8. kadencja, 12. posiedzenie, 2. dzień (25-02-2016)

12. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o przedstawionym przez Prezydium Sejmu projekcie uchwały w sprawie ustanowienia roku 2016 Rokiem Solidarności Polsko-Węgierskiej (druki nr 241 i 253).

Poseł Kinga Gajewska:

    Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Stosunki między Polską i Węgrami sięgają średniowiecza i są determinowane położeniem geopolitycznym naszych krajów. Przez długi okres dzieliliśmy ze sobą wspólną granicę, i była to jedna z najbardziej stabilnych granic europejskich. Jej znaczenie w ogromny sposób wpłynęło na losy zarówno Europy Środkowej, jak i całego kontynentu. Trudno w świecie o państwa, których losy byłyby nacechowane tak wieloma analogicznymi sytuacjami.

    Tradycja przyjaźni polsko-węgierskiej jest również mocno żywa. 23 marca obchodzimy Dzień Przyjaźni Polsko-Węgierskiej. Wzajemne wyrazy sympatii, odwołujące się do historycznej przyjaźni obu narodów, okazują zarówno byli, jak i obecni politycy. Prezydent Bronisław Komorowski mówił: Mało jest w historii przykładów tak długiego bezkonfliktowego współistnienia dwóch narodów, a Polska i Węgry wspólnie działały na rzecz wolności obu narodów. Każde działanie na rzecz wolności Węgier było działalnością na rzecz wolności Polski. I odwrotnie - każde działanie na rzecz wolności Polski, m.in. wybory 4 czerwca 1989 r., oznaczało także większą szansę na wolność Węgrów.

    Wspólne losy prowadzące do głębokiej, obopólnej przyjaźni odnajdujemy w licznych wydarzeniach z przeszłości. W wiekach średnich łączyła nas unia personalna i zawsze staraliśmy się wspierać. W okresie II wojny światowej Węgry przyjęły do siebie ponad 100 tys. polskich uchodźców. Po II wojnie światowej zarówno Polska, jak i Węgry należały do bloku wschodniego, będąc państwami satelickimi Związku Radzieckiego. W tym okresie byliśmy także członkami Układu Warszawskiego i Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej. Bardzo ważnymi wydarzeniami w naszej wspólnej historii, do których odnosi się tekst uchwały, były antykomunistyczny bunt w Poznaniu w czerwcu 1956 r. oraz powstanie na Węgrzech w październiku i listopadzie również 1956 r.

    Rewolucja węgierska ma swoje korzenie właśnie w solidarnościowych protestach węgierskich studentów z wystąpieniami polskich robotników w Poznaniu w 1956 r. 28 czerwca poznańscy robotnicy ówczesnych zakładów im. Stalina podjęli strajk generalny pod hasłem ˝Chleba i wolności˝ i zorganizowali masową demonstrację uliczną. W wyniku dwudniowych starć, w których łącznie brało udział ok. 100 tys. osób, na ulicach miasta zginęło co najmniej kilkadziesiąt osób, a kilkaset zostało rannych. Około 700 osób aresztowano. Poznański Czerwiec był pierwszym w PRL masowym buntem robotników i mieszkańców tak dużego miasta.

    Studenci politechniki w Budapeszcie zorganizowali manifestację dla poparcia żądań poznańskich robotników, której celem było wyrażenie solidarności z narodem polskim. Skandowano wtedy hasło: ˝Polska ukazuje drogę...˝. Ta solidarnościowa demonstracja studentów węgierskich z protestami polskich robotników stała się przyczyną wybuchu powstania na Węgrzech, entuzjastycznie popartego przez Polaków, którzy masowo oddawali krew dla rannych bojowników węgierskich; w Polsce zgłosiło się ponad 11 tys. krwiodawców. Szacuje się, że na Węgry wysłano 44 t lekarstw i materiałów pierwszej potrzeby. Demonstracje te zmieniły się w próbę uwolnienia spod sowieckiej dominacji i przełamania monopolu partii komunistycznej.

    Choć nie zawsze zgadzamy się politycznie, np. w kwestii Rosji czy polityki klimatycznej, musimy szukać najlepszych rozwiązań. Dziś dane nam jest żyć w czasach wolności. Komunizm upadł, choć jego cień dalej się na nas kładzie. W relacjach polsko-węgierskich musimy pamiętać o wspólnym interesie, jakim jest Europa Środkowa - silna, ale w ramach Unii Europejskiej, jako jej integralna część. Zacieśnianie współpracy pomiędzy państwami Grupy Wyszehradzkiej nie może skutkować wyłącznie pogłębianiem podziałów wewnątrzunijnych i odśrodkowym osłabianiem Unii Europejskiej. Powinniśmy mieć także wspólne rozwiązanie problemu kryzysu migracyjnego, jednak rozwiązaniem nie są kolejne mury, ale wspólna unijna polityka azylowa i migracyjna.

    Cytując prezydenta Bronisława Komorowskiego: Wspólnota losów polsko-węgierskich jest równoległa do poczucia przyjaźni i braterstwa. Przyjaźń polsko-węgierska, która przetrwała 1 tys. lat, będzie trwała następne 1 tys. lat. Platforma Obywatelska poprze tę uchwałę. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia