7 kadencja, 34 posiedzenie, 1 dzień (19-02-2013)

1 i 2 punkt porządku dziennego:

  1. Informacja prezesa Rady Ministrów na temat wyników negocjacji w sprawie wieloletnich ram finansowych na lata 2014-2020.
  2. Sprawozdanie Komisji do Spraw Unii Europejskiej, Komisji Finansów Publicznych oraz Komisji Spraw Zagranicznych o rządowym projekcie ustawy o ratyfikacji Traktatu o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w Unii Gospodarczej i Walutowej pomiędzy Królestwem Belgii, Republiką Bułgarii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Estońską, Irlandią, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Republiką Włoską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Węgrami, Maltą, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Rzecząpospolitą Polską, Republiką Portugalską, Rumunią, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką, Republiką Finlandii i Królestwem Szwecji, sporządzonego w Brukseli dnia 2 marca 2012 r. (druk nr 961 i 999).


Prezes Rady Ministrów Donald Tusk:

    Pani Marszałek! Szanowne Panie Posłanki! Szanowni Panowie Posłowie! Mam dzisiaj przyjemność przed Wysoką Izbą zdać wspólnie z moimi współpracownikami raport o rezultatach posiedzenia Rady Europejskiej, która finalizowała negocjacje nad budżetem europejskim, czyli tzw. wieloletnimi ramami finansowymi.

    Mówiąc ludzkim językiem, skończył się wieloletni proces przygotowywania Europy do nowego budżetu w bardzo trudnych warunkach dla Europy, szczególnie dla strefy euro, jakimi są bez wątpienia kryzys tej strefy, ale także kryzys globalny. Ale z punktu widzenia Polski skończył się także wieloletni okres wpierw przygotowań, później negocjacji, perswazji, od których skuteczności, jestem o tym przekonany, zależy w pierwszym, najważniejszym stopniu tempo cywilizacyjnego wzrostu Polski do roku 2020. Taką perspektywę wyznacza nam właśnie kolejny czas wieloletnich ram finansowych. Od tego, ile pieniędzy Polska otrzyma, będzie zależało także to, na jakim poziomie żyć będą obywatele. Nikt nie ma wątpliwości, że mijająca właśnie europejska perspektywa finansowa - te mijające siedem lat - to z punktu widzenia doświadczenia naszego państwa, ale także doświadczenia naszych obywateli czas nadzwyczajnego wzrostu cywilizacyjnego, niezależnie od tego, czy byliśmy w czasie koniunktury, czy dekoniunktury w ciągu tych mijających siedmiu lat. Te miliardy euro, jakie trafiają do naszej ojczyzny, są pieniędzmi, które wspierają nie tylko rozwój infrastruktury, ale w bardzo wielu miejscach, w bardzo wielu wymiarach trafiają także bezpośrednio do ludzi.

    Ale to, co najważniejsze, i to, co chyba wszyscy czujemy, to to, że nasze marzenie o tym, aby Polska stała się jakby częścią tego najlepszego na świecie standardu cywilizacyjnego, jakim jest Europa, żeby to stało się faktem także u nas, tutaj nad Wisłą, bez budżetu europejskiego, bez tego wielkiego ogólnoeuropejskiego wysiłku finansowego na rzecz spójności, na rzecz wyrównywania szans i możliwości ten sen o tym, aby Polska stała się faktycznie, nie tylko w deklaracjach, częścią europejskiej cywilizacj - żeby ten sen się wreszcie spełnił, dlatego tak wielką wagę przywiązywaliśmy do negocjacji nad kolejnym budżetem europejskim.

    Punkty wyjścia były niełatwe. Kryzys finansowy spowodował, że w wielu stolicach europejskich pojawiła się teza o konieczności radykalnych oszczędności, także jeśli chodzi o sam budżet europejski. Ta teza - szczególnie mocno słyszana w Londynie, ale także w stolicach państw skandynawskich i w ostatnim okresie negocjacji także w Berlinie, a więc w znaczącej i najbogatszej części Europy - znajdywała także akceptację niektórych polityków tutaj, w Polsce. W naszej ocenie, i wydawało się to arytmetyką najprostszą z możliwych, budżety, te koperty narodowe, fragmenty budżetu europejskiego, które będą przypadały poszczególnym krajom, nie będą mogły być większe czy wyraźnie większe wtedy, kiedy cały budżet europejski będzie wyraźnie mniejszy. Ta logika wydawałaby się czytelna nawet dla ośmioklasisty, ale nie okazała się czytelna dla wielu polityków i w Europie, i w Polsce, którzy zakładali, że im mniejszy budżet europejski, im większe cięcia budżetu europejskiego, tym lepiej dla Polski.

    My przyjęliśmy założenie dokładnie odwrotne. Zakładaliśmy, po pierwsze, że w czasie kryzysu finansowego ten trend, nacisk na to, żeby budżet europejski był jak najmniejszy, będzie rzeczywiście potężny i będzie naciskiem stosowanym przez państwa bardzo znaczące w Unii Europejskiej. Po drugie, zakładaliśmy, że argumentacja na rzecz dobrej koperty narodowej dla Polski nie może być wyłącznie argumentacją egoistyczną - nie dlatego, abyśmy uznawali za niestosowne otwarte przyznawanie się do tego, że bronimy interesów narodowych wtedy, kiedy w Brukseli spotyka się Rada Europejska, ale ponieważ przez te lata dobrze nauczyliśmy się, że stosowanie tylko takiej argumentacji bywa przeciwskuteczne. Trzeba więc było znaleźć dla dobrego projektu - dobrego dla Polski - prawdziwe, nie pozorne, ale prawdziwe uzasadnienie ogólnoeuropejskie. Było ono szczególnie wyraźne i skuteczne w stosowaniu wtedy, kiedy mówiliśmy o polityce spójności, a więc o funduszach spójności, jako o nie tylko najważniejszym filarze dla Polski, jeśli chodzi o ilość pieniędzy, jakie mają do nas przypłynąć, ale także jako o filarze, który może stać się głównym narzędziem dla całej Unii Europejskiej w walce z kryzysem i z niektórymi jego skutkami. Tę wielką kampanię przy pomocy naszych współpracowników w całej Europie przeprowadziliśmy skutecznie w ciągu ostatnich dwóch lat. Między innymi efektem tego był polityczny sojusz z 15 państwami europejskimi, tzw. przyjaciółmi spójności. Sojusz ten powodował, że głos Polski tłumaczący, że duża, dobrze wyposażona w środki polityka spójności w Europie jest korzystna nie tylko dla takich państw, jak Polska, ale jest korzystna dla całej Unii Europejskiej...

    Muszę także powiedzieć, że dzięki tej naszej strategii personalnej bardzo twardo biliśmy się o to, aby teka tzw. ministra finansów, czyli komisarza ds. budżetu w Unii Europejskiej, przypadła Polsce. To był najbardziej spektakularny przykład tego, że od początku zakładaliśmy, że bój o budżet będzie kluczowy dla Polski, a więc także te awanse personalne spowodowały, że dla tego sposobu widzenia, dla tej strategii budowy budżetu europejskiego bardzo szybko zyskaliśmy przychylność wszystkich bez wyjątku instytucji wspólnotowych. To był klucz do sukcesu, bo wydaje mi się, że nawet najbardziej sceptyczna opozycja w Polsce nie jest w stanie zakwestionować, że Polska w tej perspektywie budżetowej otrzyma, wbrew okolicznościom obiektywnym, więcej pieniędzy niż w poprzedniej - jednak korzystniejszej, obiektywnie rzecz biorąc - perspektywie budżetowej. Bez pełnej i ścisłej współpracy z instytucjami wspólnotowymi, z przewodniczącym Rady Europejskiej, z szefem Komisji Europejskiej, z liderami Parlamentu Europejskiego głos Polski, nawet wzbogacony o tych kilkanaście głosów państw przyjaciół spójności, byłby traktowany z przesadną ostrożnością jako głos państwa, które dba tylko o swój interes. To, że Europa ze swoimi instytucjami nie tylko uwierzyła, ale także starała się przez te długie miesiące przekonywać oponentów, malkontentów, sceptyków, że polityka spójności musi być chroniona, właśnie dlatego że jest kryzys, to była najlepsza, najskuteczniejsza odpowiedź na równie uzasadniony, według niektórych, pogląd, że skoro jest kryzys i cięcia w państwach narodowych, to te cięcia powinny także dotknąć europejskiego budżetu. Tego dotyczył ten spór. Nie był to spór ideologiczny, to był bardzo praktyczny spór, którego jakby antycypację przeżywano przecież we wszystkich stolicach europejskich, kiedy były dyskusje o budżetach narodowych. Ile ciąć, ile oszczędzać, ile przeznaczać na rozwój - ta debata, jaka miała miejsce we wszystkich państwach Europy, ba, w większości państw świata, towarzyszy nam od wielu lat, przeniosła się także na tę scenę ogólnoeuropejską, bo miała swoje uzasadnienie. Dla nas rzeczą niezwykle ważną było, aby, jak zawsze do tej pory, podkreślając konieczność dyscypliny finansowej, rygorów finansowych, postawić jednak na rozwój. Pod to budowaliśmy także sojusze, nie tylko te instytucjonalne, ale także międzynarodowe.

    Bardzo ważnym argumentem w tej dyskusji stał się głos prezydenta Francji, który m.in. tutaj, z tej mównicy, stosunkowo niedawno powiedział, że tak jak Francja liczy na wsparcie Polski, tak w tej dyskusji budżetowej Polska może liczyć na wsparcie Francji. Francja do tej pory, optując wyłącznie za wysokim poziomem wspólnej polityki rolnej, przełamała pewien impas w rozmowach polsko-francuskich. Oba państwa uznały, że będą stanowiły oś tego aliansu na rzecz obrony zarówno polityki spójności, jak i wspólnej polityki rolnej. To przyniosło oczekiwane przez nas efekty.

    Te okoliczności były niełatwe także dlatego, że dyskusja dotyczyła również metodologii, pewnego sposobu podejścia do tego, jak traktować poszczególne państwa w dyskusji o ich udziale w budżecie europejskim. Mówiąc wprost, raczej do tej pory obowiązywała zasada i zakładano, że szczególnie jeśli chodzi o politykę spójności, najwięcej pieniędzy otrzymywać będą najbiedniejsi. W związku z tym bardzo trudno w punkcie wyjścia było przekonywać, że państwo, które radzi sobie w kryzysie lepiej niż inne, które w ostatnich latach tej ostatniej perspektywy budżetowej urosło bardziej niż niektóre inne państwa, ma otrzymać najwięcej środków. Chętnie podzielę się z wszystkimi bez wyjątku poprzednikami tym sukcesem, który łatwo zmierzyć, jakim jest oczywisty, nie tak wielki, jak chcielibyśmy, ale oczywisty wzrost zamożności Polski w porównaniu z innymi krajami europejskimi. Mierzymy to tym wzrostem, udziałem polskiego PKB w stosunku do PKB całej Europy. To jednak jest 14% w ciągu tej mijającej właśnie perspektywy europejskiej.

    Mówię o tym nie dlatego, żeby przekonywać, że w Polsce jest świetnie, bo wszyscy wiemy, że jest bardzo daleko do ideału, bardzo daleko, ale że rozpoczęliśmy wiele lat temu drogę, która doprowadziła nas przy nowych negocjacjach budżetowych do wyraźnie lepszego startu niż 7 lat temu. Lepszego, co znaczy trudniejszego. Bo im kraj bogatszy, im jego PKB stanowi większy udział w europejskim PKB, tym oczywistsza staje się argumentacja, że takie państwo powinno dostawać mniej pieniędzy, a nie więcej. Do ostatniej chwili w Brukseli ta argumentacja, szczególnie ze strony państw południa Europy pogrążonych w najcięższym kryzysie, była bardzo słyszalna. Bo też nie ma co ukrywać: najbogatsze państwa Unii Europejskiej tę niezbędną dla południa pomoc chciały okazać, wykorzystując, przynajmniej w części, pieniądze, które trzeba będzie przeznaczyć na budżet europejski. A więc jest ten spór, ta nieustająca debata w Europie, czy budżet europejski, czy pieniądze pochodzące ze składek państw europejskich mają wspierać takie państwa jak Polska, które lepiej niż inne rozwijały się w czasie kryzysu, czy też mają raczej wspierać te państwa, które są pogrążone w głębokim kryzysie i wymagają takiego wsparcia. I argumenty były równie silne zarówno po jednej, jak i po drugiej stronie. To, że Polska okazała się ewidentnym zwycięzcą w tej debacie, zawdzięczamy m.in. tym trafnym sojuszom, jak sądzę, ale również wielkiemu wysiłkowi setek Polaków, którzy pracowali w Brukseli i tu, w Warszawie, a także w innych europejskich stolicach, na rzecz zwycięstwa tej argumentacji, która uczyniła z Polski beneficjenta nowego budżetu europejskiego.

    Dane są tutaj oczywiste i warto byłoby zaprzestać sporów o te oczywiste dane. Polska stała się państwem bogatszym i skoro stała się takim państwem w relacji do średniej europejskiej musi płacić większą składkę. I dlatego tak ważną, kluczową dla Polski była batalia o to, aby mimo większej składki wpływy do Polski były większe, a nie mniejsze. I chcę powiedzieć, że fakt, iż zarówno w przypadku polityki spójności, jak i wspólnej polityki rolnej, jak i całej kwoty, która przypadnie Polsce w nowym budżecie - czy liczymy to ze zmianami kursowymi, czy bez - we wszystkich bez wyjątku algorytmach Polska zyskuje w porównaniu do poprzedniej perspektywy budżetowej, natomiast wiele krajów Unii Europejskiej traci. Często przywoływana przez opozycję klasyfikacja: pieniądze europejskie z budżetu na głowę mieszkańca w danym kraju, pokazuje, że także w tej trudnej dla Polski klasyfikacji, bo jesteśmy ludnym krajem, awansowaliśmy o kilka pozycji w górę. Ale awansowaliśmy, nie spadliśmy, więc zupełnym nieporozumieniem, żeby nie powiedzieć - kłamstwem, jest powtarzana przez niektórych teza, że Polska jest na ostatnim miejscu, jeśli chodzi o ilość pieniędzy na głowę mieszkańca, tych pieniędzy z budżetu europejskiego.

    Wszystkie najbardziej szczegółowe dane statystyczne będą do państwa dyspozycji. Po mnie wystąpi minister Jacek Rostowski i minister Piotr Serafin i będą uzupełniali moje wystąpienie. Będziemy także odpowiadali na każde pytanie i każdą wątpliwość zawartą w wystąpieniach klubowych. Mamy dzisiaj na to cały dzień. Byłbym straceńcem, gdybym z tej mównicy, tak jak wcześniej w czasie publicznych wystąpień, w trakcie których informowałem o efektach Brukseli, usiłował w jakikolwiek sposób przekłamywać dane statystyczne, które są dostępne dla każdego. I dlatego jeszcze raz z wielką satysfakcją powtórzę: Polska tę batalię - która jeszcze się nie zakończyła, ale która osiągnęła kluczowy punkt, jakim jest zakończenie negocjacji w Radzie Europejskiej - tę najważniejszą cywilizacyjną batalię o finanse na kolejne siedem lat wygrała. Wygrała jak żaden inny kraj w Europie, jeśli liczymy to pieniędzmi. I mamy prawo mieć z tego tytułu wszyscy, bez wyjątku, satysfakcję. (Oklaski)

    Dzisiaj debatujemy nie tylko o tym, co udało się osiągnąć w Brukseli, ale także o pakcie fiskalnym, a więc o tym drugim wymiarze gospodarczego i finansowego życia Europy w ostatnich latach, a także o przyszłości tego wymiaru. Nie ulega wątpliwości, że to wyzwanie, przed którym stanęła Europa i z którym także my się zmagamy, to jest wyzwanie nie o charakterze ideologicznym, tylko ono dotyczy każdego człowieka, ponieważ kondycja finansowa Europy będzie wpływała przez długie lata na kieszeń każdego Polaka, na kieszeń obywatela każdego kraju europejskiego. Czy to jest strefa euro, czy to są państwa, tak jak Polska, które w przyszłości wstąpią do strefy euro, czy są to państwa, które trwale chcą pozostać poza strefą euro, we wszystkich tych gospodarkach dyscyplina finansowa, odpowiedzialność finansowa każdego elementu, każdej części Europy, ma wpływ na kondycję tych państw i na życie obywateli w tych państwach.

    Polska wiele lat temu postawiła na pewne zapisy, także o charakterze konstytucyjnym, które budują jej stabilność finansową. Chcę powiedzieć, że wtedy, kiedy w czasie polskiej prezydencji dyskutowaliśmy o tzw. sześciopaku, gdzie Europa zdecydowała się wprowadzić pewne rozwiązania, które ustabilizują strefę euro i całą Europę dziś i w przyszłości, to przykład Polski w czasie tej dyskusji był przykładem niezwykle wyrazistym i pozytywnym. Mogę o tym mówić z pełną otwartością, bo mówimy o rozwiązaniach, które w Polsce przyjęto wiele, wiele lat temu. Te rozwiązania stały się bardzo dobrym przykładem do naśladowania dla większości państw europejskich. Mówię tutaj przede wszystkim o tych gwarancjach o charakterze konstytucyjnym i ustawowym, które limitują możliwość zadłużania się, rośnięcia długu publicznego, a także o praktyce działania aktualnego rządu, jeśli chodzi o walkę z deficytem, przy trosce o zachowanie wzrostu.

    To postępowanie Polski na tle sytuacji w Europie znajduje także swoją bardzo dobrą ilustrację w statystyce, w liczbach, które nie kłamią. Ta stabilność finansowa, która jest istotą dyskusji o pakcie fiskalnym, a także o przyszłości strefy euro, może być mierzona różnymi parametrami. Jednym z najbardziej czytelnych jest opłacalność obligacji, rentowność obligacji. Polskie papiery dłużne w ostatnich kilku latach, przy tak wielkich wahaniach koniunktury i kryzysie finansowym o wymiarze europejskim i globalnym, nieustannie umacniały swoją pozycję.

    To ma nie tylko bardzo pozytywny praktyczny skutek, jakim są niższe spłaty zadłużenia, ale to przede wszystkim pokazuje bardzo wyraźnie sensowny kierunek na przyszłość i dla Polski, i dla Europy. Dlatego przystąpiliśmy do dyskusji nad sześciopakiem, a następnie nad rozwinięciem sześciopaku, jakim jest pakt fiskalny, bez żadnych kompleksów.

    Wszystkim bez wyjątku proponowałbym, także na tej sali, takie ocenianie polskich możliwości, które z jednej strony jest adekwatne do naszych realnych możliwości, bo przecenianie możliwości może być bardzo groźne w skutkach, ale które jednocześnie nie jest obarczone kompleksami.

    Polskie przepisy, polskie realia ustrojowe dotyczące finansów publicznych są dzisiaj jednymi z najlepszych w Europie. Jeśli poszukujemy kolejnych, mocniejszych standardów, które by wzmacniały kondycję finansową i Polski, i Europy, to dlatego że mamy świadomość, iż Polski nie można oceniać w odosobnieniu. Polska nie uniknie katastrofy, jeśli katastrofa dotknie strefy euro czy całej Unii Europejskiej. Tylko ktoś skrajnie naiwny, tylko absolutny ignorant może sądzić, że można wygrać jakieś pieniądze dla Polaków, obstawiając katastrofę. Znamy takich, również w Polsce, którzy uważają, że da się zarobić na katastrofach, ale ja przestrzegałbym wszystkich, którzy tego typu mędrców są skłonni słuchać. Polska wygra na swoim sukcesie. Polacy będą mieli więcej pieniędzy, kiedy Polska osiągnie sukces, a nie wtedy, kiedy popadniemy razem z innymi państwami w katastrofę finansową. (Oklaski)

    Pakt fiskalny, wtedy kiedy przystąpi się do niego niejako w całej rozciągłości, będzie nakładał na różne państwa pewne obowiązki dotyczące standardów, standardów, o których, sądzę, wszyscy marzymy, a nie takich, których się boimy. To są bowiem standardy, które będą chroniły polskiego podatnika i polskie państwo przed nadmiernymi ryzykami, które pogrążyły niektóre państwa strefy euro, ponieważ nie stosowały się one do tych standardów, które pakt fiskalny będzie egzekwował od państw strefy euro lub tych państw, które pozostając poza strefą euro, będą gotowe ich przestrzegać.

    Jak państwo pamiętacie, decydując się na uczestnictwo w Unii Europejskiej, wyrażaliśmy jako Polacy może nie entuzjazm, ale bardzo wyraźne poparcie dla Europy, rozumianej także jako standard obecny w naszym życiu, w naszej cywilizacji, w naszych regułach postępowania, również w obowiązkach państwa. W referendum akcesyjnym, przypomnę, ponad 77% Polaków opowiedziało się za akcesją do Unii Europejskiej. 9 lat później ta akceptacja dla obecności w Unii Europejskiej wyniosła 4% więcej - wyniosła już 81%. Polacy w swojej gigantycznej przewadze nie kwestionują sensu bycia, uczestniczenia Polski w Unii Europejskiej - i to w czasie, kiedy w niektórych państwach europejskich głośno dyskutuje się o możliwości wyjścia z Unii Europejskiej. Uważam, że - i miałem tego potwierdzenie na bardzo wielu spotkaniach w Europie - fakt, iż Polska była takim świadectwem witalności Europy, czytelnym w całej Europie, niezwykle pomagał nam także w czasie negocjacji nad budżetem europejskim.

    Prawie w każdej stolicy europejskiej, prawie na każdym spotkaniu z udziałem liderów instytucji europejskich słyszeliśmy to zdanie: warto inwestować w Europę, bo są takie kraje jak Polska, które pokazują, że Europa to wielki, wspaniały i opłacalny eksperyment, że błędy, jakie pojawiają się w wielu państwach europejskich, nie podważają sensu, nie podważają istoty Unii Europejskiej, bo są państwa, które startowały, tak jak Polska, z tak trudnego punktu, a znakomicie poradziły sobie z tą lekcją europejskości i standardów europejskich, także w czasie kryzysu.

    Jednym z istotnych argumentów było także masowe poparcie wśród polskich obywateli dla obecności Polski w Unii Europejskiej. To także był - może nieformalny, ale faktyczny - argument w tych dyskusjach. Nikt w Europie nie chciał tego polskiego zaangażowania, tego entuzjazmu narażać na szwank, bo dzisiaj przykład Polski jest potrzebny Europie jak nigdy do tej pory. I nigdy do tej pory Polska nie była tak pozytywnym przykładem na rzecz Wspólnoty, na rzecz całości Europy. Warto z tego korzystać także w przyszłości.

    Można by sądzić, że wielkie poparcie dla bycia w Unii Europejskiej nie musi przekładać się na poparcie, jeśli chodzi o poszczególne rozwiązania, choćby takie jak pakt fiskalny. I rzeczywiście poparcie to jest daleko różne od tego, jakim cieszy się sama idea Unii Europejskiej. Mimo wszystko w lutym 2013 r. pakt fiskalny, tak bardzo krytycznie oceniany przez prawą część polskiej sceny politycznej, cieszył się nadal blisko 50-procentowym poparciem przy 30-procentowym sceptycyzmie. To i tak jest jeden z rekordowych wskaźników w Europie.

    Ciekawsze badania przedstawił CBOS, jeśli chodzi np. o opinie Polaków dotyczące zwiększenia kontroli nad budżetem państw strefy euro przez instytucje unijne, o to, co często bałamutnie nazywa się ograniczeniem suwerenności. 58% Polaków uważa, że także w Polsce będzie lepiej, jeśli również obiektywne instytucje będą pilnowały pewnego ładu finansowego w budżetach narodowych. Za możliwością nakładania kar za nadmierny deficyt budżetowy opowiadało się 62% Polaków.

    Moim zdaniem oznacza to jedno: nie pierwszy raz polska opinia publiczna, Polacy są mądrzejsi niż średnia polityczna, niż średnia polityków. Polacy mają więcej zaufania do siebie i do własnego państwa, także wtedy, kiedy rozmawiamy, ile europejskich standardów fundować w Polsce. Polacy mniej obawiają się Europy niż niektórzy politycy, szczególnie ze strony prawicowej opozycji. Polacy chyba najlepiej czują, że suwerenność Polski będzie najlepiej zagwarantowana wtedy, kiedy Polska będzie na wyższym poziomie cywilizacyjnego rozwoju, kiedy Polska będzie jeszcze bardziej stabilna finansowo. Dzisiaj poczucie dumy i satysfakcji z bycia Polakiem jest większe w porównaniu z wieloma innymi krajami niż kiedykolwiek wcześniej.

    (Głos z sali: Trzeba poczytać.)

    Wynika to z faktu, że Polska na tle państw, które do niedawna wydawały się rajem na ziemi, naprawdę dobrze przeszła te lata obecności w Unii Europejskiej i naprawdę dobrze zdała tę lekcję europejską.

    Jestem przekonany, że ta dyskusja o pakcie fiskalnym - a gorąco namawiam Wysoką Izbę do jego ratyfikacji - to jest dyskusja także o tym, na ile tu, w tej sali, posłanki i posłowie zrozumieją, że stabilność Europy jako wspólnoty jest jednym z kluczowych gwarantów stabilności Polski. Powtórzę jeszcze raz to, o czym jestem głęboko przekonany, a co jest kwestionowane w debacie politycznej, nie rozumiem, dlaczego: nie ma powodzenia Polski, nie ma bezpieczeństwa dla naszego kraju, nie ma stabilnego rozwoju przy poważnym ryzyku upadku strefy euro czy Unii Europejskiej. Każdy, kto obstawia upadek Unii albo upadek strefy euro, obstawia także bardzo poważne, fundamentalne problemy dla Polski. Polska dzisiaj jest także, w zakresie swoich możliwości, współodpowiedzialna za całą Wspólnotę. I Polacy też, jak sądzę, zaczynają to bardzo dobrze rozumieć. Dlatego dobrze się dzieje, że my dzisiaj nie tylko dyskutujemy o tym, jak Polskę zabezpieczyć, ale jako Polacy czujemy się także odpowiedzialni za bezpieczeństwo całej Europy.

    Pakt fiskalny ma być kolejnym krokiem na rzecz bezpiecznej Europy. Ja nie sądzę, aby istniała przekonująca idea, która mówiłaby o bezpiecznej przyszłości Polski bez silnej i bezpiecznej Unii Europejskiej. Nie znam takich idei. Znam takich ryzykantów, znam takich hazardzistów, którzy chcieliby, aby Polska znów stanęła w konfrontacji wobec wszystkich sąsiadów, znów osamotniona z iluzją fikcyjnych sojuszy. Dzisiaj wszyscy mamy poczucie, że osadzenie Polski w Unii Europejskiej jest pierwszą realną gwarancją także bezpieczeństwa na długie lata. Dlatego nie boję się, wręcz przeciwnie, namawiam wszystkich, aby, chcąc inwestować w polskie bezpieczeństwo, inwestowali w bezpieczną i stabilną Europę. Pakt fiskalny jest jednym z kroków na rzecz stabilnej i bezpiecznej Europy.

    Chcę także podkreślić, że zdajemy sobie wszyscy sprawę - mówię o mojej ekipie, o rządzie - że droga do strefy euro powinna być drogą konsekwentną. Zdaję sobie również sprawę, że decyzja o tym, że wchodzimy do strefy euro, musi być decyzją w stu procentach bezpieczną dla Polski. To znaczy, ta decyzja, decyzja o wejściu do strefy euro, powinna zapaść wtedy, kiedy i strefa euro będzie do tego gotowa, jeśli chodzi o jej kondycję, ale także gotowa do tak masywnego poszerzenia, jakim byłoby wejście Polski, ale przede wszystkim wtedy, kiedy Polska będzie w stu procentach gotowa do bezpiecznego wejścia do strefy euro. Wspólna waluta, czy ktoś tego chce, czy nie chce, będzie - to jest prawdopodobieństwo bliskie stuprocentowej pewności - osią i istotą tej zmieniającej się na naszych oczach Wspólnoty Europejskiej. Każdy, kto dzisiaj wyobraża sobie, że będzie jakiś kraj, który będzie jakby w sercu Europy, będzie rzeczywistą częścią realnej Wspólnoty Europejskiej, a będzie poza wspólną walutą, mówię o tej perspektywie najbliższych kilku, kilkunastu lat, moim zdaniem tworzy iluzję. Tę tendencję, to, że Europa się zmienia, wszyscy widzimy, to, że ona jest inna niż w dniu, w którym przystępowaliśmy do Unii Europejskiej, też widzimy i nie mam wątpliwości co do tego, że rozpoczął się marsz, niektórzy się go boją, ale marsz do bardziej zintegrowanej formuły. I to jest dylemat, przed jakim stoimy.

    Ja nie chcę nikogo oskarżać o to, że jest krótkowidzem politycznym, ale jestem przekonany do własnej i, mam wrażenie, także do większości Polaków opinii. Jeśli Europa będzie się integrowała, i to wokół kilku osi, a kluczową będzie wspólna waluta, to w przyszłości, podkreślam, bezpiecznej dla Polski, w przyszłości miejsce Polski będzie także w tej faktycznej wspólnocie, która opisana będzie również poprzez wspólną walutę. To oznacza, że Polska powinna być dobrze przygotowana. I będziemy się starali, ponieważ to jest i tak z korzyścią dla Polski i dla Polaków, jeśli te standardy, te kryteria przynależności do strefy euro będziemy spełniali. To jest samo w sobie coś OK, coś dobrego. I będziemy postępowali tak dobrze, jak potrafimy, aby te standardy, które są wymagane od członka strefy euro, Polska spełniała jak najszybciej. Natomiast decyzja o przystąpieniu do strefy euro musi i tak być decyzją powszechną, również na tej sali lub na tej sali w przyszłym składzie. Wiemy, że przystąpienie do strefy euro jest w Polsce zabezpieczone, zresztą zbyt wygórowanym pułapem, biorąc pod uwagę fakt, że było referendum akcesyjne, tzn. koniecznością zmiany konstytucji, tzn. trzeba mieć większość konstytucyjną, żeby podjąć taką decyzję. Nie będzie większości konstytucyjnej na rzecz przystąpienia do strefy euro, jeśli nie będzie powszechnego i pełnego przekonania, że to jest bezpieczne dla Polski. Dlatego histeria i lęki są zupełnie zbędne, bo Polska także w tej drodze do strefy euro jest bezpieczna. Uważam, że tutaj asekuracja poszła nawet zbyt daleko, ale jest i nie ma o czym dyskutować.

    Dlatego namawiam prawicę, aby bez lęku, bez niepokoju, że coś tu zagraża polskiej suwerenności, przystąpiła do uczciwej i poważnej debaty na temat kryteriów także wewnętrznych, nie tylko tych wynikających z traktatów, lecz także kryteriów wewnętrznych, które powinniśmy spełnić, aby zmienić konstytucję i wejść do strefy euro. Taka debata rozpocznie się - wspominałem o tym kilka tygodni temu - lada dzień. Prezydent zdecydował się zwołać Radę Gabinetową, aby właśnie o tych kryteriach zewnętrznych, obiektywnych, a także wewnętrznych, a więc o polskiej drodze do strefy euro, poważnie porozmawiać.

    Nie potrzeba tutaj też żadnych gorączkowych starań. Kiedy słyszę dzisiaj z kolei po lewej stronie sceny politycznej, że do strefy euro już, natychmiast, a słyszałem nawet głosy z lewej strony o potrzebie roztopienia się w Unii Europejskiej, to wydaje mi się, że ta gorączka jest niepotrzebna, a nawet może być szkodliwa w procesie spokojnego, konsekwentnego budowania takiego potencjału Polski, który da nam bezpieczne wejście do strefy euro.

    Pomijam fakt, że ktoś, kto czuje się jako formacja polityczna współautorem konstytucji, która wymaga zmiany, aby wejść do strefy euro, a dzisiaj gorączkowo popędza, powinien sam znaleźć autorski pomysł, aby w tym składzie Izby taką większość konstytucyjną zbudować. Jeśli nie ma takiego pomysłu, to powinien w sposób moim zdaniem bardziej stonowany nawoływać do pośpiechu, ponieważ nic gorszego dla Polski nie można by zmajstrować, jeśli chodzi o naszą drogę do strefy euro, niż uznać, że jesteśmy gotowi, chociaż nie jesteśmy gotowi, starać się to przegłosować w Sejmie i przegrać. To dla pozycji Polski w Europie, dla naszych relacji wewnątrz Europy byłoby naprawdę fatalne.

    Dlatego także lewicę namawiam do tego, aby odrzucając te moim zdaniem przesadnie ideologiczne proeuropejskie zapędy - nie mówię tu o wszystkich głosach, ale takie się pojawiły - wspólnie usiąść i zastanowić się, co możemy racjonalnie zrobić, aby Polska była jak najszybciej przygotowana, a później aby Polska była naprawdę przekonana co do tego, że warto do strefy euro wejść.

    To powinna być wreszcie dyskusja pozytywna o polskich szansach. Niech euro, niech ta perspektywa, niech polski udział w debacie o poziomie integracji Unii Europejskiej będzie ogólnonarodową debatą nie na temat tego, kto komu bardziej dowali w tej debacie, tylko niech będzie pozytywną debatą, w której jeden drugiego ostrzega, jeden drugiego prowadzi, ponieważ naszym wspólnym obowiązkiem będzie prowadzenie Polski przez te niezwykle trudne meandry Europy w kryzysie, Europy zmieniającej się, Europy bardziej integrującej się, w tym integrującej się wokół wspólnej waluty.

    To jest rzeczywiście zadanie też na miarę pokolenia. Być może politycznie i technicznie trudniejsze niż wejście do Unii Europejskiej, bo tam przynajmniej nie było sporu, tam był konsensus właściwie od prawa do lewa. W przypadku wejścia do strefy euro te podziały, na które nakładają się inne bieżące podziały polityczne, mogą stać się zaporą nie do przekroczenia. To wymaga od prawicy, od centrum, od lewicy wzajemnego szacunku i nadzwyczajnej wyobraźni. Z jednej strony nie blokujmy tej możliwości, bo ona może okazać się szansą dla Polski, z drugiej strony nie popędzajmy, bo możecie ten wóz wywrócić, kiedy będziecie za bardzo popędzać. Spróbujmy razem spokojnie popracować nad tym, aby Polska bez żadnej obawy mogła powiedzieć: tak jest, jesteśmy tą najlepiej przygotowaną częścią Europy do dalszego wspólnego marzenia o jednolitej Europie, o Europie ojczyzn, ambitnych państw, ambitnych narodów, ale Europie świadomej, że tylko we wspólnocie może podołać tej gigantycznej globalnej konfrontacji, przed jaką bez wątpienia stoi. Ta debata, ten nasz wspólny namysł jest, musi stać się dla Polski szansą, nie może stać się kolejnym przekleństwem polskiej polityki, kolejną klątwą, która wiele lat temu zawisła nad naszymi emocjami oraz umysłami i z której nie potrafimy się wydobyć. W tej sprawie nie ma miejsca na wojnę. W tej sprawie musi być miejsce na porozumienie. Dziękuję bardzo.


Powrót Przebieg posiedzenia