8. kadencja, 10. posiedzenie, 1. dzień (28-01-2016)
7. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o poselskim projekcie ustawy Prawo o prokuraturze (druki nr 162, 162-A, 197 i 197-A) - trzecie czytanie.
Poseł Michał Wójcik:
Szanowny Panie Marszałku! Pani Premier! Szanowni Państwo! Dobrze nam się pracowało przez kilka dni, w czasie posiedzeń komisji. Pracowaliśmy 27 godzin i część poprawek opozycji przyjęliśmy.
Panie pośle Budka, szkoda, że pana nie było na tych posiedzeniach komisji. Może by pan zrozumiał, że na niektóre pytania odpowiadałem już kilkakrotnie.
(Poseł Borys Budka: Bzdury gada!)
A co do posłów, którzy uczestniczyli, to muszę powiedzieć, że kamery robią cuda, bo jak pojawiają się kamery i transmisje, to państwo zachowujecie się kompletnie inaczej, zgodnie z zasadą: bez lansu nie ma awansu. (Oklaski)
(Poseł Krystyna Pawłowicz: Tak jest.)
(Poseł Andrzej Halicki: Ale po co pan mówi nieprawdę?)
Proszę państwa, dlaczego mówimy, że ta ustawa jest dobra i ta ustawa otwiera zupełnie nowy rozdział dla polskiej prokuratury? Otóż uważamy, że jest patologią, jeśli 40% prokuratorów w Polsce zajmuje się ocenami i kontrolą swoich kolegów w środowisku. Nie są to prokuratorzy liniowi. Tylko 60% prokuratorów w Polsce zajmuje się tym, co jest zapisane w art. 3 § 1 pkt 1, zajmuje się najważniejszymi sprawami, prowadzeniem postępowań przygotowawczych, nadzorowaniem organów, które prowadzą postępowania przygotowawcze i występowaniem jako oskarżyciele publiczni przed sądami, w charakterze oskarżycieli publicznych. Tym się powinien prokurator zajmować, a nie tym, żeby kontrolować kolegę ze środowiska.
Wiecie państwo, ile dzisiaj w Polsce spraw załatwiają prokuratorzy rejonowi? 99,5%. Czy to jest zdrowa struktura? Państwo pytacie, dlaczego zmieniamy strukturę, dlaczego likwidujemy Prokuraturę Generalną, dlaczego likwidujemy prokuratury apelacyjne. Dlatego, że nie może tak być, że prokurator rejonowy w ciągu roku załatwia średnio ponad 300 spraw, prokurator w prokuraturze okręgowej osiem, a ile prokurator w prokuraturze apelacyjnej? Cztery. Czy to jest normalne? (Oklaski)
My dzisiaj, szanowni państwo, tak naprawdę doprowadzamy do sytuacji, w której z jednej strony odbudowujemy zawód prokuratora i zaufanie do prokuratury jako instytucji, bardzo ważnej instytucji, a z drugiej strony - tworzymy takie warunki, w których tak naprawdę będzie więcej prokuratorów liniowych. Czy to jest źle? Przecież walczymy o bezpieczeństwo obywateli, chcemy ich chronić przed zorganizowaną przestępczością. Dlatego m.in. tworzony jest departament do walki z zorganizowaną przestępczością na poziomie centralnym. Czy to jest źle? Przecież tak kiedyś było. Niektórzy ministrowie o tym doskonale wiedzą. Co państwo zrobiliście? Przenieśliście ten obszar walki ze zorganizowaną przestępczością, z mafiami, które handlują narkotykami, ludźmi, z sieciami pedofilskimi na niższe poziomy. Czy to było normalne? My doprowadzamy prokuraturę do stanu normalności.
(Poseł Krystyna Pawłowicz: Tak jest.)
Sprawa kolejna to jest sprawa dotycząca jawności. Jawność oświadczeń majątkowych. Panie pośle, jeżeli urzędnik, który musi wydać decyzję co do ścięcia drzewa, musi oświadczać, co ma w swoim majątku, to jak może prokurator, który jest szczególnym zawodem zaufania publicznego, nie składać jawnego oświadczenia majątkowego?
(Poseł Paweł Olszewski: Księdza jeszcze!)
Pan składa, a prokurator nie. (Oklaski)
Sprawa kolejna to są jawne postępowania dyscyplinarne. To jest jedna z ostatnich grup prawników, która nie miała jawnych postępowań dyscyplinarnych. Robimy to dla prokuratorów i dla społeczeństwa, tak żeby wreszcie ujawnić patologie różnego rodzaju albo domysły, czasami nieuzasadnione. To jest bardzo ważne i zgodne z doktryną, bo to doktryna proponowała między innymi. To nie jest nic nadzwyczajnego. Kontratyp, ten interes społeczny, o którym tak mówi się wiele w mediach chociażby, źle się mówi. To nie jest tak, że prokurator będzie chodził po ulicy i bił ludzi, jak powiedział jeden z dziennikarzy, zadając mi pytanie, i za to nie będzie ponosił odpowiedzialności. Będzie ponosił odpowiedzialność karną. My mówimy o odpowiedzialności dyscyplinarnej szczególnego rodzaju. Jeżeli pan poseł pyta się mnie, czym jest interes społeczny, to ja zachęcam, żeby pan do konstytucji zajrzał, czym jest interes publiczny, do orzecznictwa dotyczącego Kodeksu postępowania administracyjnego, czym jest interes społeczny, do chociażby Kodeksu karnego, art. 213, przecież tam jest kontratyp. Państwo mówicie, że nie wiecie, co to jest. Klauzula generalna. Zajmował się tym nawet, według mojej wiedzy, prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda i w jego katedrze pan prof. Zimmermann chociażby.
(Poseł Magdalena Kochan: Wyjątkowy autorytet, naprawdę.)
Nie będę już państwu wskazywał książek, które powinniście poczytać. To jest rzecz normalna, oczywista, to nie jest nic nadzwyczajnego. Są sytuacje wyjątkowe, a ta sytuacja jest wyjątkowa, bo jeżeli prokurator krytykuje drugiego prokuratora, jeżeli mu wydaje polecenie, a on mówi, że nie wykona polecenia, to naraża się na odpowiedzialność dyscyplinarną, bo w sposób rażący narusza przepisy. A przecież w tym przypadku sąd dyscyplinarny, a nie prokurator generalny, nie minister sprawiedliwości będzie decydował, czy ta klauzula jest do wykorzystania, czy nie, czy rzeczywiście mamy do czynienia z kontratypem, czy nie, czy poniesie odpowiedzialność, czy nie. To jest normalna rzecz.
Sprawa kolejna to jest sprawa nagród. Czy to jest złe, że nagrody są dla prokuratorów? Pan tutaj stał i mówił, że to jest złe, te awanse, nagrody.
(Poseł Arkadiusz Myrcha: Ale powiedziałem, że nagrody są dobre.)
(Poseł Krystyna Pawłowicz: Cicho bądź.)
Minister sprawiedliwości Andrzej Czuma kiedyś mówił z tego miejsca, że tak naprawdę dla praworządności, dla ochrony praworządności pracuje prokurator. Nie tylko. Prokurator też musi być nagradzany. A są sytuacje szczególnego rodzaju, kiedy młodzi ludzie, bardzo zdolni prokuratorzy, którzy walcząc ze zorganizowaną przestępczością, narażają swoje życie i swoich bliskich czasami. Oni powinni być awansowani. (Oklaski) To jest złe? Musi czekać, spełnić wszystkie warunki, spędzić lata całe na każdym szczeblu prokuratury. To właśnie było niedobre.
Kwestia uprzywilejowanych pojazdów. Zastanawiam się, jak odpowiedzieć panu posłowi. Ja nie wiem, chyba pan samolotem dolatuje do Warszawy i wraca również samolotem do swojej miejscowości. My czasami stoimy w korkach, prokuratorzy też. Jeżeli nie może prokurator dojechać, stoi w korku, jest nagły przypadek, każdy z prokuratorów to wie, to rzeczywiście nie może skorzystać z tego uprawnienia? Czy to jest coś nadzwyczajnego? Nie.
