7 kadencja, 3 posiedzenie, 2 dzień (15-12-2011)
7 punkt porządku dziennego:
Informacja prezesa Rady Ministrów w sprawie przyszłości Unii Europejskiej.
Prezes Rady Ministrów Donald Tusk:
Panie Marszałku! Po wystąpieniu pana posła Dorna chciałbym kilka rzeczy sprostować. Pojawiły się w nim informacje na temat zachowania poszczególnych delegacji w Brukseli. Pan poseł Dorn podał między innymi Bułgarię jako przykład tego państwa, które twardo przeciwstawia się ustaleniom z Brukseli i które jest dobrym przykładem takiego mocnego, zdrowego sceptycyzmu wobec strefy euro i jej starań. Zdaję sobie sprawę, że pan poseł jest w trudniejszej sytuacji niż ja, bo nie był w Brukseli i nie miał okazji obserwować zachowań poszczególnych delegacji, ale to post factum jest jako tako udokumentowane i nie należy w związku z tym - nawet jeśli jest się bardzo utalentowanym, o czym nieraz czytaliśmy, twórcą bajek - mylić tych dwóch ról i nie można tych bajek opowiadać wtedy, kiedy rozmawiamy o przyszłości Polski. (Oklaski)
Ze względu na dość ścisłą współpracę w niektórych sprawach i też bardzo dobre relacje osobiste z premierem Borysowem miałem okazję uczestniczyć w kilku spotkaniach, także w ostatnich tygodniach, w których premier Bułgarii bardzo mocno deklarował chęć przystąpienia Bułgarii tak szybko, jak to jest możliwe, najlepiej natychmiast, do strefy euro. Pomijam fakt, że to - takie pospieszne deklaracje - nie zawsze budzi entuzjazm w strefie euro wszystkich państw europejskich. Natomiast proszę nie budować złudzeń na tej sali, że istnieje jakiś szeroki front państw, na którego czele stoi między innymi Bułgaria, a które cechują się zdrowym, nacjonalistycznym sceptycyzmem wobec strefy euro.
Pan poseł może o tym nie wie, chociaż to także zostało opublikowane - polecam lekturę dokumentów - ale deklarację polityczną dotyczącą stanowiska strefy euro zawartą w tzw. aneksie do konkluzji Unii Europejskiej wsparły wszystkie państwa poza Wielką Brytanią. Szwecja...
Słucham? Nie usłyszałem, bo ktoś...
(Głos z sali: Jaki aneks?)
(Głos z sali: Nie wiedzieliśmy po prostu, że jest aneks.)
(Głos z sali: To nowość, szkoda, że nam pan go nie przedstawił.)
Ten aneks opisuje jawną i znaną wszystkim, którzy chcą czytać, część konkluzji europejskich, tę zasadniczą, która inaczej nazywana jest deklaracją. Państwo od 3,5 godziny dyskutujecie dokładnie o tym aneksie. Przykro mi, że nie wiedzieliście, że on istnieje. To jest rzeczywiście rekord świata. (Wesołość na sali, oklaski)
Ta deklaracja, zwana w dokumentacji także aneksem, jest to stanowisko państw strefy euro, a wsparcie dla niej zadeklarowały bezwarunkowo lub warunkowo także inne państwa, w tym spoza strefy euro. Niektóre państwa mają bardzo skomplikowaną sytuację koalicyjną w ich parlamentach, o czym bardzo otwarcie premierzy informowali podczas posiedzenia Rady Europejskiej, nie czyniąc z tego w żadnym wypadku atutu, tylko traktując to jako bardzo poważny balast, kłopot. Wiem, że pan, panie pośle Dorn, chciałby, żebyśmy mieli taki kłopot w Polsce, to znaczy żeby nie było realnej większości w parlamencie i żeby polski rząd, jadąc do Brukseli, nigdy nie mógł podjąć jakiejkolwiek decyzji. A ja jestem dumny z tego, że dzięki decyzji Polaków, jeśli polski premier jedzie do Brukseli, to dobrze wie, że może podejmować także zobowiązania i podejmować wspólnie z innymi decyzje...
(Poseł Maria Zuba: Bez przyzwolenia parlamentu.)
...dysponując większościowym poparciem w parlamencie. (Oklaski) Wy uważacie, i ja się nie dziwię, że ktoś, kto wybrał...
(Poseł Maria Zuba: Bez dyskusji.)
Nie byłbym taki przykry w słowach wobec pana posła Dorna, gdyby on nie rozpoczął swojej wypowiedzi, zresztą dość tradycyjnie, właśnie od insynuacji i niepotrzebnych złośliwości, które rujnują później reputację kolejnych, nawet mądrzejszych, zdań. Ale chcę panu, panie pośle, powiedzieć, że Bogu dzięki wspólnota narodowa w Polsce nie jest taka, jak ją pan opisał. Gdyby polska wspólnota narodowa wyglądała tak, jak środowisko polityczne, podzielone na ileś partii, ileś setek ruchów i środowisk, którego pan stał się jednym z symboli, gdyby tak miała wyglądać wspólnota narodowa w Polsce, to byłoby to piekło, a nie Polska. (Oklaski)
(Głos z sali: Brawo!)
Dość symbolicznie wyglądał problem z ustaleniem, w czyim imieniu pan, panie pośle, występuje dzisiaj. (Wesołość na sali) Gdy ja zwracam się do państwa wtedy, kiedy rozmawiamy o Radzie Europejskiej, nie pozwalam sobie na insynuacje. Rzeczywiście rozmawiamy na temat, który wydaje się kluczowy, i podejmujemy pewne decyzje, także w Brukseli, co do których być może nie uzyskamy pełnej akceptacji na przykład pana posła Dorna, ale insynuowanie, iż podejmuje się decyzje, dlatego że nie jest się członkiem wspólnoty narodowej tylko tubylcem wspólnoty lokalnej, jest w najlepszym wypadku oznaką złego wychowania, panie pośle, w najlepszym wypadku. (Oklaski)
Wielokrotnie publicznie mówiłem także o tym - za to, że państwo zatykacie uszy wtedy, kiedy mówi kto inny, nie mogę wziąć odpowiedzialności - że to ewentualne przystąpienie do umowy międzyrządowej będzie wymagało tak czy inaczej akceptacji w trybie ratyfikacji. Ona w Polsce wcale nie jest prosta i wymaga naprawdę niejednej debaty w tej Izbie. Mamy także prezydenta, który uczestniczy w takim procesie. Jeśli chodzi o ewentualną pożyczkę do IMF, to mamy tutaj procedury bardzo bezpieczne, a więc w tym konkretnym przypadku: sformułowany wniosek rządu, ocena tego ze strony Narodowego Banku Polskiego. Nie wiem, dlaczego - prosiłbym, może ktoś z państwa jest w stanie mi to wyjaśnić - ocena tego, co jest bezpieczne dla rezerw, jest bardziej kompetentna w wykonaniu posła Dorna niż Zarządu Narodowego Banku Polskiego. Dlaczego miałoby tak być? Dlaczego każdy, kto wejdzie na tę mównicę, w ciągu 5 minut zamienia się w eksperta od wszystkiego? W tym przypadku pan poseł Dorn jest specjalistą od bezpieczeństwa rezerw wybitniejszym niż Rada Polityki Pieniężnej, Zarząd Narodowego Banku Polskiego, jego prezes. Wszystkie te ciała są opisane w konstytucji, są tak opisane w naszym ustroju, aby rzeczywiście gromadziły ludzi, którzy biorą za to odpowiedzialność i którzy mają odpowiednie kompetencje.
(Głos z sali: Bo wydaje mu się, że jest geniuszem.)
Między innymi dlatego nie mieliśmy wątpliwości, iż możemy deklarować współpracę, także jeśli chodzi o deklarację dotyczącą ewentualnej przyszłej umowy międzyrządowej, że znamy zapisy ustrojowe i wiemy dokładnie, iż to nie jest widzimisię jednego czy drugiego polityka i ewentualna pożyczka do MFW jest opatrzona w naszym ustroju zabezpieczeniami i nie będzie narażona na decyzje ryzykowne lub pospieszne.
Chcę także podkreślić jeszcze raz to, o czym wspomniał przed chwilą minister Rostowski, a o czym ja nie powiedziałem na początku tej debaty. Jeśli Polska, Bogu dzięki tak nie jest, na forum europejskim miałaby z taką pogardą, z taką zaskakującą czasami dezynwolturą mówić na przykład o niektórych dużych płatnikach netto, że nie są warci wsparcia wtedy, kiedy wpadli w kłopoty, to, panie pośle, nawet bujna wyobraźnia, jeśli się nie opieramy na faktach, nie zawsze starcza do tego, żeby zrozumieć zasadnicze problemy, przed jakimi możemy wszyscy stanąć w Europie. Znaczy, te tak pogardliwie, z taką dwuznacznością opisane przez pana Włochy ze swoimi problemami, to jest państwo, które było jednym z tych gwarantów strumienia pieniędzy, który płynie do Polski, wielokrotnie większego, bez porównania większego niż ewentualna pożyczka do IMF. I ta beztroska, którą zauważyłem w pańskim wystąpieniu, z której miałoby wynikać, że: OK, Włochy upadną, i co? - albo brak wiedzy, albo brak wyobraźni, albo nadmiar wyobraźni powodują, że tu, na tej sali, niektórzy są naprawdę przekonani o tym, że wspólnota narodowa ? la Ludwik Dorn świetnie by się tu poczuła, gdyby upadły Włochy, Niemcy, Francja, nie wiem, co jeszcze. Wtedy byście się chyba dobrze poczuli.
(Głos z sali: Chiny, Chiny.)
I ostatnia kwestia. Polska argumentowała na rzecz zmian traktatowych tak, aby chronić tryby traktatowe. Strefa euro, w tym dwa największe kraje strefy euro - Niemcy i Francja, szczególnie Francja, bo akurat Niemcy były tutaj bardziej pasywne - nastawały także na zmiany traktatowe, ale równocześnie informowały wszystkich bez jakichś szczególnych ogródek: nie będzie zgody na zmiany traktatowe, będziemy proponowali dla strefy euro umowę międzyrządową. Takie są realia. Nie doszło do ustalenia tego w trybie traktatowym, o co zabiegała Polska, bo nie chciał tego Cameron, a nie Sarkozy czy Merkel, który uzyskał aplauz - gdzie? - na Nowogrodzkiej, jeśli dobrze znam adres siedziby PiS-u. Tak więc mamy do kogo mieć pretensje o to, że nie udało się uzyskać trybu traktatowego dla tych zmian, których potrzebuje strefa euro i które nie będą dziś, jutro, pojutrze na razie dotyczyć Polski, ale brak tych zmian może dotyczyć bardzo boleśnie Polski. Skoro więc mówimy o tym, że nie udało się uzyskać powszechnej zgody dla zmian traktatowych, a było powszechne przekonanie, że szybkie zmiany są konieczne, a w każdym razie - powiem szczerze - skoro w strefie euro jest to powszechne przekonanie, że strefa euro wymaga szybkich zmian, to nasz sceptycyzm albo tradycyjne pana posła Dorna lub PiS-u, lub Solidarnej Polski: nie, nie, nie, szesnaście razy wykrzyczane, nie miałoby żadnego znaczenia. Pomijam, że w mojej ocenie byłoby to wbrew interesowi Polski, bo założyliśmy - tego założenia będę bronił także w przyszłych tygodniach i miesiącach - że w interesie Polski jest to, aby wspierać wszystkich, którzy chcą podjąć szybkie decyzje na rzecz ratowania strefy euro.
Pan poseł Dorn ze względu na to, że używa słów i zdań dźwięcznych i wdzięcznych, ukrył w jakimś sensie - chociaż pewnie nie było to pańskim zamiarem - być może podstawową myśl w swoim wystąpieniu, ale - jak sądzę - także dla całej prawej części tej sali. Powiedział to pan właściwie expressis verbis. Nie powinno być priorytetem utrzymanie wspólnej waluty. W ogóle wspólna waluta, czyli euro w Europie, to jest fanaberia, eksperyment.
(Poseł Elżbieta Kruk: Nieudany.)
I uważacie, że nieudany. Po co tak naprawdę tyle emocji i tyle starań wokół euro i strefy euro, skoro z waszego punktu widzenia jest nieudanym eksperymentem, w dodatku dla wybranej grupy państw. Czy się to panu podoba, panie pośle, czy nie, euro w traktach, których przed chwilą pan tak bronił, ale brakuje panu konsekwencji, jest wspólną walutą Unii Europejskiej. Polska w drodze referendum, a więc nie widzimisię polityka, weszła do Unii Europejskiej, przyjmując traktaty, stając się członkiem unii walutowej, z odłożoną datą wejścia do strefy euro, z woli Polaków, nawet jeśli przy sceptycyzmie posła Dorna. I dzisiaj oczywiście naszym zadaniem jest szukać takiej drogi dojścia do strefy euro, która będzie na pewno bezpieczna dla Polski.
Pani poseł Fotyga wspomniała o tej koincydencji, czyli mojej zapowiedzi o szybkim wejściu do strefy euro i upadku Lehman Brothers. Pech chciał, że rzeczywiście kilka tygodni po tej deklaracji o szybkim wejściu do strefy euro upadł Lehman Brothers i zaczęła się ta wielka negatywna historia z kryzysem globalnym. Formułowanie jednak w związku z tym, że dzisiaj nie jesteśmy w strefie euro i że ma to także swoje rozliczne korzystne skutki dla polskiej gospodarki, tezy: a co nas strefa euro obchodzi, niech sobie upada, a co nas Włochy obchodzą? - jest igraszką słowną nieodpowiedzialnych polityków o zmiennych poglądach na Polskę, Europę i świat.
Poseł Dorn zarzucił mi nadspodziewaną konsekwencję w moich poglądach. Nie mogę oddać tego dwuznacznego komplementu panu posłowi. Chcę powiedzieć, że jeśli ktoś nie umie właściwie ocenić ostatnich 6 lat dla Polski w związku z jej byciem w Unii Europejskiej, jeśli nie ma wyobraźni, jak mogą wyglądać kolejne lata Polski w sytuacji, w której strefa euro byłaby coraz bardziej zagrożona, albo w sytuacji, w której politycy typu poseł Dorn powiedzieliby głośno strefie euro i najbardziej rozwiniętym krajom europejskim - patrz: płatnikom netto w strefie euro - nie interesują nas wasze problemy, sami sobie radźcie, sami sobie nagrabiliści, to chcę, żebyście państwo wreszcie zrozumieli, że te pieniądze, które przez ostatnie lata w Polsce budują zręby nowej cywilizacji infrastrukturalnej i przemysłowej, czyli ten szeroki strumień pieniędzy europejskich i ten potencjalny, który może przez kolejnych kilka lat podnosić Polskę do rangi najbardziej rozwiniętych państw świata, będzie zagrożony. Zrozumcie wreszcie, że my tu mówimy nie o waszych fanaberiach, tylko o setkach miliardów złotych dla Polski, których inaczej nie będzie. Bo jeśli nie dziś... (Oklaski) Bogu dzięki, Europa nie czeka z zapartym tchem na wystąpienie posła Dorna, ale gdyby się tak stało, gdyby w stolicach europejskich uznano, że być może będzie to wykładnia polskiej polityki i będzie to właściwy obraz tego, co w Europie się dzieje, co poseł Dorn mówi, albo koleżanki czy koledzy z PiS-u z tej mównicy, to zrozumcie, że nie dziś, to jutro ktoś tam też stanie w swojej stolicy i powie: oni nie chcą nas wesprzeć, to przestańmy udawać, że chcemy wspierać ich aspiracje finansowe.
(Głos z sali: Zgadza się.)
Pan to musi wiedzieć, pan o tym w jakimś sensie powiedział. Na naszych oczach - ale tę sytuację obserwujemy przecież już od kilku lat, to nie jest kwestia ostatnich kilku miesięcy - poszczególne państwa strefy euro omijają traktaty, czasami interpretują na swoją korzyść. Od pewnego czasu ta Unia Europejska, do której jesteśmy jakoś tam przyzwyczajeni, a więc ta Unia Europejska, w której płatnicy netto płacą grube pieniądze na rzecz takich państw jak Polska, ta Unia Europejska zmienia się na naszych oczach też w taki sposób, że wszyscy w kryzysie stają się trochę bardziej cyniczni, trochę bardziej brutalni i coraz bardziej myślą o swoim interesie. Chcę wam powiedzieć, że jeden błąd, drugi, trzeci błąd, tego typu sposób widzenia europejskiej polityki, jaki prezentuje PiS i poseł Dorn w swoim wystąpieniu, może doprowadzić, i to szybciej, niż się spodziewacie, do tego, że ktoś wreszcie głośno tam powie: nie interesują nas nie tylko niektóre zapisy traktatowe, ale nie interesuje nas formuła Europy, w której płatnik netto do jednej kieszeni chce zebrać pieniądze, żeby uratować swoje finanse publiczne - patrz Włochy - ale z drugiej kieszeni ma wypłacić kolejne dziesiątki miliardów euro dla Polski, która tego samego dnia mówi: nie interesują nas wasze kłopoty. Ta solidarność europejska nagle nabrała bardzo praktycznego i, jeśli zostanie złamana, bardzo groźnego dla nas wymiaru. Ta wielka, piękna przygoda europejska, a my jesteśmy w jej połowie, gdybyśmy myśleli tylko w kategoriach finansowych, a do tego dochodzi jeszcze bezpieczeństwo strategiczne, ta groźba samotności, o której - zdaje się - premier Miller tutaj wspominał, ale gdybyśmy skupili się na moment tylko na tym, co jest łatwe do policzenia, to ta wielka przygoda może się w połowie skończyć. Od naszego działania w Unii Europejskiej będzie zależało zatem, czy ona się skończy, czy nie. Wiem, że coraz więcej ludzi, także na tej sali, przestaje wierzyć w to, że Unia Europejska przetrwa. Chcę państwu powiedzieć, że nawet jeśli pesymiści - pesymiści albo ludzie o takim poglądzie - uznają, że Unia Europejska nie przetrwa, to trzeba zrobić wszystko, żeby trwała jak najdłużej, bo narodowy polski interes dzisiaj - niezależnie od tego, jak sobie pan poseł Dorn opisze swoje wspólnoty narodowe - polega na tym, aby Unia Europejska z tymi korzyściami, jakie z tego osiąga Polska, trwała jak najdłużej. A każdy polityk, także tu, w Polsce, który wypowiada słowa albo stara się robić pewne rzeczy, które mogą przyspieszyć zły, czarny scenariusz, szkodzi przede wszystkim Polsce. I chciałbym, żebyście państwo mieli tego świadomość i odrzucili na chwilę te emocje, i mniej się skupiali na tym, jak dowalić rządowi albo jak dokuczyć Tuskowi w barwnej anegdocie na początek wystąpienia, a bardziej na tym, co naprawdę jest polskim interesem. I kwalifikacje pana posła Dorna, wydawałoby się, powinny wystarczyć, spokojnie by wystarczyły, żeby podjąć tego typu merytoryczną dyskusję. Dziękuję. (Oklaski)
(Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Eugeniusz Tomasz Grzeszczak)
Przebieg posiedzenia