8. kadencja, 11. posiedzenie, 2. dzień (10-02-2016)
12. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o zmianie Konstytucji RP (druk nr 166).
Poseł Wojciech Wilk:
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Na wstępie mojej wypowiedzi, odnosząc się do przedstawionego projektu ustawy o zmianie konstytucji, chciałbym zacytować opinię, zresztą opinię bardzo trafną, iż zmiana ustawy zasadniczej, która jest najwyższym źródłem prawa w Rzeczypospolitej Polskiej, powinna być przeprowadzona wyłącznie wówczas, gdy nie jest możliwe rozwiązanie problemu prawnego bez jej zmiany. Jest to opinia Krajowej Rady Sądownictwa, zresztą negatywna opinia Krajowej Rady Sądownictwa, która dotyczy właśnie tego projektu. Faktycznie, szanowni państwo, konstytucja nie może być zmieniana pod wpływem chwili. Jej zmiana nie może być odpowiedzią na nierespektowanie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego przez rządzącą większość. Nie może być zmieniana w atmosferze politycznego targu wokół jednej z najważniejszych instytucji w naszym państwie - Trybunału Konstytucyjnego, bo własnie trybunału ta zmiana dotyczy. Jej dokonanie oznaczałoby, że najpierw Trybunał Konstytucyjny można zablokować, można powiedzieć wiele nieprawdziwych rzeczy o jego pracy, wygłosić wiele nieprawdziwych opinii na jego temat, a później liczyć, że zmiana konstytucji będzie takim cudownym panaceum na uzdrowienie sytuacji. Konstytucja to kotwica, a zawarte w niej zabezpieczenia mają właśnie zapobiegać tego typu sytuacjom, tak aby instytucjami, których kompetencje są w niej określone, nie żonglować, nie zmieniać ich składu, nie skracać kadencji w zależności od tego, kto aktualnie sprawuje władzę.
Wnioskodawcy w art. 2 proponowanej ustawy wprowadzają zapis, że kadencja sędziów Trybunału Konstytucyjnego wybranych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy wygasa w 60. dniu od daty jej wejścia w życie. Na ich miejsca zostaną powołani nowi sędziowie. Mam, szanowni państwo, pytanie: A co w sytuacji, jeżeli ci nowi sędziowie nie będą chcieli dopasowywać rozwiązań prawnych do zamierzeń programowych rządzącej większości? Tak, szanowni państwo, to cytat z uzasadnienia do ustawy o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym autorstwa Prawa i Sprawiedliwości. Napisaliście tam państwo, że zmiany dotyczące Trybunału Konstytucyjnego mają służyć dopasowaniu rozwiązań prawnych do zamierzeń programowych. Czy ponownie zmienimy konstytucję, wygasimy kadencję sędziów bez żadnych merytorycznych przesłanek, co jest sprzeczne z art. 2 konstytucji, który mówi o demokratycznym państwie prawnym? Czy jeżeli nie będą nam się podobać orzeczenia trybunału, to tak jak w tym projekcie, złamiemy art. 180 konstytucji, który gwarantuje nieusuwalność sędziów? Naruszymy art. 7 i 10 ust. 1-2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej? Szczególnie polecam art. 10 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który mówi, że ustrój Rzeczypospolitej Polskiej opiera się na podziale i równowadze władzy ustawodawczej, władzy wykonawczej i władzy sądowniczej. Podkreślam: podziale i równowadze.
Nie są to jedyne zastrzeżenia do omawianego projektu. Naszym zdaniem negatywnie należy ocenić również propozycję, zgodnie z którą wybór sędziów Trybunału Konstytucyjnego miałby być dokonywany przez Sejm większością 2/3 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. W sytuacji nieosiągnięcia kompromisu, o który - wszyscy zdajemy sobie z tego sprawę - będzie bardzo trudno, bo nie po to Prawo i Sprawiedliwość podjęła działania destabilizujące Trybunał Konstytucyjny, żeby szukać teraz kompromisu... (Wesołość na sali)
(Poseł Marek Jakubiak: He, he, he. Dobre.)
...czy w sytuacji wygaszenia kadencji wszystkich sędziów - mówiłem o tym przez chwilę, mówi o tym art. 2 proponowanych zmian - Trybunał Konstytucyjny po prostu w praktyce może zniknąć z naszego porządku prawnego. Dobrze, że wnioskodawcy zauważyli ten problem i dzisiaj zaproponowali pewne rozwiązanie. Mam nadzieję, że będziemy na ten temat merytorycznie dyskutować.
Zachodzi również pytanie: Jakie przesłanki przemawiają za tym, aby zwiększyć liczbę sędziów do 18? Nie traktuję jako wystarczających wyjaśnień, tutaj cytat z uzasadnienia: aby zakończyć dyskusję dotyczącą trzech sędziów trybunału wybranych w poprzedniej kadencji. Oznacza to, że wybrani 8 października 2015 r. sędziowie zostaną zaprzysiężeni przez prezydenta. Szanowni państwo, po pierwsze, to oni powinni być już dawno zaprzysiężeni i nie trzeba do tego zmieniać konstytucji, tylko po prostu trzeba przestrzegać tej konstytucji. (Oklaski) Po drugie, zgodnie z proponowaną przez wnioskodawców zmianą ich kadencja i tak wygasłaby w 60. dniu od dnia wejścia w życie proponowanej zmiany, a ponowny wybór do składu Trybunału Konstytucyjnego przecież jest niedopuszczalny. Szanowni państwo, to tylko część uwag. Ten projekt nie jest doskonały. Po dzisiejszym wystąpieniu pana posła wnioskodawcy otrzymaliśmy odpowiedź na jedno nasze pytanie. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia