8. kadencja, 13. posiedzenie, 2. dzień (10-03-2016)
16. punkt porządku dziennego:
Przedstawione przez Radę Ministrów ˝Sprawozdanie z realizacji Krajowego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na lata 2014-2020 za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2014 r.˝ (druk nr 178) wraz ze stanowiskiem Komisji Polityki Społecznej i Rodziny (druk nr 268).
Poseł Joanna Augustynowska:
Panie Marszałku! Pani Premier! Pani Minister! Wysoka Izbo! Nie ma specjalnie sensu powtarzać oczywistych prawd, co do których wszyscy się tutaj zgadzamy. Raport, bardzo obszerny, bardzo skrupulatny, pokazuje, że program działa. Chciałam więc poruszyć kwestie natury technicznej, budżetowej, aby te szlachetne założenia dotyczące tego programu, które nam przyświecają, skutecznie wprowadzać w życie.
Najkrótszą drogą do porażki na tym polu jest niezapewnienie odpowiedniego finansowania. Uprzejmie proszę o informację, czy mamy w tym zakresie powody do obaw, bo warto tu zadać pytanie w kontekście przesunięć budżetowych, do których zmuszonych było kilka województw według tego raportu, a także w kontekście programu 500+.
Kontrast w podejściu państwa polskiego do obu tych programów jest uderzający, a tak ogromne różnice w przeznaczanych na nie środkach trudne do wytłumaczenia. W Krajowym Programie Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie mamy nowoczesne, wieloaspektowe podejście do problemu i współdziałanie profesjonalistów z różnych dziedzin. Ich mozolna, ciężka i z niezrozumiałych powodów nieopłacana odpowiednio praca z jednej strony, a z drugiej mechaniczne rozdawnictwo 500 zł. Obawiam się, że ten kolos o imieniu 500+ może wylać dziecko z kąpielą, może swoim ogromem źle wpłynąć poprzez systematyczny drenaż budżetu na programy lepiej przygotowane, na programy dające efekty, bo te efekty są, choć daleko jeszcze do sytuacji bardzo zadowalającej.
Nie wierzę w drogę na skróty i nie chcę wykorzystywać tego miejsca do uderzania w program 500+ co do zasady, ale zarówno jako poseł, jak i matka nie mogę się opędzić od następujących wątpliwości. Czy nie uważają państwo, że istnieje ryzyko, że jednym programem będziemy przyczyniać się do niweczenia efektów drugiego? Przecież hasło ˝500 zł na dziecko˝ to slogan. Nie odbierze tych pieniędzy dziecko, ale odbierze je rodzic. W wielu przypadkach, co oczywiste ze względu na skalę, rodzic z rodziny dotkniętej problemem alkoholowym.
Twarde dane pokazują, że alkoholizm jest głównym powodem przemocy domowej. Tymczasem pani minister Elżbieta Rafalska wątpliwości tej natury uznała za przejaw buty. Z całym szacunkiem dla pani minister i boju, który stoczyła w obronie ustawy, taką uwagę uważam za niekonstruktywną i krzywdzącą. To jest realny problem, na który nie mamy w tej chwili odpowiedzi. Nieprzekonujące są w tym kontekście wypowiedzi pani premier Szydło o reagowaniu organu realizującego program na takie nieliczne przypadki. Jak będzie reagować? Według jakiej procedury? Na jakiej podstawie? Podejrzenia? Czyjego? Ciągle tutaj brakuje odpowiedzi. Skąd wiemy, że będą to przypadki nieliczne? Słowa ˝mam nadzieję˝, których pani premier użyła w tej samej wypowiedzi, napawają trwogą, bo nie możemy zdawać się na nadzieję w kwestiach bezpieczeństwa rodziny. Z budżetowego, ale i z moralnego punktu widzenia takie przypadki, a bezsprzecznie do nich dojdzie, są bulwersujące.
Chciałam także przyłączyć się do prośby pani poseł Kochan, o której wspominała w trakcie prac komisji nad tym sprawozdaniem, o zbadanie, ile dzieci i po jakim czasie wraca do domów rodzinnych, tych dzieci, które są izolowane w sytuacjach przemocy w rodzinie. Co do niepokojącego wzrostu liczby odebranych rodzinom dzieci wytłumaczenie pani nadkomisarz jest pomocne, ale niepełne. Dla klarowności powinniśmy w obu wypadkach posługiwać się albo procentami, albo liczbami. Policja przeprowadziła o 19% mniej tego typu akcji. Czyli konkretnie o ile mniej? Jakie to są liczby? Z tego raportu niestety to nie wynika.
Niepokoi mnie także informacja, że z 12 dzieci połowa została zdaniem sądu odebrana rodzicom bez uzasadniającej tak drastyczne posunięcie przyczyny. Choć liczba spraw jest niewielka, to odsetek uwzględnionych zażaleń jest niepokojący. Banalne, lecz prawdziwe jest stwierdzenie, że tym samym państwo polskie wyrządziło własnym obywatelom - zarówno dzieciom, jak i rodzicom - nieodwracalne szkody, rany na psychice, które będą się goić latami. Musimy dołożyć wszelkich starań, aby liczbę takich przypadków minimalizować.
I jeszcze krótki komentarz do wypowiedzi prokuratora Augustyniaka. O ile po ludzku rozumiem, że ciężko jest polskiemu wymiarowi sprawiedliwości funkcjonować w tym absurdalnym nawale przepisów, którym zalewa go corocznie Sejm, o tyle oburzająca, choć nie przeczę, że prawdziwa jest sytuacja, gdy przedstawiciel Ministerstwa Sprawiedliwości mówi, że prokuratorzy i sędziowie muszą się po prostu tych instrumentów nauczyć. Tylko pytanie: Kiedy nauczyć? Ludzie wykonujący najbardziej prestiżowe zawody prawnicze mają się ich uczyć latami kosztem bezpieczeństwa najbardziej bezbronnych obywateli?
Uprzejmie proszę, żeby wpłynąć na ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego w jednej osobie, aby położył szczególny nacisk na dokształcanie kadry w tym zakresie. To bez wątpienia bardziej istotna sprawa niż decydowanie, jakie tytuły prasowe może zamówić prezes sądu, prawdopodobnie potrafiący sam dokonać takiego wyboru.
A skoro już jesteśmy przy wykształconych kadrach, to na zakończenie chciałabym jeszcze raz podkreślić, że godna rekompensata to absolutne minimum, jakim państwo powinno się odpłacić członkom komisji interdyscyplinarnych. Na utratę fachowców nie możemy sobie pozwolić. Za takim rozwiązaniem przemawiają zarówno względy słuszności, jak i zdrowy rozsądek.
Oczywiście w całości poprzemy sprawozdanie, ponieważ jest ono komplementarne. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia