Odpowiedź na zapytanie nr 800

w sprawie nielegalnych praktyk stosowanych przez agencje zatrudnienia i inne podmioty w stosunku do cudzoziemców

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk

Warszawa, 17-09-2024

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na zapytanie numer 800 Pana Posła Macieja Koniecznego w sprawie nielegalnych praktyk stosowanych przez agencje zatrudnienia i inne podmioty w stosunku do cudzoziemców, w zakresie właściwości Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, uprzejmie informuję co następuje.

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) odnotowuje znaczący wzrost liczby ofiar handlu ludźmi pochodzących z Ameryki Południowej. Osoby przybywające z ww. kierunku stanowią największą grupę wśród zagranicznych ofiar handlu ludźmi zarejestrowanych w Polsce na przestrzeni ostatnich lat i są wykorzystywane głównie do pracy przymusowej.

Jak wskazują statystyki, liczba identyfikowanych ofiar handlu ludźmi pochodzących z Kolumbii rośnie [według danych z Prokuratury Krajowej (PK): w 2019 r. odnotowano 1 osobę; w 2020 r. – 3 osoby; w 2021 r. – 17 osób; w 2022 r. – 44 osoby; w 2023 r. – 125 osób]. Wpływ na powyższe dane może mieć sytuacja zauważalnego wzrostu zainteresowania Polską przez obywateli Kolumbii w kontekście podjęcia pracy zarobkowej.

Należy mieć na uwadze, że rejestrowane są także przypadki podejmowania pracy w sposób nielegalny, będące następstwem możliwości wjazdu na teren Unii Europejskiej w ruchu bezwizowym – co dodatkowo zwiększa ryzyko wykorzystania w procederze handlu ludźmi. Wykrycie wskazanych przypadków jest utrudnione, gdyż obywatele Kolumbii często przybywają do Europy drogą lotniczą, poprzez porty lotnicze znajdujące się poza terytorium naszego kraju – najczęściej w Niemczech, Wielkiej Brytanii lub Hiszpanii, a następnie są transportowani drogą lądową do Polski.

W związku z powyższym podjęto działania, mające na celu ograniczenie przedmiotowego procederu. W oparciu o art. 3 ust. 2 Umowy między Unią Europejską a Republiką Kolumbii dotyczącej zniesienia wiz krótkoterminowych^[1] sporządzonej w Brukseli dnia 2 grudnia 2015 r. w związku z art. 6 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1806 z dnia 14 listopada 2018 r. wymieniającego państwa trzecie, których obywatele muszą posiadać wizy podczas przekraczania granic zewnętrznych, oraz te, których obywatele są zwolnieni z tego wymogu^[2], z dniem 15 sierpnia 2024 r. został wprowadzony wyjątek od zwolnienia z obowiązku wizowego wobec obywateli Kolumbii, udających się do Polski w celu wykonywania pracy.

Obecnie są prowadzone prace analityczne nad zasadnością zawarcia porozumienia międzyrządowego z Republiką Kolumbii w obszarze zapobiegania, prowadzenia dochodzeń i ścigania przestępstwa handlu ludźmi oraz transferu wiedzy.

Jednocześnie pragnę zauważyć, że z informacji posiadanych przez MSWiA nie wynika, aby zaobserwowano stosowanie nielegalnych praktyk, polegających na wykorzystywaniu wiz turystycznych przez obywateli Kolumbii w celu podjęcia pracy w Polsce, bez złożenia wniosków na pobyt i pracę. Należy zaznaczyć, że wjazd w celach turystycznych nie upoważnia cudzoziemców do podejmowania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (RP).

Odnosząc się do danych, o które wnioskuje Pan Poseł, w poniższej tabeli przedstawiono liczbę ofiar handlu ludźmi, będących cudzoziemcami (według kraju pochodzenia), zidentyfikowanych w latach 2019–2023 (dane przekazane przez PK).

Jednocześnie odnosząc się do kwestii zaświadczenia wystawionego osobie wskazanej w zapytaniu przez Morski Oddział Straży Granicznej (MOSG), pragnę poinformować, że Wydział Operacyjno-Śledczy MOSG prowadzi pod nadzorem Prokuratury Krajowej – Pomorski Wydział Zamiejscowy w Gdańsku, śledztwo^[3] o czyn z art. 189a § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny^[4] (handel ludźmi w aspekcie wykorzystania do pracy przymusowej), w toku którego przesłuchano kilkudziesięciu pokrzywdzonych obywateli Kolumbii, Argentyny i Wenezueli, w tym osobę wskazaną w wystąpieniu. Przesłuchanie odbyło się 5 kwietnia 2024 r. Wyżej wymienionej osobie wydano zaświadczenie potwierdzające domniemanie, że cudzoziemiec jest ofiarą handlu ludźmi.

Aktualnie trwają czynności procesowe zmierzające do wyjaśnienia okoliczności wykorzystania osób w ramach przestępstwa handlu ludźmi, ustalenia osób pokrzywdzonych oraz utrwalenia materiału dowodowego dla sądu. Z uwagi na dobro śledztwa oraz treść art. 241 § 1 k.k. szczegółowych wyjaśnień w przedmiotowej sprawie może udzielić jednostka organizacyjna prokuratury prowadząca postępowanie.

Ponadto pragnę poinformować, że Straż Graniczna przeprowadziła czynności kontrolne z zakresu legalności wykonywania pracy przez cudzoziemców oraz powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom na terytorium RP w stosunku do Leadtrust DPS Sp. z o.o., w wyniku których stwierdzono naruszenia polegające na nielegalnym powierzaniu wykonywania pracy przez obywateli Kolumbii. W stosunku do Prezesa Zarządu Leadtrust DPS Sp. z o.o. skierowano do sądu wniosek o ukaranie.

Natomiast czynności kontrolne, podjęte trzykrotnie w ciągu minionych dwóch lat w stosunku do Giewont HG Sp. z o.o. Sp. k., nie wykazały nieprawidłowości w zakresie powierzenia oraz wykonywania pracy przez cudzoziemców na terytorium RP.

Jednocześnie informuję, że udzielenie odpowiedzi na pozostałe kwestie poruszone w wystąpieniu pozostają poza zakresem właściwości Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, bowiem odnoszą się one do kompetencji Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Ministra Finansów.

Z poważaniem

z up. Maciej Duszczyk
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

^[1] z dnia 19 grudnia 2015 r. (Dz. Urz. UE L Nr 333, str. 3)

^[2] Dz. Urz. UE L Nr 303, str. 39, z późn. zm.

^[3] o sygn. akt: RSD-90/2023/13, 1001-108.Ds 13.2023

^[4] Dz. U. z 2024 r. poz. 17, z późn. zm., dalej k.k.