7 kadencja, 11 posiedzenie, 3 dzień (30-03-2012)
13 punkt porządku dziennego:
Rozpatrzenie obywatelskiego wniosku o przeprowadzenie referendum ogólnokrajowego w sprawie o szczególnym znaczeniu dla państwa i obywateli dotyczącej powszechnego wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn (druk nr 254).
Prezes Rady Ministrów Donald Tusk:
Szanowna Pani Marszałek! Panie Przewodniczący! Szanowne Panie i Panowie Posłowie! Jak w każdej trudnej chwili w historii Polski, niezależnie od tego, czy są to rzeczy największe, czy tylko istotne, ale w każdej trudnej chwili, w każdym przełomie ci, którzy muszą podejmować decyzje, rzadko kiedy są w większości.
Nasza historia z ostatnich ponad 20 lat, historia ciągle świeżej demokracji i niepodległości pokazuje, że od samego początku, od roku 1989, prawdziwe przywództwo polityczne testowane było przy trudnych decyzjach, w warunkach bardzo ostrego ataku ze strony większości, większości sił politycznych, często także większości opinii publicznej, bo nie ma prawdziwszego, nie ma równie istotnego testu na prawdziwe przywództwo polityczne niż zdolność do podejmowania decyzji czasami wbrew powszechnym oczekiwaniom.
Jeśli Polacy cieszą się dzisiaj z wolności i z niepodległości, chociaż nie dla wszystkich życie jest łatwe w tej niepodległej, ale skoro bezdyskusyjnie cieszymy się z tych dwóch wielkich wartości, to trzeba powiedzieć, że one narodziły się i przetrwały przez te dwadzieścia kilka lat właśnie dlatego, że w każdym z kluczowych momentów naszej historii odnajdywali się ludzie, którzy potrafili powiedzieć głośno i patrząc innym w oczy, że nawet jeśli dziś są w mniejszości, to przekonani do racji i do istoty interesu narodowego są gotowi wziąć na siebie odpowiedzialność za podjęcie trudnej decyzji, nawet gdyby przyszło im potem zapłacić za to dużą cenę. (Oklaski)
To nie pierwsza, nie piąta, nie wiem, która to chwila takiego narodowego i społecznego napięcia wokół ważnej sprawy. To wielka, chociaż bardzo trudna satysfakcja móc być współuczestnikiem tego świadectwa, że w Polsce możliwa jest kontynuacja tego typu postawy w debacie publicznej, w debacie politycznej i w procesie rządzenia.
Każdy z nas na tej sali, począwszy od naszego gościa, prezentującego projekt obywatelski, poprzez partie koalicji, partie opozycji, na rządzie skończywszy, każdy z nas ma do odegrania jakąś istotną społeczną rolę. Ona jest tym wyrazistsza i tym bardziej istotna, kiedy napięcie wokół sprawy rośnie.
(Poseł Jolanta Szczypińska: I dlatego potrzebne jest referendum.)
Dlatego proponowałbym dziś, a także w przyszłości, bo debata nad zmianą wieku emerytalnego będzie toczyła się jeszcze przecież przez wiele tygodni, żebyśmy nie wychodząc ze swoich ról - trudno mieć do kogokolwiek pretensje, że swoją rolę społeczną chce zagrać najlepiej, jak potrafi - w tej debacie szanowali argumenty każdej ze stron. Czy to będą argumenty tzw. strony społecznej, dzisiaj reprezentowanej przez związek zawodowy w tej debacie, czy to będą argumenty rządzących, czy argumenty opozycji, wszyscy dobrze wiemy i nasze doświadczenie życiowe i doświadczenie narodowe pokazuje, że nie jest źle, jeśli elity naszego narodu spierają się o ważne sprawy, pod jednym drobnym warunkiem: że szanują tych, którzy w tym sporze, w tej debacie uczestniczą, i starają się wysłuchiwać argumentów z poszanowaniem dla faktów, nie kwestionując dobrej intencji wszystkich zabierających głos.
Byłem zaskoczony, kiedy usłyszałem, że według pani poseł Beaty Kempy z wyłączeniem przewodniczącego ˝Solidarności˝ przemawiały z tej mównicy same ˝tłuste koty˝. (Oklaski) Ani prof. Rosati, ani premier Kaczyński nie kojarzą mi się z ˝tłustymi kotami˝. Że pani w ogóle mogło przyjść coś takiego do głowy, żeby występujących tu, w tej debacie, każdego z własnym poglądem...
(Poseł Beata Kempa: Ale pan się kojarzy.)
...tak deprecjonować? Szczególnie że do niedawna jeden z tych ˝tłustych kotów˝ był pani liderem i pani politycznym idolem. (Oklaski)
(Poseł Krystyna Pawłowicz: Proszę nie przywoływać pana prezesa Kaczyńskiego.)
(Poseł Arkadiusz Mularczyk: Do rzeczy, do rzeczy...)
Po tym wstępie przejdźmy do istoty ustawy, w skrócie, ponieważ prezentować projekt ustawy będziemy prawdopodobnie za 3, może 4 tygodnie tu, w Sejmie, po dokończeniu prac w rządzie. A więc w kilku zdaniach przypomnę jednak istotę samego projektu, a następnie przejdę także do istoty referendum i mojego poglądu w tej sprawie.
Dlaczego tak ważne jest przypomnienie istoty tego projektu? Dlatego że mam wrażenie, że część tej dyskusji, a także pytanie i komentarze do tego pytania zawarte w projekcie dotyczącym referendum odnoszą się do trochę innej sytuacji niż ta, która jest opisywana czy projektowana w zamiarach rządowych. Chcę jeszcze raz podkreślić to, co w tej dyskusji, debacie, w manifestacjach, w tych emocjach często ginie albo czasami jest wręcz wymazywane, a więc przede wszystkim to, że przygotowujemy projekt, którego skutki rozłożone są na prawie 30 lat, jeśli chodzi o dochodzenie do tego punktu końcowego, jakim jest zrównanie wieku 67 - 67. W związku z tym to chyba jest najpewniejsze świadectwo, że staramy się projektować element tego systemu nie pod bieżący interes polityczny, tylko z założeniem, że podejmujemy bardzo poważne ryzyko polityczne w duchu odpowiedzialności za pokolenie, które będzie przechodziło na emeryturę za 30 lat. Bo dzisiaj, w czasie dyskusji na temat istoty tego projektu, musi pojawić się słowo ˝Solidarność˝, ale także to słowo w jego źródłowym znaczeniu, pisane przez małe ˝s˝. Istotą tego projektu jest bowiem tak naprawdę solidarność, oczekiwana, powiem szczerze, także przez prezentujących ten projekt, solidarność dzisiejszych polityków, ludzi odpowiedzialnych za to, czy ten projekt przejdzie, czy nie, a więc także parlamentarzystów, solidarność z tymi, którzy za 30, 40, 50 lat będą w Polsce pracować, a później będą przechodzić na emeryturę. Tego typu decyzja wymaga takiego głębokiego, mądrego pojmowania solidarności, bo trzeba mieć bardzo dużo wyobraźni i bardzo dużo odpowiedzialności, żeby podejmować decyzje w imię solidarności pokoleniowej, myśląc o tych, którzy wtedy, kiedy podejmą pracę za 20 czy 30 lat, nie będą w stanie dzielić się taką częścią swojego zarobku, żeby utrzymać rosnącą armię ludzi, którzy będą już w wieku emerytalnym. To nie są żadne odkrycia, to nie są doktryny, to nie są ideologie ani zaklęcia. To jest wniosek z trwającej już, panie przewodniczący, wielkiej debaty demograficznej. Narodowa strategia demograficzna o potrzebie, o której pan mówi, rodzi się od wielu lat. Praca nad tą narodową strategią demograficzną zaczęła się wtedy, kiedy pański związek zawodowy rządził w Polsce, dokładnie wtedy, kiedy wprowadzano reformę emerytalną, która polega dokładnie na tym, że tyle, ile uzbieramy, tyle będziemy mogli później podzielić między tych, którzy chcą korzystać ze świadczenia emerytalnego.
Pamiętam, że w roku, w którym wprowadzano reformę emerytalną, rządziła Solidarność i Unia Wolności, moja ówczesna partia. Ja nie odwracam się plecami do tamtej reformy, tylko staram się wyciągać żelazne konsekwencje z tego tytułu, że wówczas tę reformę wprowadzono. Ba, zarówno ci, którzy ją wprowadzali, wielu z nich, w tym ekspertów ˝Solidarności˝ i AWS, już wtedy mówiło: konieczną konsekwencją wprowadzenia tej reformy, a więc systemu kapitałowego, będzie tak czy inaczej podniesienie wieku emerytalnego. Wtedy te słowa już padały. Także oponenci wobec tej reformy podkreślali tę potrzebę, bo wynika ona z żelaznych, bezdyskusyjnych faktów demograficznych.
Możemy, podobnie jak poprzednie ekipy, schować głowę w piasek i powiedzieć: nie, to nieprawda, ludzie nie będą żyli dłużej i nie żyją dłużej. To jest dużo wygodniejsze. Możemy przegłosować w referendum, że nie podnosimy wieku emerytalnego. Ale nie przegłosujemy w referendum długości życia człowieka. I na szczęście, bo jeszcze komuś mogłoby przyjść do głowy regulować politycznie albo referendami długość życia człowieka. (Oklaski)
Tak naprawdę istotą demagogii, bo tu wkrada się demagogia, jest twierdzenie, że nasz projekt jest ot, po prostu podniesieniem wieku emerytalnego, to znaczy, że teraz, w związku z tym projektem, ludzie będą musieli dłużej pracować. Dlaczego to jest demagogia? Bo kiedy rozmawiamy o systemie emerytalnym, to długość pracy w kontekście systemu emerytalnego ma sens wtedy, kiedy opisujemy ją latami przepracowanymi i latami, które przeżywamy na emeryturze. Kiedy rozmawiamy o systemie emerytalnym, to jedyny sens ma porównywanie tych dwóch wartości, a precyzyjniej rzecz ujmując, trzech, bo także tego, ile lat nie pracujemy, bo jesteśmy za młodzi, przygotowujemy się do aktywności zawodowej. Oczywiście z roku na rok ta tendencja jest coraz bardziej wyraźna, chociaż oczywiście zawsze ma kształt sinusoidy. Ludzie coraz dłużej przygotowują się do podjęcia pierwszej pracy.
(Głos z sali: Bo nie ma pracy.)
Ważne jest też, ile lat żyjemy po uzyskaniu wieku, który uprawnia nas do świadczenia emerytalnego.
Ta proporcja jest bezdyskusyjna. To nie jest proporcja Platformy, SLD, PiS-u, Solidarnej Polski, PSL czy Ruchu Palikota. To są fakty, o których wiedzą wszyscy. Chcę to bardzo wyraźnie powiedzieć.
Słuchają nas ludzie. Chcę powiedzieć bardzo otwarcie, że we wszystkich rozmowach, które nie mają charakteru publicznego, kiedy nie ma kamer i nie ma manifestantów, wszyscy moi rozmówcy i z opozycji, i rządzący, i ze środowisk społecznych mówią mi, kiedy rozmawiamy w cztery oczy: wiemy, że podniesienie wieku emerytalnego jest konieczne, nie ma alternatywy. Nie spotkałem nikogo, kto by tego nie powiedział.
(Głos z sali: Nieprawda, kłamstwo!) (Oklaski)
(Głos z sali: Sam nie kłam.)
Nic dziwnego, bo gdyby mówili co innego, dawaliby świadectwo kompletnej ślepoty na fakty. Te fakty dotyczące przedłużenia wieku emerytalnego są przecież cytowane przez wszystkich uczestników tej debaty. Najchętniej cytował to przewodniczący ˝Solidarności˝, argumentując za referendum. On także cytował fakty dotyczące demografii, choć nie zawsze konsekwentnie. A ta debata wymaga uczciwości, konsekwencji, odrzucenia pokusy obłudy, mówienia półkłamstwa czy półprawdy. My w tej kwestii, bo ona dotyczy nie naszych, mam nadzieję, interesów politycznych, tylko milionów pojedynczych ludzkich żywotów, rozmawiamy o tym, za ile, i czy w ogóle, ludzie przeżyją po tym, kiedy przestaną pracować, a więc nie możemy pozwalać sobie na półcienie, półprawdy i przekłamania.
(Głos z sali: Sam nie kłam.)
Przebieg posiedzenia