7 kadencja, 11 posiedzenie, 3 dzień (30-03-2012)
13 punkt porządku dziennego:
Rozpatrzenie obywatelskiego wniosku o przeprowadzenie referendum ogólnokrajowego w sprawie o szczególnym znaczeniu dla państwa i obywateli dotyczącej powszechnego wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn (druk nr 254).
Prezes Rady Ministrów Donald Tusk:
Dziękuję bardzo, pani marszałek.
Wykorzystując tę krótką, nieprzewidzianą przerwę, oczywiście podszedłem do pana przewodniczącego ˝Solidarności˝ Dudy i wyraziłem ubolewanie, jeśli go dotknęło sformułowanie, które w sposób oczywisty nie dotyczyło jego osoby. (Poruszenie na sali) Proszę o sięgnięcie do stenogramu, będzie to jasne. Ja mam najwyższy szacunek do pana przewodniczącego i nie tylko dzisiaj, mam nadzieję, pan przewodniczący o tym się przekonuje. (Oklaski)
Pojawiały się w trakcie tej debaty także rozmaitego typu interpretacje polityczne związane z referendum i samą ustawą. Przestrzegałbym posłów przed formułowaniem zbyt daleko idących wniosków na podstawie plotek czy pogłosek. Według kilku tu przemawiających, ten wątek pojawił się także w wystąpieniu pana przewodniczącego Dudy, premier Pawlak i ja toczyliśmy jakąś z góry umówioną grę. Znaczy, że ja to zły policjant, on - dobry i że wszystko było ukartowane. Podchwycił ten wątek poseł Kopyciński. Ja przestrzegam przed bezrefleksyjnym powtarzaniem plotek. Równie powszechną plotką jest to, że Ruch Palikota jest wymyślony przeze mnie po to, żeby wspierać dyskretnie Platformę, a pan Palikot...
(Głos z sali: Tak.)
...jest pociągany przeze mnie za sznurki, za przeproszeniem. (Wesołość na sali) Tak samo to jest nieprawdą, jak i supozycja, że toczy się jakiś polityczny spektakl. Wiem, że niektórym może trudno w to uwierzyć, ale w sprawach, które dotyczą ludzi, na tej sali są posłowie, ministrowie, politycy, którzy nie toczą żadnej gry, tylko mają swoje poglądy, swoje przekonania, także swoje obawy, i w związku z tym ucierają te poglądy po to, żeby znaleźć kompromisowe rozwiązanie, najlepsze z możliwych dla Polski. Nie wstydzę się tego, że z panem premierem Pawlakiem spieraliśmy się długi, długi czas o to, jaki ostateczny kształt przyjmie ta ustawa. I mówiliśmy dość otwarcie, jakiego typu wrażliwości czy punkty widzenia prezentujemy. Nie było to, tak sądzę, nieczytelne czy szczególnie zagmatwane. Nie ma ogóle jakiegoś tłoku wtedy, kiedy trzeba podjąć takie decyzje.
Nie wiem, czy państwo zauważyli, że to nie jest tak, że ustawiła się kolejka chętnych, którzy chcieliby takie trudne decyzje podjąć. Ze względu na czas Wysokiej Izby nie będę posługiwał się tą dobrą i efektowną metodą wyciągania cytatów, ale jeśli będzie taka potrzeba, to cytaty na temat tego, czy pracujemy za krótko, czy za długo i czy należy podnieść wiek emerytalny będą także do państwa dyspozycji. Cytaty na temat tego, jak powinna wyglądać reforma emerytalna w 1998 r., ale także w 2010 r. Zdania, jakie na ten temat wypowiadał rząd ˝Solidarności˝, prezydent Lech Kaczyński, liderzy lewicy - do wyboru, do koloru. Jedno łączy te cytaty - przekonanie, bliskie pewności, że niestety w związku także z systemem emerytalnym, jaki przyjęliśmy, trzeba będzie pracować dłużej. Nie roszczę sobie pretensji do autorstwa tego wynalazku. Jedyne, co na mnie spadło, to podjęcie w tej kwestii wreszcie konkretnej i oczywiście twardej decyzji. Bo tych, których stać na diagnozę, często wypowiadaną szeptem, było zdecydowanie więcej niż tych, którzy z tytułu tej diagnozy podjęli się wysiłku skonstruowania konkretnego projektu i powiedzenia ludziom prosto w twarz, że nie ma alternatywy dla wydłużenia wieku pracy. (Oklaski)
Pani poseł Beata Kempa w kontekście systemu emerytalnego wprowadzanego przez rząd Buzka powiedziała, że tamten rząd po prostu zdradził ideały ˝Solidarności˝. Proszę przekazać pozdrowienia ministrowi Ziobrze ode mnie, jeśli chodzi o pani ocenę rządu Buzka, którego minister Ziobro był uczestnikiem. (Oklaski)
(Poseł Andrzej Dera: Uczestnikiem? Co ty gadasz?)
Mówię o tym też po to, żeby pozbawić kogokolwiek złudzeń. Wszystkie słowa, wszystkie argumenty są słuchane, będą zapisane. Nie możemy sobie pozwolić na przerzucanie się argumentami tylko po to, żeby ktoś kogoś znowu łomotał po głowie, wykorzystując fajną okazję polityczną. To są trudne i bolesne sprawy, a nie fajne, smaczne okazje polityczne po to, żeby coś ugrać. Rozmawialiście państwo tutaj, przemawiając z tej mównicy, także w takich kategoriach, które z wiekiem emerytalnym nie mają wiele wspólnego. Prezes Kaczyński jednoznacznie stwierdził, że to jest ten moment, w którym on znowu czuje władzę, i że wspólnie z ˝Solidarnością˝ doprowadzi do tego, że odzyska władzę. Bardzo by mi zależało na tym, pewnie nie jestem odosobniony w tym poglądzie, aby wszyscy politycy reprezentujący kluby polityczne w parlamencie starali się prowadzić działania na rzecz swojego zwycięstwa na własną odpowiedzialność. Tak się złożyło, że także byłem uczestnikiem ˝Solidarności˝ i członkiem związku zawodowego i wolałbym, by żaden polityk, czy to jest pan prezes Kaczyński, czy Tusk, czy Palikot, czy Miller, bez znaczenia nazwisko i funkcja, nie powoływał się na ˝Solidarność˝, rozumianą jako nazwa związku zawodowego i jako także dziedzictwo narodowe, jako oręż w partyjnej rozgrywce o władzę. O władzę trzeba bić się na własną odpowiedzialność. (Oklaski)
Niektóre, rzeczywiście smaczne cytaty pokazywały także niekonsekwencję polityków, jeśli chodzi o kampanie wyborcze, a następnie decyzje rządów. Czy na pewno państwo chcecie - panie przewodniczący Miller, panie przewodniczący Palikot, nie ma pana prezesa Kaczyńskiego...
(Głos z sali: Powiedział, co wiedział, i wyszedł.)
...panie przewodniczący Mularczyk - abyśmy na każdym posiedzeniu Sejmu wywieszali każdemu z was to, co kiedyś mówił i co później robił? (Wesołość na sali, oklaski) Szczególnie zafascynował mnie przewodniczący Leszek Miller, były premier. Zafascynowała mnie jego wypowiedź, precyzyjnie rzecz ujmując, w której była zawarta ta przygana, że w kampanii wyborczej Platforma Obywatelska i Polskie Stronnictwo Ludowe nie mówiły o potrzebie podniesienia wieku emerytalnego. To znaczy jest tak, jak gdyby pan Leszek Miller w kampaniach wyborczych biegał ze sztandarem podatku liniowego albo wyprawy na Afganistan. (Oklaski) Nie pamiętam, aby w którymś z tych przypadków mówił pan o tych sprawach w kampaniach wyborczych.
Chcę także państwu uświadomić w kontekście...
(Poseł Krystyna Łybacka: A co pana interesuje?)
Proszę wybaczyć, panie premierze, że pana wziąłem na widelec, ale pan był tutaj przykładem najsmakowitszym. Zresztą mógłbym ciągnąć i ciągnąć długo (Wesołość na sali, oklaski) wiele przykładów i dlatego chcę być... (Poruszenie na sali)
Problem polega na tym, że ja odnoszę wrażenie, kiedy słucham dzisiaj opozycji PiS-owskiej i SLD-owskiej, bo to są te dwa wyraźne stanowiska na rzecz referendum, dlatego wymieniam te dwa kluby...
(Poseł Arkadiusz Mularczyk: Solidarna Polska też.)
I Solidarna Polska, tak; czasami jeszcze mi się kojarzycie z PiS-em, ale po wystąpieniu pani Kempy (Wesołość na sali, oklaski) wiem, że to zupełnie bezzasadne.
(Poseł Arkadiusz Mularczyk: Jest pan w błędzie.)
Tak, tak, nikogo takiego z Platformy nie znam, nawet marszałek Niesiołowski nie odważyłby się tak zdefiniować prezesa Kaczyńskiego, jak to pani poseł Kempie się udało. Tak że rzeczywiście jesteście w pełni autonomiczną siłą polityczną. (Wesołość na sali, oklaski)
A więc SLD, PiS i Solidarna Polska - te trzy kluby tak jednoznacznie wspierają referendum, właściwie stawiając sprawę tak: jeśli nie będzie referendum, rząd Tuska przeprowadzi tę reformę i koniec, klapa. Otóż jest to wyraz albo politycznego cynizmu, to znaczy, nie chodzi o to, co jest przedmiotem referendum i co będzie dalej w Polsce, tylko o to, jak się ogrzać przy ˝Solidarności˝ i jej wysiłku zbierania podpisów i prowadzenia tej akcji społecznej. A może jest to kompletny brak wiary w to, że kiedykolwiek wygracie wybory? (Oklaski)
Najbliższe wybory parlamentarne będą za trzy lata, a może nawet wcześniej. Nie mówcie tego za głośno, bo ten argument będzie działał przeciwko wam w tym, co za chwilę powiem. (Gwar na sali)
(Poseł Iwona Ewa Arent: A może wcześniej.)
A może nawet wcześniej. W związku z tym gdybyście mieli choćby cień wiary w to, że przekonacie Polaków do siebie, to referendum nie byłoby dla was aż tak istotne, bo za rok, jak sądzicie, za dwa, trzy lata, tak jak ja sądzę, wygracie wybory. Nie mam wątpliwości, że będziecie startowali w tych wyborach pod hasłem obniżania wieku emerytalnego i będziecie mogli to wszystko zrobić tak, jak uważacie za stosowne. (Oklaski)
(Głosy z sali: Tak, tak.)
Wiem, dlaczego tak bardzo stawiacie dzisiaj na wysiłek ˝Solidarności˝ i na przeprowadzenie tego referendum. Bo wiecie, że Polacy są bardzo niechętnie nastawieni do podniesienia wieku emerytalnego, tak samo jak do decyzji o podniesieniu podatku. Musieliśmy podjąć decyzję o podniesieniu podatku - pamiętam to - VAT. Wiecie, jaka była opinia Polaków? Nie wiem, 98% przeciw? A rok później były wybory. Na szczęście jest tak, że Polak pytany o to, czy chce więcej zarabiać, odpowiada mądrze: tak, chcę więcej zarabiać. Polak zapytany o to, czy chce płacić niższe podatki, krócej pracować, płacić niższe składki, odpowie - każdy - mądrze: tak, chcę. A na końcu, kiedy wybiera tych, którzy mają rządzić, będzie wybierał ludzi odpowiedzialnych... (Oklaski)
(Głos z sali: Dosyć tej arogancji.)
...a nie tych, którzy w ten sposób będą podsyłać mu takie pytania. I wy też to wiecie. I dlatego chcecie tego referendum. Bo się boicie, że nie będziecie mieli okazji zmienić tego stanu rzeczy. Jeśli macie takie polityczne virt?, taką odwagę, to weźcie na swoje barki gotowość stoczenia własnej kampanii w tej sprawie, wygrania wyborów i przeprowadzenia tego tak, jak uważacie za stosowne.
(Głos z sali: Trzeba ogłosić debatę medialną.)
Powiem szczerze: wiem, że nie jestem dzisiaj, delikatnie mówiąc, idolem ˝Solidarności˝ i demonstrujących. Zdaję sobie z tego sprawę. Ale powiem wam szczerze: wy też dajcie spokój ˝Solidarności˝. Niech każdy zajmie się swoją robotą. (Oklaski) To są związki zawodowe, a wy jesteście partiami politycznymi.
Mówiono tu o władzy, o wyborach, o referendum. Padały także często słowa o odwadze i strachu. Chcę na zakończenie powiedzieć, że nie wymaga szczególnej odwagi podjęcie decyzji o tym, aby obniżyć podatki, wtedy kiedy się rządzi, i podwyższyć wydatki. To prawda.
(Poseł Arkadiusz Mularczyk: Z Policją w Sejmie? Jaka to odwaga?)
Wtedy kiedy rządził PiS, zdecydował się na ten manewr obniżania podatków, a wydatki rosły bez żadnych zmian. To jest trochę tak, jak z tym pytaniem referendalnym, panie przewodniczący. I dlatego jestem zdziwiony, właśnie dlatego, że pana tak cenię, a nie dlatego, że mam o panu złe wyobrażenie. Bo jest to dokładnie ta sama metoda. To nie wymaga odwagi. Jest to demonstracja braku kompetencji albo strachu, jeśli podejmuje się decyzje, które bardzo podobają się w dniu, kiedy się je podejmuje, a nie ma się odwagi podjąć decyzji, które muszą im towarzyszyć i które się nie podobają. Od rządzących nie oczekujemy i nie możemy oczekiwać podejmowania decyzji wyłącznie pod kątem, czy się one podobają, czy nie. Od rządzących wymaga się decyzji zbilansowanych, szczególnie wtedy, kiedy mówi się o pieniądzach publicznych, o interesie obywatela, tym finansowym, o przyszłości emerytów. To wymaga właśnie odwagi. Tamte decyzje nie wymagały w żadnym wypadku odwagi. Już nie będę używał mocnych słów, ale każdy potrafi obniżyć podatki i podwyższyć wydatki. Sztuką jest obniżyć podatki, jeśli się umie w jeszcze większym stopniu obniżyć wydatki, tak żeby jednak bilans był mniej więcej na zero. Rozumie to każda matka i każdy ojciec, jeśli mają na utrzymaniu rodzinę i są odpowiedzialni za budżet rodziny. Dokładnie w takich samych kategoriach trzeba myśleć o państwie.
Jeśli mówimy więc dzisiaj o strachu i odwadze, bo dużo mówił o tym prezes Kaczyński, to chcę powiedzieć, że dzisiaj odwagi wymaga decyzja o podniesieniu wieku emerytalnego, a nie podpisywanie się pod politycznym dziełem ˝Solidarności˝. Odwagi wymaga dzisiaj stanięcie po stronie takiej trudnej decyzji.
Chcę powiedzieć o szczególnie uderzającym obrazku. On moim zdaniem będzie towarzyszył tej debacie jako ilustracja szczególnej metamorfozy, mi na pewno utkwi na długie lata. To obrazek pana premiera Millera, który śpiewał... śpiewał - za dużo powiedziane, bo widziałem, że był kłopot z tekstem (Wesołość na sali, oklaski), usiłował śpiewać ˝Mury˝ wspólnie z działaczami ˝Solidarności˝, pod sztandarami ˝Solidarności˝.
(Poseł Tomasz Kulesza: Brawo!)
Panie premierze, powiem panu tak: niektóre gesty wyglądające identycznie, w zależności od czasu, mogą być świadectwem czegoś zupełnie innego. Jakby pan 30 lat temu poszedł do robotnika ze sztandarem ˝Solidarności˝ i zaśpiewał z nim ˝Mury˝, to byłoby to świadectwo odwagi. Dzisiaj to było świadectwo braku odwagi. (Oklaski) Oczekuję od państwa elementarnej odwagi w tej sprawie. I mogę zagwarantować Polakom, że w tej trudnej decyzji, niepopularnej, nam odwagi nie zabraknie. Dziękuję. (Posłowie Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska wstają, długotrwałe oklaski)
Przebieg posiedzenia