8. kadencja, 11. posiedzenie, 2. dzień (10-02-2016)
12. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o zmianie Konstytucji RP (druk nr 166).
Poseł Kamila Gasiuk-Pihowicz:
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! To, co proponuje ugrupowanie Kukiz razem z Prawem i Sprawiedliwością, to jest propozycja, która jest po prostu nieprzyzwoita. (Wesołość na sali) Najpierw razem z Prawem i Sprawiedliwością doprowadziliście do tego kryzysu.
(Głos z sali: Pani poseł...)
Głosowaliście za pierwszą nowelizacją ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, głosowaliście za odwołaniem sędziów wybranych przez Sejm VII kadencji. Do rozwiązania tego kryzysu nie jest absolutnie potrzebna zmiana konstytucji.
(Głos z sali: A co jest potrzebne?)
Do rozwiązania tego kryzysu jest potrzebne wypełnienie prawa przez prezydenta Rzeczypospolitej (Oklaski) przez przyjęcie ślubowania od trzech sędziów...
(Poseł Monika Wielichowska: Tak jest.)
...co do których nie ma wątpliwości. Ale wy chcecie zmiany konstytucji.
(Poseł Błażej Parda: Skąd dla nich miejsce? Gdzie dla nich miejsce?)
I tak się nie godzi, bo za tą konstytucją głosowało 6 mln obywateli w czasie referendum, którego piewcami wy jesteście, i nie godzi się tej konstytucji zmieniać w atmosferze konfliktu.
(Poseł Błażej Parda: Gdzie miejsce dla trzech sędziów?)
PiS nie udało się złamać trybunału ustawą, więc teraz chcecie go złamać...
(Poseł Błażej Parda: Na barana zostaną wzięci?)
...właśnie nowelizacją konstytucji. My się na to nie zgadzamy i nie przyjmiemy, nie przyłożymy do tego ręki.
(Poseł Wojciech Skurkiewicz: Będziemy tupać nogami.)
Chcecie zmienić konstytucję, by po prostu usprawiedliwić jej wcześniejsze łamanie. Zamiast trybunał naprawić, chcecie go w dalszym ciągu ogrywać. Ta nowelizacja da PiS-owi 100-procentową kontrolę nad przyszłością Trybunału Konstytucyjnego. Jej przyjęcie byłoby po prostu jak otwarcie puszki Pandory. Wybór każdego z sędziów Trybunału Konstytucyjnego zależałby teraz od zgody Prawa i Sprawiedliwości. W przypadku przyjęcia tej nowelizacji nikt nie będzie mógł zostać sędzią Trybunału Konstytucyjnego, jeżeli takiej zgody nie wyrazi prezes Jarosław Kaczyński. I to będzie patologiczna sytuacja.
Mam zatem pytanie do przedstawicieli zarówno Prawa i Sprawiedliwości, jak i Kukiza: Czy państwa celem jest doprowadzenie do sytuacji, w której dotychczasowy skład trybunału zostanie odwołany po 60 dniach, a nowy w ogóle nie zostanie wybrany? Przecież wystarczy, że rozpętacie konflikt wokół kandydatur sędziów do Trybunału Konstytucyjnego. Rok temu taki scenariusz w ogóle nie mieściłby nam się w głowach. Myślelibyśmy, że to jest political fiction albo jakaś spiskowa teoria dziejów. Ale dzisiaj w państwie Prawa i Sprawiedliwości to może być właśnie ta ponura rzeczywistość, z którą przyszło nam obcować w razie właśnie uchwalenia tej nowelizacji.
W łamaniu konstytucji i zwyczajów prawnych Prawo i Sprawiedliwość jest już naprawdę wielokrotnym recydywistą.
(Głos z sali: Pani poseł...)
Prawo i Sprawiedliwość złamało wszelkie granice przyzwoitości. Po odmowie przyjęcia przysięgi od trzech sędziów, co do których wyboru nie ma żadnych wątpliwości, że został dokonany zgodnie z prawem...
(Głos z sali: Jak to nie?)
...po bezprawnej próbie odwołania sędziów uchwałami oraz uchwaleniu ustawy, która doprowadziła właściwie do paraliżu Trybunału Konstytucyjnego po Prawie i Sprawiedliwości jako partnerze w dyskusji o konstytucji możemy spodziewać się właściwie wszystkiego co najgorsze.
Projekt nowelizacji konstytucji dotyczy odwołania całego składu Trybunału Konstytucyjnego i zawiera liczne błędy, a przyjęte rozwiązania z całą pewnością nie doprowadzą do celów, które państwo zakładacie w tej nowelizacji, ale doprowadzą najprawdopodobniej do odwołania całego składu Trybunału Konstytucyjnego i jego paraliżu.
Został ten projekt oceniony negatywnie przez szereg gremiów prawniczych, przez Naczelną Radę Adwokacją i Krajową Radę Sądownictwa. Po pierwsze, art. 2 tej nowelizacji, który właśnie zakłada wygaszenie kadencji obecnych sędziów trybunału w ciągu 60 dni od jej wejścia w życie, to jest rozwiązanie, które jest sprzeczne z zasadami demokratycznego państwa prawnego wywodzonymi z art. 2 konstytucji. Jest to także rozwiązanie sprzeczne z art. 180 konstytucji, który mówi wprost, że sędziowie są nieusuwalni ze swoich stanowisk. Jest to właśnie gwarancja ich niezależności i państwo w tę gwarancję uderzają. Wygaszenie kadencji sędziów łamie również zasadę trójpodziału władzy, bo w tym momencie władza ustawodawcza będzie mogła tak mocno ingerować we władzę sądowniczą, że aż usunie sędziów obecnie urzędujących. Ponadto wygaszenie kadencji wszystkich obecnych sędziów trybunału także naruszy zasadę lex retro non agit. Zgodnie z tą zasadą ustawa nie powinna wywierać skutków prawnych w odniesieniu do stanów faktycznych powstałych przed dniem jej wejścia w życie.
Po drugie, proponowana zmiana zasad wyboru sędziów, który byłby dokonywany kwalifikowaną większością 2/3 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów, jest zmianą jakkolwiek co do kierunku pozytywną - my dwukrotnie proponowaliśmy takie rozwiązanie - to jednak państwa rozwiązanie nie przewiduje żadnego mechanizmu zabezpieczającego. Nasze rozwiązania to przewidywały. Może to doprowadzić do tego, że sejmowa większość po prostu z premedytacją zablokuje wybór nowych członków Trybunału Konstytucyjnego.
(Poseł Błażej Parda: Przecież mówił o poprawce do tego, pani chyba nie słuchała.)
Dzięki tej nowelizacji PiS w ogóle nie będzie musiał...
(Poseł Marek Jakubiak: Pani poseł, mówiliśmy...)
Ale tego jeszcze nie ma.
(Poseł Błażej Parda: Ale bez tego nie poprzemy.)
Nie ma. Jest złożone, zapoznamy się, będziemy opiniować.
I dzięki tej nowelizacji PiS po prostu nie musiałby trybunału ani przejmować, ani likwidować, wystarczyłoby, że po prostu nie powołałby nowego.
Po trzecie, jednoczesny wybór wszystkich sędziów Trybunału Konstytucyjnego z oczywistych względów nie pozostanie bez wpływu na tok prac Trybunału Konstytucyjnego. To uderzy po raz kolejny w obywateli. Nie będzie zachowana ciągłość wykonywania funkcji orzeczniczych i będzie to skutkowało koniecznością wyznaczenia na nowo składów orzekających oraz nowych terminów posiedzeń lub rozpraw także w sprawach, które wpłynęły do trybunału w okresie poprzedniej kadencji sędziów i podlegają już rozpoznaniu.
Po czwarte, Krajowa Rada Sądownictwa wskazuje wyraźnie, że państwa projekt zawiera logiczny błąd. Po co dokooptowywać trzech dodatkowych sędziów Trybunału Konstytucyjnego, skoro za chwileczkę chcecie ich usunąć? Przecież to nie ma sensu.
(Poseł Marek Jakubiak: Ale proszę pomyśleć.)
Wysoka Izbo! Ze zmiany konstytucji Prawo i Sprawiedliwość i ugrupowanie Kukiz robią sobie wyścig, ale zamiast mety w tym wyścigu na końcu jest prawna przepaść, z której polska demokracja po prostu może nigdy nie wyjść. W związku z poważnym ryzykiem próby uchwalenia tej nowelizacji konstytucji pod nieobecność posłów ja apeluję o przedstawienie przez wnioskodawców pełnego, precyzyjnego dziennego kalendarza prac nad tą nowelizacją...
(Poseł Sylwester Tułajew: To proszę przychodzić na posiedzenia.)
...tak by zminimalizować ryzyko, że jedynymi ugrupowaniami, które będą głosowały nad ewentualną zmianą konstytucji, będą ugrupowanie Prawo i Sprawiedliwość oraz ugrupowanie Kukiz.
(Poseł Sylwester Tułajew: Ale to proszę przychodzić na posiedzenia, pani poseł.)
Szanowni państwo, ta nowelizacja wyłącznie pogłębi kryzys prawny. Zamiast przywracać państwo prawa wzmacnia bezprawie. Tymczasem wyjście z powołanego przez koalicję PiS i Kukiz kryzysu wokół Trybunału Konstytucyjnego, jak wiecie, leży gdzie indziej - w przyjęciu ślubowania od trzech sędziów Trybunału Konstytucyjnego, co do których nie ma żadnych wątpliwości...
(Poseł Wojciech Skurkiewicz: A kolejka czeka.)
...a następnie przyjęciu proponowanej przez nas nowej ustawy o Trybunale Konstytucyjnym tworzącej silny, niezależny Trybunał Konstytucyjny i gwarantującej apolityczność wyboru sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Dlatego jesteśmy za odrzuceniem tego projektu w pierwszym czytaniu. (Oklaski)
(Poseł Ryszard Petru: Co zgłaszamy.)
Przebieg posiedzenia