8. kadencja, 10. posiedzenie, 2. dzień (29-01-2016)

4. punkt porządku dziennego:

Informacja ministra spraw zagranicznych o zadaniach polskiej polityki zagranicznej w 2016 roku.

Poseł Grzegorz Długi:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Wbrew pozorom na pewnym poziomie ogólności nie jest trudno określić, jaka powinna być polska polityka zagraniczna. Ona powinna być, po pierwsze, polską polityką, polską w dwóch znaczeniach: reprezentującą interesy naszego kraju, ale również chodzi o to, by było to zbieżne z tym, co pan minister mówił ? propos naszej polityki jako wynikającej z suwerennej woli naszego państwa. Ale trzeba też pamiętać, że polska polityka zagraniczna oznacza również całość Polski, a nie politykę zagraniczną konkretnej partii czy konkretnej grupy, a czasami mam wrażenie, że z tym mamy do czynienia, że to nie jest polska polityka zagraniczna, tylko polityka zagraniczna danego ugrupowania politycznego. To nie jest dobre.

    (Poseł Andrzej Halicki: O właśnie, tak nie może być.)

    Polska polityka zagraniczna czy też kwestia ugrupowania łączy się również z drugim wymogiem, czyli to musi być polityka zagraniczna. Natomiast na tej sali czasami wydaje mi się, że mówimy o polityce krajowej, bo każdy mówi do słuchaczy krajowych i interes zagraniczny Polski poświęcamy na rzecz zaistnienia w kraju, na rzecz dowalenia sobie, powiedzmy sobie szczerze, wewnątrz, tutaj, w kraju. Nie o to chodzi. Polska polityka zagraniczna musi być zagraniczna i musi dbać o nasze interesy zagraniczne, a nie o efekty wewnętrzne lub wewnętrzne konflikty. Po trzecie, musi to być polityka realistyczna. Ona może być ambitna, ale ona musi być realistyczna, ona musi być wykonalna. I z tym też mamy kłopot, bo to zresztą było, jest w jakimś sensie typowe dla głównie prawicowej, idealistycznej wizji roli Polski, szczególnej roli Polski jako przedmurza czegoś tam, jako regionalnego lidera o interesach od morza do morza. To nie jest realistyczne, to jest idealistyczne. Z drugiej strony innym z kolei brak ambicji, tak? Brakuje nam jednak ambicji i traktujemy naszą politykę tylko jako politykę młodszego brata wielkich światowych graczy. Wydaje mi się, że polityka realna jednak to jest taka polityka, która dostrzega nasze ograniczone możliwości, ale widzi też grę interesów i stara się je wykorzystać na naszą korzyść. Bądźmy wobec tego ambitnymi realistami.

    W naszej polityce bezpieczeństwa nie można polegać tylko na zobowiązaniach traktatowych. To już tutaj w zasadzie kilka osób powiedziało i to jest chyba prawda. Historia uczy, że zobowiązania traktatowe nie są wystarczające. Aby zapewnić, że sojusznicy będą mieli interes we wzmacnianiu naszego bezpieczeństwa, musimy robić wszystko, aby traktowali nas jako część siebie, tak? Czyli musimy być częścią tego kogoś, kto ma dbać również o nasze bezpieczeństwo, i musimy być częścią jakiejś strefy wspólnych wartości. Czasami o tym zapominamy niestety, szczególnie ostatnio.

    Z kolei gdy mówimy o bezpieczeństwie, to też musimy mówić o naszej polityce wschodniej. Polityka wobec Wschodu też powinna być oparta na wspólnych wartościach. Z państwem rosyjskim w obecnym działaniu tego państwa prawdopodobnie niewiele nas łączy, ale bardzo wiele nas łączy z narodem rosyjskim, z Rosjanami. Wobec tego my wszyscy czujemy podobnie jak oni, myślimy bardzo podobnie, więc twórzmy więź z tymi ludźmi, wobec tego nieśmy porozumienie z miłośnikami Okudżawy, Wysockiego, Czajkowskiego czy Puszkina. Tam się na pewno porozumiemy i to nawet może być kwestią naszej racji stanu. Rozwijamy osobiste kontakty, o tym w ogóle nie było mowy w exposé pana ministra, kontakty kulturalne z Rosją. Na tym poziomie, na poziomie międzyludzkim jesteśmy w stanie utrzymać dobre relacje z Rosją. Na dobre relacje z państwem rosyjskim może kiedyś przyjdzie czas, możemy sobie tylko tego życzyć.

