8. kadencja, 11. posiedzenie, 2. dzień (10-02-2016)
11. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Polityki Społecznej i Rodziny o rządowym projekcie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (druki nr 216 i 238).
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Elżbieta Rafalska:
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Chociaż na część pytań chciałabym na bieżąco odpowiedzieć, żeby - być może - uprzedzić ewentualne powtarzanie się tych pytań.
Otóż fundamenty tego programu są proste. W przypadku pierwszego dziecka, jeżeli mamy otrzymać świadczenie, trzeba spełnić kryterium dochodowe 800 zł i wysokie kryterium...
(Głos z sali: Ale my wiemy.)
...znacznie wyższe - 1200 zł - jeżeli stara się o świadczenie na pierwsze dziecko rodzina z dzieckiem niepełnosprawnym. Od drugiego dziecka każde kolejne dziecko otrzymuje świadczenie w wysokości 500 zł do czasu ukończenia 18. roku życia. Jeżeli kończy 18. rok życia, nie ma już uprawnień do pobierania świadczenia wychowawczego. (Gwar na sali)
(Głos z sali: To nie jest prawda.)
Natomiast jeżeli jest to liczone od dochodu, jeżeli jest to ucząca się osoba czy student, czy licealista, jeżeli są liczone dochody do innego typu świadczeń, jest ono liczone jako pozostające we wspólnym gospodarstwie.
(Poseł Jan Grabiec: Pani minister, to nieprawda.)
Proszę państwa, mówienie o tym, że ten okres zasiłkowy jest, panie pośle, takim krótkim okresem... Otóż pierwszy okres zasiłkowy, proszę państwa, jest okresem wyjątkowo długim, wyjątkowo korzystnym również dla samorządu. Jeżeli świadczenie będzie przyznane z dniem 1 kwietnia 2016 r., to decyzja będzie obowiązywała do 30 września 2017 r.
(Poseł Magdalena Kochan: A jak w międzyczasie stanie się pierwszym dzieckiem?)
To jest bardzo długi okres na wydawanie decyzji.
Tu się odniosę natychmiast, proszę państwa, bo jest wiele przekłamań, do sytuacji związanej z finansowaniem i prowadzeniem tego zadania przez samorządy. Czyli sytuacja, w której wydajemy decyzję, której ważność jest przez taki długi okres, nie wymaga, nie jest tak absorbująca jak wydawanie decyzji co roku. Oczywiście na bieżąco też będą rozwiązywane sytuacje związane z narodzinami dzieci, prawda, ze zmianą sytuacji dochodowej, z ukończeniem 18. roku życia czy wszystkimi pozostałymi.
Teraz słychać z państwa strony zatroskane głosy o sytuację samorządów. Odpowiadałam też na ten temat wczoraj. Samorządy mają, będą miały miesięczne vacatio legis. Zakładamy, że będzie to marzec. Jeżeli ta ustawa zostanie przyjęta w ciągu najbliższego tygodnia, powiedzmy do 15 marca...
(Poseł Magdalena Kochan: Przecież pani wie, że...)
...mają jeszcze do końca lutego czas, cały marzec, a program startuje w kwietniu, co pozwala samorządom na zorganizowanie wypłaty czy zorganizowanie zbierania wniosków, podejmowania decyzji. Żeby samorządy mogły się z tym, proszę państwa, sprawnie uporać, wyjątkowo jest taki zapis w ustawie, który w pierwszym roku obowiązywania pozwala na to, żeby samorząd wydawał decyzje nie w ciągu miesiąca, jak to zwykle bywa, tylko: kwiecień, maj, czerwiec. W związku z tym, jeżeli jeszcze policzymy, że marzec jest okresem vacatio legis, samorządy duże, które będą obsługiwały bardzo dużo wniosków, będą miały ten czas wydłużony - plus jeszcze 2 tygodnie lutego - to, proszę państwa, nie jest to dla samorządów czas, który - można tak powiedzieć - uniemożliwia czy utrudnia im zorganizowanie wypłaty.
Mieszkam w Gorzowie, tam mam biuro poselskie. Już w grudniu byłam w Gorzowskim Centrum Pomocy Rodzinie, gdzie rozmawiałam o tym, jak się przygotowują do programu. Już wtedy słyszałam, że rozmyślają o logistyce, jak mają być przygotowani. Dostajemy też pisma, informacje od samorządów, które mówią, że rodziny w ich miejscowościach po prostu czekają na to świadczenie, że oni są naprawdę przygotowani. I jeżeli duże samorządy, Warszawa, Kraków, Gdańsk mają obawy, to, proszę państwa, w jakimś stopniu na pewno to zależy od sprawnego zorganizowania tego - zorganizowania poboru wniosków, wydawania decyzji. I teraz mówicie państwo pewnie o kosztach. Tak? To ja powiem państwu, że świadczenie rodzicielskie, które decyzją poprzedniego parlamentu zostało przekazane jako zadanie do realizacji przez samorządy, zostało wycenione na - słownie - 30 złoty. Tyle dostają samorządy za wydanie decyzji.
(Poseł Magdalena Kochan: Złotych.)
30 złoty, pani poseł.
(Poseł Magdalena Kochan: Złotych.)
Te 30 złoty to jest, proszę państwa, 0,5% prowizji. My proponujemy 2-procentową prowizję, w następnym roku 1,5-procentową prowizję.
(Poseł Rafał Wójcikowski: Szkoda tych pieniędzy.)
Proszę o uczciwe rozmawianie o tym, jaka jest propozycja dla samorządu. To jest naprawdę zadanie zlecone, które będzie finansowane na takim poziomie, że nie rząd, nie minister rodziny ani żaden inny będzie decydował o tym, kto będzie to robił, ilu będzie urzędników.
(Poseł Rafał Wójcikowski: Podatnik zapłaci.)
To nie jest nasze (Dzwonek) zadanie, to będą robiły samorządy. Żeby te samorządy miały możliwość uruchomienia przygotowania się do tego startu programu wcześniej, tydzień po podpisaniu ustawy przez prezydenta, zanim zaczną się wypłaty, samorządy już będą mogły otrzymać środki na obsługę tego zadania.
(Poseł Rafał Wójcikowski: Zabierz podatnikowi 700 zł, by dać 500 zł.)
A więc będą mogły uruchomić, kupić sprzęt, jeżeli potrzeba. W małych miejscowościach, słyszałam, mówił mi jeden, drugi burmistrz, że on sobie poradzi, że skorzysta z pracowników, świadczeń rodzinnych, zależy od tego, jaka będzie organizacja. W ustawie w każdym razie, proszę państwa, jest też taki zapis, że obsługa tego zadania nie może zaburzać pracy ośrodków pomocy społecznej. Czyli to zadanie będzie realizował wójt, burmistrz, prezydent.
(Poseł Agnieszka Hanajczyk: Ale jak to zrobić, pani minister?)
Proszę państwa, gdybyśmy dzisiaj my wpisali, jak to ma być dokładnie realizowane, to za chwileczkę byłby zarzut, że naruszamy autonomię samorządu, że decydujemy kim, jak, że tworzymy biurokrację itd...
(Poseł Agnieszka Hanajczyk: Ale samorządy mają niewystarczające pieniądze.)
Proszę zobaczyć, że samorząd ma naprawdę bardzo elastyczny instrument.
Czasami spotykamy się, padają takie głosy: za mało pieniędzy dla samorządów, żeby za chwileczkę odpowiedzieć: za drogo kosztuje ten program.
(Poseł Anna Paluch: Się znalazły obrończynie samorządów po 8 latach zwalania kłopotów.)
Trzeba umieć się zdecydować na argumenty. Nadmierna administracja - to samorządy będą decydowały o tym, czy one w ramach tych środków znajdą sposób na to, żeby obsłużyć to zadanie. My prowadziliśmy konsultacje we wszystkich województwach, planujemy, Wysoka Izbo, szkolenia, które będą prowadzili pracownicy departamentu informatyki, departamentu polityki rodzinnej przy pomocy służb wojewody, wszystkich przedstawicieli samorządów, będziemy współpracować, szkolić, przygotowywać do startu tego programu. Wierzę, że jeśli samorządy będą chciały dobrej współpracy ze stroną rządową, ten program może być dobrze wprowadzony, że mały samorząd na pewno podejmie decyzje szybko, a duży samorząd, jak będzie chciał, będzie miał te 3 miesiące do wydania decyzji...
(Poseł Agnieszka Hanajczyk: Mamy stanowisko samorządów?)
...a równocześnie każdy wnioskodawca - żeby nie było tak, proszę państwa, że wszyscy muszą w ciągu tygodnia czy dwóch, czy miesiąca złożyć te wnioski - taki nasz przeciętny Kowalski będzie mógł złożyć wniosek np. w ciągu 3 miesięcy, czyli do końca czerwca, i dostanie to świadczenie z wyrównaniem za czerwiec, maj i kwiecień. Naprawdę staraliśmy się przygotować takie prawne rozwiązania, które pomogą samorządom, które pokażą, że zależało nam na dobrej współpracy z samorządem, natomiast biurokracja i to, że my powiedzieliśmy, że to może być 5-6 tys., proszę państwa - trzeba też popatrzeć, ile mamy w Polsce gmin. Jak słyszę, że jakiś samorząd 150 etatów...
(Poseł Rafał Wójcikowski: To trzeba jeszcze więcej...)
Mamy prawie 2,5 tys. gmin, więc jeżeli mówimy o tym, że byłoby to 2,8 czy ileś tam etatu przeciętnie na gminę, to nie mówimy tu o jakimś gigantycznym rozroście administracji samorządowej, a równocześnie mamy świadczenie, które jest obsługiwane przez samorządy - jest to świadczenie rodzinne - które obsługuje jakaś porównywalna liczba pracowników, o których mówiliśmy, ale jak to logistycznie samorząd wykorzysta, to po prostu w znacznym stopniu może ułatwić uruchomienie tego programu.
Pozwoliłam sobie na te informacje, bo być może to nie będzie zobowiązywało posłów do dalszych pytań, ale oczywiście jesteśmy gotowi na udzielenie odpowiedzi. (Oklaski)
(Poseł Jan Grabiec: Panie marszałku, w trybie sprostowania.)
(Głos z sali: Ale nie było nazwiska.)
Przebieg posiedzenia