsce jest ok. 3000 kobiet będących w grupie bardzo wysokiego ryzyka wystąpienia kolejnych złamań osteoporotycznych.
Jak podają eksperci, wskazując na najnowsze rekomendacje międzynarodowe dotyczące leczenia osteoporozy, u osób, u których doszło już do złamania, jedyną skuteczną terapią, mogącą zredukować ryzyko kolejnych złamań i zwiększyć masę kostną, jest zastosowanie leków anabolicznych (odbudowujących kości). Do tej grupy zalicza się teryparatyd oraz romosozumab. Dotychczas żaden z nich nie był dostępny dla polskich pacjentów, ale od 1 lipca br. jeden z nich – romosozumab – po pozytywnej ocenie prezesa AOTMiT, decyzją ministra zdrowia został objęty refundacją w ramach nowego programu lekowego. Niestety, mając na uwadze informacje dotyczące problemów finansowych poszczególnych oddziałów NFZ oraz wynikających z nich opóźnień w kontraktowaniu nowych programów lekowych, pojawia się pytanie czy powyższa decyzja o refundacji przełoży się na rzeczywisty dostęp do terapii.
W świetle przytoczonych alarmujących danych NFZ oraz w imieniu pacjentów zagrożonych poważnymi konsekwencjami osteoporozy, chciałbym zwrócić się z następującymi pytaniami: