8. kadencja, 13. posiedzenie, 2. dzień (10-03-2016)

12. punkt porządku dziennego:

Informacja bieżąca.

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Patryk Jaki:

    Szanowna Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Spróbuję odpowiedzieć wyczerpująco na wszystkie pytania pań i panów posłów, które, mam nadzieję, udało mi się spisać.

    Pytanie pierwsze, pana posła Bartosika: Czy sędziowie w różnych regionach stosują różne modele? Czy to prawda? Tak, to prawda. Dochodzi do nas wiele informacji, że w niektórych regionach sędziowie zachowują się w sposób aktywny, próbując dochodzić do prawdy materialnej, natomiast w innych regionach przyjmują tradycyjny model postępowania dla procesu kontradyktoryjnego. I rzeczywiście w naszej ocenie jest to głęboka patologia poprzednio wprowadzonych zmian.

    Pan poseł Myrcha zarzucił stronie rządowej, że posługujemy się tylko modelem teoretycznym, a nie liczbami.

    (Poseł Arkadiusz Myrcha: Często.)

    To pozwolę sobie przytoczyć, że z danych Prokuratury Generalnej, i to jeszcze z danych poprzedniego prokuratora generalnego, panie pośle, wynika, że w II półroczu 2015 r. około 1/3 spraw zakończyła się w postępowaniu przygotowawczym wnioskami o wymierzenie kary w trybie konsensualnym, podczas gdy rok wcześniej było to jedynie 15%.

    (Poseł Arkadiusz Myrcha: Czyli dobra zmiana. Dobrze.)

    Z kolei w liczbach bezwzględnych zaznaczył się pomimo braku istotnych zmian w zakresie poziomu wpływu spraw do prokuratury wyraźny spadek liczby aktów oskarżenia wnoszonych do sądu. W II półroczu 2015 r. było to...

    (Poseł Arkadiusz Myrcha: Ale to jest dobrze.)

    ...74 tys. spraw, a rok wcześniej aż 115 tys. spraw. Jednocześnie chciałbym poinformować, że według danych Prokuratury Generalnej za 2015 r. z powodu braków formalnych zwrócono oskarżycielom około 3 tys. spraw, co należy najbardziej i najmocniej podkreślić.

    Pani poseł Możdżanowska pytała, dlaczego tak duża liczba prokuratorów odeszła. To nie jest co prawda przedmiotem dzisiejszej dyskusji, natomiast mogę podzielić się tutaj z Wysoką Izbą swoją oceną, że podstawowa zmiana w prokuraturze polegała na tym, że każdy prokurator według nowej ustawy otrzymał swój referat. W związku z powyższym tak jak do tej pory około 40% prokuratorów nie pracowało na linii, tzn. zajmowało się funkcjami kontrolnymi, szkoleniowymi, a byli tacy, co 20 lat nie widzieli togi, tak teraz każdy będzie musiał mieć, tak jak wspomniałem, swój referat i każdy będzie musiał pracować na linii. Mogło to być jednym z powodów, ale dodatkowo wysokie odprawy emerytalne, które jeżeli teraz prokurator podjąłby taką decyzję, będą takiemu prokuratorowi przysługiwały, bardzo wysokie odprawy, o których mówiły zresztą media, i emerytury.

    Pani poseł Kwiecień pytała o liczbę aktów oskarżenia. Chcielibyśmy poinformować, że ta liczba spadła o 1/3.

    Poseł Wilk pytał, czy jest wystarczający czas, aby ocenić tę reformę, czy jest to nasze przekonanie. Odpowiadamy tutaj dwojako, tzn. po pierwsze, uważamy, że już jesteśmy w stanie ocenić, jak działa model kontradyktoryjny, właśnie m.in. przytaczając państwu statystyki, o których przed chwilą mówiłem, ale jest to też nasze przekonanie, Wysoki Sejmie, że ta konstrukcja modelu kontradyktoryjnego oparta była na wadliwych założeniach, mianowicie na założeniach, że spór jest ważniejszy od prawdy. Dlatego właśnie przeprowadzamy tę zmianę.

    Pani poseł Krynicka pytała, czy prawdą jest, że poprzedni model sprzyja osobom bogatym. Mogę powiedzieć, że w ocenie Ministerstwa Sprawiedliwości tak, to jest prawda. Jeżeli proces zaczął się koncentrować na sporze pomiędzy adwokatem a prokuratorem przy braku aktywnej roli sądu i dochodzenia do prawdy materialnej, to siłą rzeczy przewagę ma ten, kto jest w stanie wynająć lepszego adwokata.

    Pani poseł Czernow pytała o udział obrońcy w postępowaniu przygotowawczym. Tu chciałbym podkreślić, że w naszej propozycji nic się nie zmieniło, natomiast jeżeli chodzi o postępowanie sądowe, to prawo do obrońców będą miały osoby niezamożne.

    Pan poseł Pięta pytał o status, rolę prokuratora. Chcielibyśmy podkreślić, że w tej propozycji nie ulegnie ona zmianie, natomiast z całą pewnością nastąpi takie odformalizowanie pracy prokuratora. W związku z powyższym na pewno będzie miało to istotny wpływ na pracę prokuratora.

    Pani poseł Pępek pytała o stosowanie tymczasowego aresztu. Chcielibyśmy podkreślić, że stosowanie tymczasowego aresztu ze względu na wysokie zagrożenie karą jest zgodne z Europejską konwencją praw człowieka, a także, co niezwykle istotne i też warte podkreślenia, jest zgodne z linią orzecznictwa strasburskiego.

    I na koniec pytanie pani poseł Kamińskiej: O ile zwiększyła się liczba spraw kierowanych do sądu? Ona się nie zwiększyła, ona się znacząco zmniejszyła. Dziękuję uprzejmie.

Przebieg posiedzenia