7 kadencja, 23 posiedzenie, 3 dzień (12-10-2012)
44 punkt porządku dziennego:
Rozpatrzenie wniosku prezesa Rady Ministrów o wyrażenie przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej wotum zaufania Radzie Ministrów (druk nr 799).
Prezes Rady Ministrów Donald Tusk:
Szanowna Pani Marszałek! Szanowni Panie i Panowie Posłowie! Trudno mi się odnieść do pytań i wątpliwości czy pretensji o charakterze organizacyjnym, w rodzaju obecności lub nieobecności kogoś na galerii. Dziękuję tu za pomoc panu marszałkowi Wenderlichowi, bo rzeczywiście, jak się państwo domyślacie, nie podejmuję tego typu decyzji i z mojego punktu widzenia im więcej mam słuchaczy, wtedy kiedy mam coś moim zdaniem ważnego do przekazania, tym lepiej. Ale powiem szczerze, że nie miałem wrażenia, żeby galeria była zablokowana, nawet pewne wydarzenie na galerii wyraźnie pokazuje, że wręcz przeciwnie, galeria była tym razem wyjątkowo ekspresyjna w swoim wyrazie.
(Poseł Krystyna Łybacka: Ale ekspresja była krótkotrwała.)
Ekspresja była, też tak sądzę, kątem oka tylko widziałem.
Też bardzo przepraszam panią profesor Łybacką, jeśli wyraz mojej twarzy, nie zawsze w pełni skupiony, przeszkadzał pani. Jak zapewne pani zauważyła, siedzę ósmą, siódmą godzinę non stop. Nikogo nie chcę zlekceważyć, nie zawsze człowiek panuje nad wyrazem twarzy, tym bardziej że czasami rzeczywiście sytuacja na sali powoduje, że trudno zachować taką powagę w 100%. Ale proszę w żadnym wypadku nie traktować tego jako dystansu czy lekceważenia wobec pytających posłów, a już na pewno - jak się pani domyśla - w żadnym wypadku nie wobec pani pytania czy pani osoby. Chociaż trudno mi utrzymać powagę wtedy, kiedy pytanie brzmi... Nie wiem, gdzie ono jest.
(Poseł Krystyna Łybacka: Czy ja...)
Nie, to nie do pani. Ja tu sobie zachowałem, tylko nie będę szukał, bo rzeczywiście... Chodzi mi o pytanie, zgodnie z którym ja jestem jakimś Wielkim Ptakiem, a pan poseł Grzegorz Schetyna wysyła SMS-y, żeby mi klaskać. (Wesołość na sali) Wszystko w tym pytaniu było zabawne, muszę powiedzieć.
(Głos z sali: Bo to prawda.)
Właśnie wszystko było zabawne, bo chyba zupełnie odrealnione, o tak bym powiedział. Aż tak dobrze w Platformie nie jest, żebym oczekiwał od moich przyjaciół, że dopingują SMS-ami do oklasków.
(Głos z sali: Jak się należy, to się należy.)
Ale rzeczywiście, z dwojga złego już lepiej być Wielkim Ptakiem. (Wesołość na sali) Tutaj trudno mi się pogniewać, ale stąd czasami te grymasy, prawda. Pozwólcie państwo, że część tych pytań, które de facto są manifestami niechęci albo próbą zainteresowania jakimś dowcipem, anegdotą, wierszem, pominę, nie mnie oceniać zdolności posłów.
Kilka spraw dotyczyło, powiedziałbym, kwestii obyczajowych, światopoglądowych, tych związanych czy z in vitro, czy przede wszystkim z aborcją, bo to jest dzisiaj taki gorący temat. Ja nigdy nie ukrywałem swojego stanowiska w sprawie tzw. kompromisu aborcyjnego. Jedna z pań posłanek z Ruchu Palikota pytała dramatycznie, w czym ma się wyrażać kompromis. Wyjaśniam, że ten kompromis jest już dawno wyrażony zapisem ustawowym i konstytucyjnym. On nikogo do końca nie satysfakcjonuje, jeśli chodzi o prawe i lewe skrzydło polskiej sceny politycznej. Ci, którzy są za... Tutaj także w paru wypowiedziach posłów Ruchu Palikota to się pojawiło, że są na tej sali posłowie, którzy chcieliby pełnej liberalizacji i pełnej wolności aborcji, aborcji na życzenie. Nigdy nie ukrywałem, że nie jestem zwolennikiem takiego stanowiska. Z drugiej strony mamy projekty cieszące się poparciem niektórych posłów, także w poprzek ugrupowań, które miałyby doprowadzić do wyraźnego zaostrzenia prawa aborcyjnego.
Wielokrotnie, także na spotkaniu z moim klubem parlamentarnym, ale też publicznie, mówiłem, jak wartościowy jest kompromis aborcyjny zawarty lata temu za zgodą lewej, środkowej i prawej części z umiarkowaną akceptacją ze strony Kościoła, który ze zrozumiałych względów angażuje się w te kwestie. Bo tak na końcu dzięki temu kompromisowi uniknęliśmy najbardziej drastycznych i dramatycznych wyborów, jakie stają przed przyszłą matką, i równocześnie uniknęliśmy sytuacji, w której o wiele, wiele mniej dzieci by się urodziło. Uważam, że ten kompromis właśnie dlatego, że nikogo do końca nie satysfakcjonuje, jest warty obrony. Ci z lewej strony, którzy chcą naruszyć ten kompromis, mogą się zdziwić, bo efektem może być radykalne zaostrzenie, ale ci, którzy robią to samo z prawej strony, też mogą się zdziwić, bo efektem końcowym może być radykalna liberalizacja.
Nie ukrywam, że tak jak w innych przypadkach nie kieruję się tu ideologią i kiedy mówię, że nie mam wizji o charakterze ideologicznym, to mówię o tym zawsze z satysfakcją. Nie widzę powodu, aby się wstydzić tego, że staram się stąpać twardo po ziemi, myśleć realiami a nie właśnie wizjami i tak traktuję moje zadanie - jako premiera polskiego rządu i lidera Platformy Obywatelskiej - i zadanie mojego klubu, to najważniejsze zadanie polityczne, żeby Polskę uchronić przed tym takim szalonym tańcem od lewej ściany do prawej ściany. Polacy zasłużyli, moim zdaniem, tak uważam, na gwarancję ze strony sił centrowych, aby to, co ustaliliśmy lata temu, stabilizowało, a nie było ciągle zaczątkiem do rewolucji obyczajowych lub kontrrewolucji obyczajowych.
Wezwanie jednego z posłów Ruchu Palikota, abym zaangażował się w ruch na rzecz picia piwa na podwórku, palenia marihuany na podwórku, jest barwne, ale jestem złym adresatem. Nie będę uznawał za istotne w programie rządu tego typu kwestii, chociaż nie lekceważę potrzeb, jakie pan poseł wyraził, chociaż ich nie akceptuję. Ale dziwię się, że tego typu oczekiwanie wyrażono pod adresem premiera wtedy, kiedy wygłasza informację na temat tego, co rząd ma zamiar robić przez najbliższe trzy lata.
Ciągle pojawiają się te wątpliwości czy pytania, na ile nasze przedsięwzięcia, jakie zarysowałem, znajdą źródło finansowania i jak się to ma do projektu budżetu. Otóż większa część tych mechanizmów, o których mówimy, nie będzie wymagała zmiany ustawy budżetowej i niekoniecznie będzie wymagała także decyzji o charakterze ustawowym. Ale zakładaliśmy wspólnie z panem ministrem Rostowskim i całym rządem, że w związku z moją informacją będziemy otwarci na to, aby w Sejmie pracować nad ewentualnymi korektami w ustawie budżetowej zgodnie z tym, co Izba zaakceptuje z moich propozycji, jeśli będzie to wymagało ingerencji w budżet. Uważam, że to jest uczciwe stanowisko i nie widzę w tym nic gorszącego, ponieważ część propozycji, które miałyby ustawowo mieć umocowanie w budżecie, wymaga i tak zgody większości i będziemy o tym dyskutowali na tej sali. To jest raczej podkreślenie i autonomii Sejmu wobec władzy wykonawczej, i narastającego mojego zaufania także do posłów opozycji, jeśli chodzi o racjonalne podejście do budżetu. Jeśli zabrzmiało to jak żart, to zupełnie mimo woli.
Poseł Napieralski pytał m.in. o losy cyfrowej szkoły czy - jak to sformułował - e-edukacji. Jest ona w programie operacyjnym, minister Boni będzie o tym informował szczegółowo. Nie zniknęła, tylko staramy się odpowiedzialnie szukać źródeł finansowania i dlatego kluczowe elementy tego projektu znalazły się w programie operacyjnym. Mam nadzieję, że ta informacja rozbudowana przez pana ministra Boniego i panią minister Szumilas będzie dla pana satysfakcjonująca.
Ta troska o to, na ile środki budżetowe mogą wystarczyć na finansowanie tych wielkich mechanizmów, jest o tyle niewłaściwie adresowana, że kiedy mówimy o inwestycjach polskich, o roli BGK w tworzeniu tej dźwigni na rzecz kredytowania, to nie mówimy o zasilaniu budżetowym. Też bardzo otwarcie o tym mówiłem, minister Rostowski też to wyjaśniał. Mówimy o tworzeniu takiej dźwigni na rzecz możliwości pozyskiwania kredytów, dzięki temu te dziesiątki miliardów są możliwe. Ale źródłem finansowania będą pieniądze, które pozwolą nam, które uzyskamy dzięki innemu sposobowi prywatyzacji, dzięki innemu sposobowi traktowania tego kapitału, jakim jest własność państwa w spółkach Skarbu Państwa.
Pojawiały się w pytaniach wątpliwości, czy to jest bezpieczne, pojawiały się pytania, czy to nie osłabi spółek. Nie ma dzisiaj w Polsce i w Europie możliwości stosowania wyłącznie strategii win-win, czyli każdy z tych modeli może nieść ze sobą jakieś problemy. Ale wydaje mi się, że lepiej chyba używać środków, które w dużej mierze są zamrożone, żeby one aktywnie zaczęły pracować na rzecz możliwości kredytowych. To ryzyko chyba warto podjąć, tym bardziej że w tej szczegółowej prezentacji zobaczycie państwo, że to jest naprawdę dobrze przygotowany projekt. Podejrzewam, że na końcu wszystkim bez wyjątku się spodoba.
Mniej mówiłem - właściwie ja o tym w ogóle nie wspomniałem, minister Rostowski o tym wspomniał, ale to jest odpowiedź na niepokoje - co z małymi i średnimi przedsiębiorcami. Chcę podkreślić, że ten kredyt...
(Głos z sali: Będzie okazja.)
Ale, będzie okazja... Przekażecie tę informację państwo uczestnikom swojego kongresu, bo moim zdaniem ona jest naprawdę interesująca, nie tylko o kwestii VAT-u - bo to na pewno będzie miało duże znaczenie antyzatorowe, ale ten projekt, o którym nie wspomniałem, może mieć kluczowe znaczenie dla małych i średnich - ale i o gwarancjach państwa, jeśli chodzi o kredyt obrotowy dla firm z obrotem do 1200 tys. euro. Niektórzy mówią, że to jest za niski pułap. Jak wiecie, na warunki europejskie małe i średnie z tym pułapem, ten polski pułap jest bardzo wysoki, a nie bardzo niski. To znaczy my, mimo że jesteśmy biedniejszym krajem niż kraje najbogatsze w Unii Europejskiej, założyliśmy bardzo wysoki pułap. Akurat przewodniczący Palikot powinien o tym pamiętać, bo w tym uczestniczył jeszcze w ramach naszej współpracy. Wydaje mi się, że to i tak jest naprawdę bardzo poważny krok do przodu - 60% w pierwszym roku bez żadnej marży gwarancji kredytowych do 60% wartości dla wszystkich firm o obrocie 1200 tys. euro. Nie wiem, dlaczego to przechodzi bez echa, bo to jest, nie wykluczam, największy tego typu program w Europie. Dlaczego on jest możliwy? Minister Rostowski o tym będzie też mówił bardzo wyraźnie. Jest możliwy dlatego, że gwarancja udzielona dziś w tym systemie, ale przecież płacona kiedyś, później, w związku z tym, że nie wszyscy spłacą ten kredyt - mam nadzieję, że większości się uda - nie obciąża dzisiaj budżetu i nie powiększa długu. Ktoś powie: rolowanie, może... Nie, to nie jest rolowanie, ponieważ akcja kredytowa dzięki temu zbudowana może być bez porównania większa niż ewentualne spłaty gwarancji przez państwo, i to za jakiś czas.
A więc to są te dwa przykłady, które pokazują, że my nie obciążamy środków budżetowych w tych najmasywniejszych akcjach na rzecz rozruszania akcji kredytowej. Nie przygotowywalibyśmy tego wielkiego manewru, gdyby nie świadomość, że istnieje realna szansa na taką dobrą współpracę, takie współmyślenie na rzecz odblokowania i naoliwienia kredytów w Polsce, także z KNF i z NBP. Jestem przekonany, że ten jakby sposób myślenia będzie wspólny i dzięki temu te możliwości będą jeszcze większe, a kredyt rzeczywiście wydaje się tutaj absolutnie kluczowy. Sądzę, że jest możliwe w najbliższych dniach czy tygodniach uzyskanie też takich nowych warunków, które zwiększą również możliwości kredytu konsumpcyjnego. Taką mam przynajmniej nadzieję.
Jeśli chodzi o żłobki, było pytanie, ile rodzice będą musieli zapłacić. Mamy na razie sprawozdanie z realizacji ustawy na dzień 4 lutego 2011 r., nie chcę z głowy tutaj podawać informacji. W tym czasie, jeśli chodzi o dzieci do lat 3, przeciętnie rodzic ponosi wydatek w wysokości 318 zł, w tym 86 zł na wyżywienie. Jest to według tych danych 30% wszystkich kosztów związanych z utrzymaniem jednego miejsca w żłobku. Pozostałe 70% kosztów ponoszą gminy. Zawsze będzie pojawiało się pytanie, skąd mamy brać pieniądze, i gminy skąd mają brać, i budżet państwa, wtedy kiedy decydujemy się na jakiś projekt społeczny. Te pytania są zasadne i zawsze będziemy szukali możliwie solidarnych rozwiązań, to znaczy podziału tego ciężaru. Ale niemożliwe jest na przykład - niektórzy z państwa posłów o to pytali - powiedzenie dzisiaj: OK, od 2013 r. samorząd będzie miał większy udział w podatku. Bo przecież zauważcie, ile z tych projektów, tych wcześniej zarysowanych i tych, o których dzisiaj mówiłem, wymaga współfinansowania także ze strony państwa. To nie jest tak, że jak my zdecydujemy się na to, że samorządowi ulżymy i on będzie miał większy udział w podatku dochodowym, to nie założymy straty w innych wydatkach, które finansowane są ze strony państwa. Rozumiem, sam mam naprawdę duszę samorządowca i czuję się jakby współudziałowcem tego wielkiego projektu samorządowego od 20 lat, i zdaję sobie sprawę, że na granicy wytrzymałości są dzisiaj samorządy w Polsce. Wiem o tym. Ale wszyscy jesteśmy w jakimś sensie na granicy wytrzymałości i musimy tych limitów pilnować. Taka jest prawda.
(Poseł Janusz Palikot: Lekcje religii, miliard dwieście, dziennie 14 tys...)
Słyszałem od posła Kotlińskiego - od posła Kotlińskiego, księdza Kotlińskiego, wiem, nie chcę nikogo tutaj dotknąć, więc nie chcę ironizować - tę informację, która wydaje mi się niewiarygodna, i będę zainteresowany ewentualnym źródłem tej informacji, o 15 mld zł wydanych przez samorządy terytorialne w ciągu ostatniego roku na Kościół.
(Głos z sali: Łącznie z budżetem.)
Ona wydaje mi się absolutnie nieprawdopodobna i tak odrealniona, że naprawdę zapałałem ciekawością, skąd takie dane...
(Głos z sali: Biuro analiz...)
...bo być może dużo problemów byśmy mogli rozwiązać, gdybyśmy dokładnie zanalizowali ten fenomen.
Do pani profesor Łybackiej też, jeśli chodzi o samo pytanie. Nie wiem, skąd u pani przekonanie, że ja mam niechęć do czytania. Obok różnych pasji sportowych, muszę powiedzieć, od czasów bardzo wczesnej młodości została mi obsesja czytania, co często kończy się sporem w sypialni, kto ma zgasić światło, bo przyklejeni jesteśmy wszyscy do książek do późnych godzin nocnych. Staram się także czytać szczególnie te strategie, nad którymi serio pracowałem razem z moimi ministrami. Przesadziłbym, gdybym powiedział, że znam na pamięć strategię 2030 autorstwa Michała Boniego, ale nie przesadzę, jeśli powiem, że jestem drugiej rangi, drugiej kategorii, ale współautorem tego dokumentu.
(Poseł Krystyna Łybacka: To takie piękne dokumenty.)
I na pytanie, czy Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego zamierza opracować kompleksową strategię rozwoju szkolnictwa wyższego, chcę odpowiedzieć, że przyjęliśmy 27 listopada 2009 r. ˝Plan uporządkowania strategii rozwoju˝. Później jeszcze uzupełnialiśmy ten plan na wniosek Ministerstwa Rozwoju Regionalnego. Przyjęliśmy średnio- i długookresową strategię rozwoju kraju. Na tę średnio- i długookresową strategię składa się 9 strategii dziedzinowych, to jest: strategia innowacyjności i efektywności gospodarki, strategia rozwoju kapitału ludzkiego, strategia rozwoju transportu, bezpieczeństwo energetyczne i środowisko, sprawne państwo, strategia rozwoju kapitału społecznego, strategia rozwoju regionalnego: regiony, miasta, obszary wiejskie, bezpieczeństwa narodowego RP i zrównoważonego rozwoju wsi i rolnictwa. Tak że - i proszę mi nie dokuczać, bo nie zasługuję w tym momencie na takie uszczypliwości - kiedy mówię bardzo wyraźnie, że nie kieruję się wizjami, to dlatego, że wiem i jako historyk, i jako praktyk, że przekleństwem narodów są politycy, którzy z ideologicznych powodów snują swoje wizje, bo oni sprowadzają najwięcej nieszczęść na swoich obywateli. (Oklaski) I naprawdę szczególnie w czasach krytycznych warto dbać o tych, którzy starają się najlepiej, jak potrafią, właśnie chodzić po ziemi i zwracać uwagę na to, co ludzi naprawdę dotyczy, a nie na to, co rodzi się w głowach polityków, wizjonerów...
(Poseł Krystyna Łybacka: Polityka to także sztuka przewidywania przyszłości.)
...i ideologów. Wydaje mi się... Słyszę te słowa. Tak, polityka to także sztuka przewidywania przyszłości. Wydaje się, że te działania i te metody, jakie przyjęliśmy w tym tak niepewnym czasie kryzysowym w ciągu 5 lat, są świadectwem tego, że średnio rzecz biorąc, lepiej przewidujemy przyszłość, w krótkim terminie przynajmniej, niż większość naszych partnerów i konkurentów w Europie. Bez wstydu możemy mówić o tym, że Polska dobrze lokuje pewne pomysły i strategie w tym trudnym czasie.
Nie będę państwu zabierał czasu odpowiedziami nieprzygotowanymi, bo wiele pytań dotyczyło innych spraw niż te zawarte w informacji. Postaramy się bardzo szybko i jak najrzetelniej odpowiedzieć na te pytania na piśmie. Wszystkie zostały nagrane i są oczywiście odnotowane przez moich ministrów.
Co do spraw europejskich tu jeszcze ostatnie zdanie w odniesieniu do wypowiedzi pana posła Iwińskiego. Tak jak zapowiedziałem, będę starał się i publicznie przeprowadzić debatę, i w Sejmie oczywiście, debatę o przyszłości Unii Europejskiej w kontekście i paktu fiskalnego, i unii bankowej, i postępu w pracach nad wieloletnimi ramami finansowymi. Oczywistym, jednym z kluczowych elementów w tej debacie będzie nasza ocena różnych pomysłów, jakie się rodzą na rzecz wyodrębnienia strefy euro, bo to nie tylko jest kwestia ostatniego pomysłu, tzw. specjalnego budżetu dla strefy euro. Pojawiają się inne pomysły: wydzielenie części Parlamentu Europejskiego dla strefy euro albo utworzenie przynajmniej specjalnej komisji etc. Jak się pan profesor domyśla, jesteśmy bardzo ostrożni i bardzo sceptycznie podchodzimy do działań, które miałyby podzielić Europę na strefę euro i strefę bez euro, i to taką linią demarkacyjną. Wiemy, że Polska należy do grupy państw, które chcą przystąpić w jakiejś przyszłości, to musi być przyszłość bezpieczniejsza, do strefy euro. Mamy poważnych sojuszników, mamy poważnych przeciwników. Nieprawdą jest to, co mówił jeden z posłów PiS-u, że naszym problemem, jeśli chodzi o bój o to, aby utrzymać integralność Europy, i o to, żeby Polska odgrywała kluczową rolę, są Niemcy albo Francja. Naprawdę jest tak, że głównym problemem dzisiaj - mówią to wszyscy w Europie - jest eurosceptyczne stanowisko Wielkiej Brytanii, która zapowiada publicznie, że będzie gotowa blokować jakieś ustalenia dotyczące wieloletnich ram finansowych, która nie chce też zrezygnować z rabatu, a jest gotowa ciąć mocno politykę spójności.
Nie jest to złośliwość, rzeczywiście jest tak, że nasi eurodeputowani pracują ze swoimi odpowiednikami. Proszę was, żebyście powiedzieli swoim, żeby ciężko pracowali w tej sprawie. Nie zwalam na nikogo odpowiedzialności. Wiem, że eurodeputowani PiS-u i Solidarnej Polski nie mają klucza w ręku, ale mogą swoje dołożyć, mogą nękać tych dość upartych dzisiaj konserwatystów brytyjskich, żeby nie blokowali przyjęcia wieloletnich ram finansowych. Nasza powściągliwość i sceptycyzm są postawą konsekwentną. Myślę, że cała sala podzieli ten sceptycyzm co do próby podziału Europy. Ale nie ukrywam, że ta debata musi zakończyć się, jeśli nie rozstrzygnięciami, to bardzo twardymi, klarownymi pytaniami, bo nie uciekniemy przed rozstrzygnięciem w sprawie ratyfikacji paktu fiskalnego lub nie. To jest krok na rzecz integracji Europy i naszej obecności w tej tendencji albo - jeśli zdecydujemy, że nie - ustawiania się obok. Oba poglądy mają swoje różne uzasadnienia. Prawdopodobnie tempo wydarzeń zmusi nas do podjęcia decyzji. Jestem przekonany co do tego, mam tutaj wór argumentów na rzecz ratyfikacji paktu fiskalnego, ale słucham bardzo uważnie, bo wiem, że jest bardzo wiele uzasadnionych argumentów tych, którzy mówią: ostrożnie, bądźmy sceptyczni, Europa się zmienia, a nie wiemy, w jakim kierunku. O tym będziemy rozmawiali bardzo otwarcie, bardzo szczerze.
Panie profesorze, wybaczy pan, ale to jest właściwie właśnie zabranie nam wszystkim debaty, a nie na odpowiedź w tym trybie, w jakim dzisiaj pracujemy. Oczywiście na taką debatę może pan, tak jak cała sala, liczyć. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia