8. kadencja, 12. posiedzenie, 2. dzień (25-02-2016)

12. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o przedstawionym przez Prezydium Sejmu projekcie uchwały w sprawie ustanowienia roku 2016 Rokiem Solidarności Polsko-Węgierskiej (druki nr 241 i 253).

Poseł Grzegorz Furgo:

    Panie Marszałku! Szanowni Goście z Węgier! W imieniu klubu Nowoczesna chcę przedstawić nasze stanowisko.

    Propozycja ustanowienia bieżącego roku 2016 Rokiem Solidarności Polsko-Węgierskiej to idea, której celem jest podkreślenie silnego związku, który od stuleci łączy nasz kraj z Węgrami. Solidarność jest szczególną wartością. Pod pojęciem solidarności kryje się empatia, wrażliwość, jedność, ale również siła i dążenie do celu. Solidarność jest słowem opisującym stosunki polsko-węgierskie. Łączy nas bogata wspólna historia. Bezprecedensowa przyjaźń między naszymi narodami trwa od wielu wieków. Znamienny może być fakt, że chrztu obu narodom udzielił św. Wojciech, nasz wspólny patron.

    Pierwsze wzajemne stosunki polsko-węgierskie datowane są na początek XI w., czyli na czasy panowania Bolesława Chrobrego z dynastii Piastów na obszarze obecnej Polski, Węgrami zaś władali Arpadowie i Stefan I Święty.

    Kalendarium historyczne zobowiązuje mnie do przypomnienia, że łączą nas również takie postaci jak Ludwik I Andegaweński i jego córka - królowa Jadwiga, wyświęcona przez Jana Pawła II w 1997 r., patronka Polski, ponadto postaci królów Stefana Batorego oraz Władysława Warneńczyka. Jednak nadrzędnym elementem wspólnej historii jest to, że zawsze mogliśmy i wciąż możemy na siebie liczyć. Przekonaliśmy się o tym szczególnie w XIX w., w czasie gdy Polski jeszcze nie było na mapie Europy. W 1830 r., po wybuchu powstania listopadowego, z Węgier płynęło silne wsparcie polityczne i moralne. Zaangażowane w pomoc Polsce były środowiska polityczne i intelektualne, które w 1848 r. rozpoczęły węgierską Wiosnę Ludów. Wzięło w niej udział wielu znakomitych polskich dowódców, np. gen. Józef Bem oraz gen. Józef Wysocki, a także 6 tys. polskich ochotników tworzących Legion Polski.

    Nasz wybitny rodak Stanisław Worcell w 1849 r. tak opisywał stosunki Polaków z Węgrami: Węgry i Polska to dwa wiekuiste dęby. Każdy z nich wystrzelił pniem osobnym i odrębnym, ale ich korzenie szeroko rozłożone pod powierzchnią ziemi splątały się i zrastały niewidocznie. Stąd byt i czerstwość jednego jest drugiego warunkiem życia i zdrowia.

    Nie zawsze staliśmy po tej samej stronie barykady, ale nigdy nie stanęliśmy przeciwko sobie. Niezwykłą postawę wobec Polaków Węgrzy zaprezentowali w 1939 r. Powiedzieli ˝nie˝ wobec próby przejścia sprzymierzonych niemieckich wojsk przez ich terytorium i zaatakowania Polski z południa. Ówczesny szef dyplomacji węgierskiej napisał: Wzajemne sympatie, które przez wieki gromadziły się w narodzie węgierskim i polskim, przekształciły się w prawdziwe, choć niepodpisane przymierze, którego ani rząd węgierski, ani polski nie mogą lekceważyć.

    Natomiast po 17 września 1939 r. Węgrzy otworzyli przed Polakami granice, przyjmując około 140 tys. polskich uchodźców. Rys historyczny wzajemnych relacji objąłby jeszcze wiele wydarzeń, jednak to, co wydarzyło się w 1956 r., ma dla naszych narodów szczególny charakter. Wielu Węgrów oraz wielu Polaków wciąż pamięta ten czas. Gdy 60 lat temu w czerwcu na ulicach Poznania protestowali robotnicy zakładów Cegielskiego, nikt nie spodziewał się, że demonstracje przybiorą formę wielkiego zrywu antykomunistycznego, którego punkt kulminacyjny przeniesie się do Budapesztu w październiku i listopadzie tego roku.

    I choć wydarzenia wielkopolskie były przez władze skutecznie tuszowane i uciszane w brutalny sposób, to rozniecona iskra nadziei na wyzwolenie się spod dominacji sowieckiej wywołała wielki ogień, gaszony przez bezpiekę kulami karabinów i gąsienicami czołgów nad Dunajem. Mimo krwawego strumienia pospolitego ruszenia przez interwencję Armii Czerwonej nie pozostawiliśmy naszych braci w potrzebie. Miliony honorowych dawców krwi, zbiórki leków i żywności w Polsce wsparły wówczas ofiary tamtych brutalnych wydarzeń na Węgrzech. Walczyliśmy ramię w ramię, by solidarnie przeciwstawić się totalitaryzmowi. Zdołaliśmy dokonać tego 33 lata później, zyskując wolność i demokrację dla naszych krajów.

    Mamy prawo do dumy, że żadne inne społeczeństwo nie zachowało się wtedy wobec Węgrów tak jak Polacy. Najbardziej popularnym i najbardziej znanym powiedzeniem opisującym relacje polsko-węgierskie jest: Polak, Węgier, dwa bratanki - i do szabli, i do szklanki, które wciąż żywe jest zarówno wśród Polaków, jak i wśród naszych braci Węgrów. Pomimo tego, że różnią nas języki, którymi się posługujemy, i pochodzenie naszych narodów, jest jedna rzecz, która łączy nas ponad wszystko. Wzajemna solidarność. To rzecz wyjątkowa, by dwa narody były ze sobą tak silnie związane. Natomiast na Węgrzech funkcjonuje powiedzenie: ekspres Warszawa, którego używają politolodzy i politycy w odniesieniu do zmian zachodzących w polityce Węgier, często poprzedzanych podobnymi wydarzeniami w Polsce.

    Tak jest współcześnie. W dalszym ciągu patrzymy na siebie z troską i sympatią. Życzymy sobie jak najlepiej, dlatego chcemy wspólnie obchodzić Rok Solidarności Polsko-Węgierskiej. Jestem przekonany o tym, że serdeczne stosunki panujące między naszymi narodami będą trwały przez kolejne wieki. Jednocześnie liczymy na to, że nasi twórcy, przywódcy, krocząc ramię w ramię w stronę przyszłości, pójdą jedyną właściwą drogą, czyli drogą demokracji i szacunku wobec obywateli. Jeśli zrobią to zarówno Węgrzy, jak i Polacy, będziemy mogli spokojnie budować swoje kraje, wiedząc, że nieopodal znajduje się brat, na którego zawsze można liczyć. Dziękuję bardzo.

    Nowoczesna oczywiście poprze uchwałę. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia