Odpowiedź na zapytanie nr 987

w sprawie Narodowego Centrum Nauki

Odpowiadający: minister nauki Dariusz Wieczorek

Warszawa, 29-08-2024

Szanowny Panie Pośle,

odpowiadając na pytania dotyczące odwołania przewodniczącego oraz członków Zespołu Identyfikującego Członków Rady Narodowego Centrum Nauki w czerwcu 2024 roku uprzejmie proszę o przyjęcie poniższego wyjaśnienia.

Ad 1. Zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki (Dz. U. 2023 poz. 153, zwanej dalej: ustawą o NCN) w celu wskazania kandydatów na członków rady minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki powołuje na okres 4 lat Zespół Identyfikujący Członków Rady Narodowego Centrum Nauki, zwany dalej Zespołem Identyfikującym. Zespół Identyfikujący składa się z przewodniczącego, którego wskazuje minister, i czterech członków. W skład Zespołu Identyfikującego mogą być powołane osoby:

1. o uznanym światowym dorobku naukowym;
2. aktywne zawodowo i prowadzące badania naukowe;
3. reprezentujące różne dziedziny nauki i środowiska naukowe;
4. niepozostające w związku małżeńskim, pokrewieństwie lub powinowactwie do drugiego stopnia włącznie z członkami rady, zespołów ekspertów, dyrektorem lub koordynatorami dyscyplin;
5. niepozostające z członkami rady, zespołów ekspertów, dyrektorem lub koordynatorami dyscyplin w takim stosunku prawnym, który może mieć wpływ na ich prawa lub obowiązki.

Należy wskazać, że jeżeli przepis przewiduje kompetencję powołania składu osobowego ciała, zespołu czy organu, to z przepisu tego wynika również kompetencja do odwołania poszczególnych osób z tego składu – mimo niewyrażenia explicite przesłanek odwołania w przepisach ustawy o NCN. Konsekwencją upoważnienia ministra przez ustawodawcę do powołania składu osobowego Zespołu Identyfikującego jest zatem także kompetencja do decydowania o odwołaniu poszczególnych osób, w szczególności w przypadku, gdy dana osoba przestaje spełniać wymagania stawiane przez ustawodawcę przewodniczącemu i członkom Zespołu Identyfikującego, o których mowa w art. 12 ust. 3 ustawy o NCN.

Ponadto informuję, że w treści aktu odwołania nie powołano się na podstawę prawną, gdyż brak jest wymogu jej przywoływania w tego rodzaju dokumentach.

Ad 2. W sprawie nie była sporządzana opinia prawna. Jednocześnie wskazuję, że sprawa była prowadzona z uwzględnieniem sposobu postępowania przyjętego w ministerstwie w tego rodzaju przypadkach.

Ad 3. Akt o odwołaniu z funkcji przewodniczącego Zespołu Identyfikującego został zaskarżony do sądu administracyjnego wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu.

Ad 4. Akty powołania nowych członków Zespołu Identyfikującego zostały już wykonane i wywołały skutki prawne, zatem mimo toczącego się postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym Zespół Identyfikujący może realizować czynności, do których został powołany, zgodnie z przepisami ustawy o NCN.

Ad 5-7. W chwili obecnej brak jest podstaw do formułowania twierdzeń o wadliwości działania ministra. Do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy, w tym w kwestii wstrzymania wykonania aktu, nie są również uzasadnione spekulacje dotyczące możliwych następstw tego orzeczenia. Natomiast należy zaznaczyć, że zakres i charakter czynności podejmowanych po rozstrzygnięciu sprawy przez ministra i organa NCN będzie determinowany i zgodny z sentencją i uzasadnieniem orzeczenia Sądu.

Z poważaniem

Dariusz Wieczorek
Minister Nauki