8. kadencja, 13. posiedzenie, 1. dzień (09-03-2016)

7. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie uczczenia pamięci Jam Saheba Digvijay Sinhji (druki nr 235 i 255).

Poseł Urszula Pasławska (tekst niewygłoszony):

    Polskie Stronnictwo Ludowe popiera uczczenie pamięci Jam Saheba Digvijay Sinhji.

    Maharadża Jam Saheba Digvijay Sinhji był dziedzicem księstwa Nawanagar w zachodnich Indiach. Do lat 20. XIX w. nie był związany z Polską. Młodość spędził na kształceniu się w szkołach indyjskich i brytyjskich. Mieszkając wraz ze stryjem w Szwajcarii, poznał Ignacego Paderewskiego, który był jego sąsiadem. Dyskusje na temat Polski, które miały tam miejsce, zrobiły na młodym księciu takie wrażenie, że do końca życia czynnie interesował się jej losami.

    Po ogłoszeniu w 1941 r. przez władze ZSRR amnestii wszyscy spośród setek tysięcy naszych rodaków (głównie były to matki z dziećmi i sieroty) wywiezionych na Wschód po wkroczeniu w 1939 r. do Polski Armii Czerwonej pozostali bez żadnego trwałego schronienia. Na czas wojny pomocy udzieliło im kilka krajów, m.in. Meksyk i Nowa Zelandia. Jednak pierwsze z pomocą przyszły Indie. Wojnę przetrwało tam ok. 5 tys. polskich dzieci. Blisko 1 tys. mieszkało w osiedlu w Balachadi wybudowanym przez Jam Saheba.

    Maharadża oprócz osobistego wkładu finansowego i własnej pracy nakłonił także Izbę Książąt Indyjskich, aby przyjęła na siebie dobrowolne zobowiązanie utrzymania 500 polskich dzieci do końca II wojny światowej. W Delhi został powołany Komitet Pomocy Dzieciom Polskim, na który składały się dobrowolne ofiary osób prywatnych oraz kwoty indywidualne zadeklarowane przez kilkudziesięciu maharadżów, którzy zobowiązali się do utrzymywania do końca wojny określonej ilości dzieci.

    Na szczególną uwagę zasługuje również to, jak mocno był związany z mieszkańcami osiedli. Uczestniczył we wszystkich organizowanych na terenie ośrodków imprezach. Interesował się kulturą i tradycjami Polski. W relacjach ówczesnych dzieci, które miały okazję mieszkać w osiedlu, najbardziej podkreślana jest jednak wielkoduszność Jam Saheba, otwartość na polskich uchodźców, szczere zainteresowanie ich osobistymi problemami i radościami, gościnność, łagodność, spontaniczność, duże zaangażowanie w całe życie osiedla. W swoich przemówieniach podkreślał, że zawsze będzie wierny i lojalny wobec Polski. Był przekonany, że Polska będzie wolna, że wszyscy powrócą do własnych domów i kraju wolnego od ucisków. Wojenną zawieruchę w tym i innych osiedlach przetrwało w Indiach ok. 5 tys. polskich dzieci.

Przebieg posiedzenia