    Relacje z Niemcami teoretycznie są dobre na poziomie władz, jest tu jednak wiele do poprawy na poziomie relacji świadomości grupowej i walki ze stereotypami, a to jest również nasza racja stanu. Po obu stronach granicy nie za bardzo podkreślamy, jak wiele nas łączy wbrew pozorom i jak nas wiele łączy również we wspólnej tradycji historycznej. Teraz, w okresie, kiedy mamy napór pewnych obcych wartości, powinniśmy sobie jednak przypominać te czasy, kiedy wspólnie z Niemcami broniliśmy wspólnych wartości. Już nie wspomnę o zjazdach gnieźnieńskich, to było dawno, ale zapominamy, że w bitwie pod Legnicą, tragicznej, polsko-niemieckie rycerstwo wspólnie broniło Europy przed czymś. Wobec tego odwołajmy się do tych tradycji, a jeszcze lepiej do tradycji robienia tego skutecznie. W bitwie pod Wiedniem połowa armii to byli Niemcy, którzy wspólnie z nami chronili Europę przed zalewem zupełnie obcych wartości. Musimy to przypomnieć również Niemcom, bo oni nie pamiętają o tym.

    Nie wykorzystujemy w relacjach z Niemcami również faktów gospodarczych. Niemieckie sentymenty prorosyjskie, a te niewątpliwie istnieją i są efektem nie tylko pracy agentów wpływu, których, obawiam się, Rosjanie mają bardzo wielu w Niemczech, wynikają również z tego, że my nie potrafimy powiedzieć, że Niemcy myślą, że rynek rosyjski, gospodarka z Rosją jest tak istotna i wobec tego trzeba być łagodnym wobec tego mocarstwa, a zapominają, i my im tego nie przypominamy, że Niemcy sprzedają w Polsce więcej niż w Rosji. Polski rynek powinien być i jest dla Niemców ważniejszy. Nawet Niemcy o tym nie wiedzą, wobec tego my im przypomnijmy. Eksport z Niemiec do Polski jest większy niż eksport z Niemiec do Rosji. Wobec tego interesy gospodarcze Niemiec w Polsce powinny być ważniejsze niż w Rosji.

    Z exposé wynika jakaś wizja polityki zagranicznej, która prawdopodobnie ma być inna niż ta, którą znamy z wystąpienia ministra Sikorskiego chyba w 2011 r. w Berlinie. To w exposé było słychać, że ma być inaczej, tyle tylko, że nie do końca wiemy, jak to ma być w tej chwili. Jednak nie słyszałem tego w sposób jakiś bardzo wyraźny i brakowało konkretów. Nie słyszałem jednak wyraźnie, jaka jest nasza relacja do zobowiązań związanych z emigrantami, kwestie energetyczne chyba też zostały potraktowane troszeczkę po macoszemu. Obecne poczucie bezpieczeństwa budujemy w głównej mierze na relacjach ze Stanami Zjednoczonymi, zapominamy jednak, że to powinno być weryfikowane codziennie. Świat nie jest już jednobiegunowy. Amerykanie sami zwracają się w inną stronę. Centrum świata przenosi się do Azji i dlatego musimy o tym pamiętać, że wielobiegunowy świat jest dużo bardziej skomplikowany niż dotychczasowy.

    Spokój płynący z exposé pana premiera, który pewnie jest elementem jego osobowości, co jest ważne chyba u ministra spraw zagranicznych, zaniepokoił mnie o tyle, że właśnie nie widziałem tej nowej, wyraźnej wizji polityki zagranicznej. Obawiam się, że to zamieszanie wewnętrzne, jakie tutaj mamy w Polsce w tej chwili, spowodowało pewną wycofaną, defensywną politykę. I to właśnie świadczy o tym, że kwestie wewnętrzne za bardzo wpływają na kwestie naszej polityki zagranicznej, a w obecnym czasie, kiedy mamy problemy, osłabienie idei Unii Europejskiej, tworzenie unii w Unii, wyzwania rzucone przez wrogów naszej kultury, którzy walczą za pomocą terroryzmu, albo wzrost ambicji mocarstwowych na Wschodzie, stawiają nam one nowe wymogi i trzeba stworzyć jednak nową wizję, która pozwoli jednak czuć ministrowi spraw zagranicznych i rządowi poparcie całego narodu, a tą metodą jest przede wszystkim zbudowanie jakiegoś ponadpartyjnego konsensusu co do podstawowych założeń naszej polityki zagranicznej i metod realizowania tych założeń.

    Jest wiele sposobów, panie ministrze, aby zaistniała jakaś wspólna platforma wymiany pomysłów, uzgadniania stanowiska. Od pana zależy, czy pan z tego skorzysta. Wiem, że to nie jest łatwe. Dzisiejsze wystąpienia tutaj, szczególnie niektórych ugrupowań, które były buńczuczne i nie zmierzały do szukania porozumienia, należy traktować jako część teatru tego akurat miejsca, natomiast niewątpliwie można zbudować coś poza tym miejscem, co będzie realizowało naszą wspólną linię.

    Klub Kukiz’15 traktuje interes Polski jako nadrzędną wartość, dlatego w realizacji ponadpartyjnego celu Polski widzimy przyszłość i oferujemy współpracę. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia