8. kadencja, 11. posiedzenie, 1. dzień (09-02-2016)

2. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (druk nr 216).

Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Elżbieta Rafalska:

    Panie Marszałku! Pani Premier! Wysoka Izbo! Ja oczywiście dziękuję za te pytania, które dotyczyły ustawy, ale sporo było tu oświadczeń, podczas których nie padły żadne pytania. Były to, mogłabym to tak nazwać, oświadczenia złej woli.

    Zanim jednak przejdę do odpowiedzi na pytania, chciałabym, proszę państwa, przywitać Kordiana Kolbiarza, burmistrza Nysy (Oklaski), samorządowca, który od samego rana przysłuchuje się naszej debacie dotyczącej ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

    Otóż, proszę państwa, skąd obecność pana burmistrza, którego dzisiaj zaprosiliśmy do Sejmu? Nysa jest to jeden z nielicznych samorządów, ale nie jedyny, bo podobnie jest w Szczecinie, który realizuje własną politykę rodzinną, samorządową. To nie jedyny taki samorząd, jest ich więcej. Ale, proszę państwa, chciałam powiedzieć, co jest ciekawego w tym programie. Ja nie będę go szczegółowo przedstawiać. Otóż w tym programie są takie obostrzenia, np. proponuje się rozwiązania tylko i wyłącznie dla małżeństw, co spowodowało np. w Nysie wzrost o 400% zawieranych związków małżeńskich. (Oklaski) Tam są również rozwiązania, które aktywizują i zachęcają ludzi do podejmowania pracy po tym, jak zakończy się okres sprawowania opieki nad małymi dziećmi.

    Zachęcam do poznania programu. Jest on na pewno interesujący, ale przede wszystkim z tej mównicy chciałam wyrazić uznanie dla tego samorządu i wszystkich samorządów w Polsce, które realizują własną politykę rodzinną, proponują rozwiązania prorodzinne, przyjazne polskim rodzinom, pamiętają i dbają o polskie rodziny. To, co jest ważne, to proszę pamiętać, że deklaracja samorządu jest następująca: wejdzie w życie nasza ustawa, ustawa o świadczeniach wychowawczych, ona nie zastąpi tego, co zaproponowano w Nysie. Myślę, że to dobre praktyki, praktyki, które trzeba promować i pokazywać w Polsce.

    Proszę państwa, zwracam się tu do Wysokiej Izby, głównie do posłów i pań posłanek Platformy Obywatelskiej, które jak mantrę powtarzały to pytanie o kłamstwo wyborcze. Ja oszczędzę państwu wstydu i nie będę odnosiła się do waszych poprzednich obietnic wyborczych, do tego, co wy zrobiliście. Naprawdę nie o to tu chodzi. Ale zapewniam państwa, i do tego niepotrzebne są słowniki, po które tak chętnie sięgaliście, że w naszym programie, który jest dostępny od początku, który był dobrze policzony, mówiliśmy o tym, że program ma mieć działanie prodemograficzne, ma zachęcać do większej dzietności Polaków. Stąd nasza propozycja, żeby była...

    (Poseł Izabela Leszczyna: To po co...)

    ...zachęta do tego, żeby polskie rodziny z modelu 2+1, o którym mówiłam w swoim wystąpieniu, zamieniały się w rodziny bardziej dzietne, 2+2, 2+3.

    Używaliście państwo oczywiście argumentów politycznych. Mówiliście o apelach. Ja myślę, że apel nie ma mocy wiążącej, że możecie apelować. Posłowie Nowoczesnej mogą np. zaapelować do swojego elektoratu. Jak nie chcą, świadczenie jest na wniosek. Mówię: dajemy ustawę i ta ustawa daje prawo do złożenia wniosku. I to jest cenne.

    Teraz bardzo dużo... Nawet ostatnia wypowiedź pana posła Nitrasa dotyczyła tego, że program jest drogo realizowany. Z drugiej strony wyrażano obawy o to, czy samorządom starczy środków na zagwarantowanie czy wypłatę, zrealizowanie wypłaty świadczenia wychowawczego, bo otrzymują 2% prowizji, a do tej pory było to 3% prowizji. No, proszę państwa, powiedzmy sobie uczciwie: to jest bardzo dobra i wysoka prowizja. Bardzo dobra prowizja. 2% od 500 zł to jest znacznie więcej niż 3% od 80 zł czy od 100 zł, więc po prostu trzeba umieć to dokładnie policzyć. Naprawdę są tacy, którzy chętnie za te pieniądze poprowadziliby obsługę tego świadczenia. A więc samorządy nie mają najmniejszego powodu do tego, żeby narzekać.

    (Poseł Magdalena Kochan: A województwa?)

    Mówiliście państwo o tym, 7 tys., 6 tys. urzędników. My nie mówimy, proszę państwa, ilu pracowników ma realizować to zadanie. To jest zadanie zlecone i to zadanie będzie wykonywał samorząd, on będzie decydował, w jaki sposób będzie realizował to zadanie.

    Dalej z samorządami. Pytania dotyczą współpracy z samorządem, prowadzenia szkoleń. Tak, szkolenia będą prowadzone. Rozpoczniemy te szkolenia na początku marca. Będą zespoły składające się z pracowników Departamentu Polityki Rodzinnej, Departamentu Informatyki. We wszystkich województwach, w skali całej Polski będą przeprowadzane szkolenia, a te szkolenia będą adresowane do właściwych służb, które będą realizowały tę wypłatę, a więc do pracowników wydziałów świadczeń rodzinnych bądź pracowników ośrodków pomocy społecznej, bądź nowo zatrudnianych pracowników.

    Proszę państwa, mówiliśmy, bardzo często pojawiało się pytanie o kryterium. A więc może przytoczę konkretne dane. W 2014 r. poniżej minimum egzystencji żyło 11% osób, w gospodarstwach małżeństw z trójką dzieci było to ok. 27%. Zasięg ubóstwa skrajnego wśród dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia wyniósł ok. 10%. Mówiłam o tym, jaki będzie spadek ubóstwa wśród dzieci i młodzieży, z 23% do 11%.

    Otóż, proszę państwa, odniosę się jeszcze raz do sytuacji wszystkich rodzin, w tym również rodzin niepełnych. Absolutnie wszystkie osoby - odpowiedzialnie to podkreślam: absolutnie wszystkie osoby - znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej otrzymają wsparcie w postaci wypłacanego świadczenia w wysokości 500 zł. Czy to będą środowiska wiejskie, czy miejskie, czy to będą rodziny pełne, czy niepełne, czy dzieci w związkach partnerskich, po spełnieniu kryterium 800 zł to świadczenie będzie po prostu przyznane. Powiem państwu, że znaczna część tych środków, 11 mld zł, będzie adresowana do rodzin wiejskich i dzieci mieszkających na wsi.

    Były pytania o rodziny zastępcze. Mówiłam o tym. Otóż rodziny zastępcze otrzymają świadczenie, spokrewnione i niespokrewnione, rodzinne domy dziecka również je otrzymają. Każde dziecko otrzyma wsparcie w postaci świadczenia w wysokości 500 zł, tu bez zastosowania tego kryterium, bez stosowania zasady pierwszego i drugiego dziecka, bo sytuacja jest zupełnie odmienna. Było też pytanie o to, czy dzieci przebywające w instytucjonalnych formach, domach dziecka, otrzymają to świadczenie. Nie, to jest instytucja, która jest utrzymywana z dotacji, gdzie średni koszt wynosi 3800 zł. Ta pomoc jest adresowana tam, gdzie dziecko jest po prostu wychowywane w systemie rodzinnym, nawet pieczy zastępczej. To wsparcie tam jest adresowane.

    Były pytania dotyczące art. 9, a więc tej zasady odnoszącej się do marnotrawienia środków i możliwości przeznaczenia środków na pomoc rzeczową bądź usługi, bo tak jest to zapisane w art. 9. Pewne pytania dotyczyły tego, czy ten artykuł nie będzie zbyt często wykorzystywany, czy przypadkiem nie zdarzy się taka sytuacja, że może być nadużywany przez samorządy, które np. mogą wymuszać opłatę za usługi. Tu padł jakiś przykład, nie wiem, basen czy zajęcia rekreacyjne. Proszę państwa, nie zakładamy żadnej złej woli zarówno ze strony samorządów, jak i ze strony rodziców. Nie wyobrażam sobie, żeby ktokolwiek, jakikolwiek samorządowiec pomyślał o tym, żeby poprzez system wsparcia usług samorządowych poprawiać sytuację dochodową jakichś jednostek funkcjonujących w samorządzie. Jest to dla mnie zupełnie niewyobrażalne. Natomiast może zdarzyć się taka sytuacja, że rodzina mająca trudności wychowawcze, rodzina dysfunkcyjna może rzeczywiście zaniedbywać dzieci, może nie dopełniać tych wszystkich obowiązków. Stąd ten mechanizm takiego elastycznego reagowania poprzez pracownika socjalnego, który będzie mógł przeprowadzić wywiad środowiskowy, skrócony wywiad środowiskowy, żeby można było przeznaczyć świadczenie pieniężne na pomoc rzeczową, usługę edukacyjną, zakup odzieży, zakup żywności czy inne usługi.

    Proszę państwa, usłyszałam tu dzisiaj informację, która mnie wprawiła w konsternację. Pan poseł z Platformy Obywatelskiej powiedział, że Platforma Obywatelska zarobiła pieniądze, a Prawo i Sprawiedliwość chce te pieniądze wydać. A więc w zasadzie to nie jest odpowiedź na pytanie, tylko pytanie do państwa: Jak państwo zarabialiście te pieniądze? Jak państwo zarabialiście te pieniądze...

    (Poseł Marek Suski: Na cmentarzu, na cmentarzu.)

    ...o które dzisiaj tak bardzo się martwicie? (Gwar na sali)

    To nie jest śmieszne. Proszę państwa, to nie jest śmieszne. Państwo pamiętacie umorzenie obligacji Skarbu Państwa...

    (Poseł Magdalena Kochan: Niech pani nie pyta, bo pani doskonale wie.)

    ...pieniądze z otwartych funduszy emerytalnych - 130 mld zł. (Oklaski) Naprawdę ta dyskusja powinna być na trochę innym poziomie.

    (Poseł Andrzej Halicki: 9 mld przenieśliście z zeszłego... Jednokrotny wpływ z aukcji telekomunikacyjnej, droga pani minister.)

    Proszę państwa, mówimy dzisiaj o poprawie sytuacji materialnej polskich rodzin, o ich wyjściu z obszaru zagrożenia ubóstwem. Mówimy o rozwijaniu kapitału ludzkiego, mówimy w końcu o kryzysie demograficznym i poprawie dzietności polskich rodzin. To są nasze cele, które na pewno będziemy chcieli osiągnąć.

    Mówiłam też państwu już o tym, ale powtórzę, bo mówicie, że to kryterium 800 zł jest kryterium niesprawiedliwym i że ono dzieli. Ono nie dzieli, proszę państwa, ono znakomicie łączy, spowoduje, że w Polsce nie będzie podziału na skrajnie biedne rodziny i na takie rodziny, które na wszystko stać. Po prostu zmieni się sytuacja materialna polskich rodzin - znacząco się zmieni. Tak jak też powiedziałam wcześniej, między 514 zł, czyli tym świadczeniem z pomocy społecznej, a naszym kryterium mieści się prawie 1 mln rodzin z dziećmi.

    Były pytania... A może zaproponujemy odpowiedzi na poszczególne pytania, dokładnie na 140 pytań, które państwo zadaliście... Na to czekamy?

    (Poseł Marek Sawicki: Bardzo proszę, prosimy o odpowiedź.)

    Proszę państwa, szłam na tę debatę z takim przekonaniem, że będzie okazja, że może po raz pierwszy w tej Izbie potraficie państwo wznieść się ponad podziały polityczne, że potraficie na chwilę zapomnieć, że przegraliście wybory, że potraficie zobaczyć, że są takie cele, w których musimy się zintegrować i musimy wspólnie działać. Tym celem jest sytuacja ludnościowa Polski, sytuacja materialna polskich rodzin, dobrostan polskich dzieci, przyszłość, sytuacja młodych ludzi emigrujących, szukających większego wsparcia swoich rodzin za granicą. Ale, jak myślę, nie pierwszy raz się rozczarowałam. Dziękuję za te pytania. Dziękuję. (Oklaski)

    (Głos z sali: Jesteśmy gotowi do głosowania.)

    (Głos z sali: Gdzie jest prezes?)

Przebieg posiedzenia