(Głos z sali: Jasne.)
To nie jest nic nadzwyczajnego, jedzie na miejsce zdarzenia, tylko państwo nie rozumiecie tego przepisu.
Kwestia tych 100 osób, które odeszły z prokuratury. Proszę państwa, prokurator Jacek Skała, szef Związku Zawodowego Prokuratorów i Pracowników Prokuratury jasno to wyraził. Przecież z powodu zmian przepisów emerytalnych należało spodziewać się odejść prokuratorów. Państwo od razu to ubraliście w określony sposób i sprzedaliście mediom. (Oklaski) Tak się nie robi. To jest, przepraszam, 1,5% prokuratorów, a państwo mówicie o paraliżu prokuratury polskiej. Bardzo źle.
Sprawa dotycząca prokuratora generalnego. Tak jak pan minister Bogdan Święczkowski mówił, to jest prokurator, który ma status szczególny. On nie jest prokuratorem w rozumieniu ustawy o prokuraturze, czyli prokuratorem powszechnych jednostek prokuratury. On ma szczególny status i doskonale państwo o tym wiecie, a pytacie nas po raz kolejny.
Na koniec ta najważniejsza zmiana, która była, czyli połączenie urzędów. Zacznę od tego, że tak wiele mówiliście państwo o panu ministrze Zbigniewie Ziobrze. To był jeden z najlepszych w przeszłości ministrów sprawiedliwości. Jeden z najlepszych. (Wesołość na sali, oklaski)
(Poseł Magdalena Kochan: I tak zostanie.)
A sondażem jego popularności są każdorazowo wybory i państwo tego nie raczycie zauważyć...
(Poseł Krystyna Pawłowicz: Tak jest.)
...że ma znakomite wyniki, czyli ludzie go popierają, a wy nie jako politycy.
(Poseł Krystyna Skowrońska: Dość wazeliny, dość wazeliny.)
Taka jest prawda. Za to, co było w ciągu 2 lat, miał, wiecie państwo, ile postępowań? 60 i ani jedno nie zakończyło się stwierdzeniem, że on jest winny.
(Poseł Krystyna Pawłowicz: Tak jest.)
Ani jedno. O czym państwo mówicie?
(Poseł Krystyna Pawłowicz: Kłamią.)
I na koniec to połączenie. Otóż, proszę państwa, to jest połączenie, które wychodzi naprzeciw oczekiwaniom tak naprawdę wielu, także prokuratorów. To jest coś, co nawiązuje do polskiej tradycji systemu prawnego, i to jest coś, co nawiązuje tak naprawdę do krajów, gdzie prokuratury są bardzo silnymi instytucjami. Tak jest w Niemczech, we Francji, w Belgii, w Szwecji, w Rumunii, w Austrii. Sprawdźcie to sobie państwo, a potem nas atakujcie. Państwo podajecie przykład innych krajów, gdzie jest inna tradycja: Litwy, Łotwy, Estonii. Tam jest inna tradycja, trzeba to zrozumieć. Natomiast my mamy zupełnie inną tradycję budowania prawa. I dlatego zachęcam na końcu do zapoznania się z artykułem pani Hanny Suchockiej - ja już mówiłem to w komisji - gdzie państwo znajdziecie wiele odpowiedzi na temat ustroju prokuratury, dlaczego ten ustrój, który my proponujemy, nie jest gorszy, jest lepszym ustrojem. Jest przyzwolenie na to Komisji Europejskiej, która nie mówi, który model jest najlepszy, i Rady Europy, i Komisji Weneckiej. Na dziś możemy powiedzieć: tworzymy taką prokuraturę, gdzie koniec jest ze zdaniem: to nie my jesteśmy odpowiedzialni, tylko oni. Niezależna prokuratura. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
(Poseł Borys Budka: Sprostowanie.)
(Poseł Krystyna Pawłowicz: Siadaj.)
Przebieg posiedzenia