8. kadencja, 13. posiedzenie, 3. dzień (11-03-2016)

19. punkt porządku dziennego:

Przedstawione przez Radę Języka Polskiego ˝Sprawozdanie o stanie ochrony języka polskiego za lata 2012-2013˝ (druk nr 89) wraz ze stanowiskiem Komisji Kultury i Środków Przekazu (druk nr 256).

Poseł Iwona Śledzińska-Katarasińska:

    Pani Marszałek! Panie i Panowie Posłowie! Nie wiem, czy to będzie czystą polszczyzną, ale prawdę powiedziawszy, dawno nic nie wprawiło mnie w takie osłupienie jak głos mojej przedmówczyni. Albo pracujemy w innej komisji, chyba że pani poseł nie było, albo nie wiem, ktoś czyta ze zrozumieniem, a ktoś z trochę mniejszym.

    Ja nie będę wyręczała pani prof. Kłosińskiej, która zapewne odpowiadając czy odnosząc się do tych wypowiedzi, przypomni opracowania, łącznie ze swoją habilitacją - jeśli dobrze pamiętam, to była habilitacja o języku używanym w debacie publicznej - przypomni seminaria, konferencje, opracowania i książki, m.in. wydawane także przy pomocy Narodowego Centrum Kultury pod dyrekcją zdymisjonowanego przez Prawo i Sprawiedliwość pana dyrektora Dudka. Nie taka jest moja rola.

    Do tej pory w tej Izbie i w komisji kultury Sejmu dyskusje nad sprawozdaniami Rady Języka Polskiego toczyły się bez jakiejś takiej próby upolitycznienia czy upartyjnienia. Pozostawialiśmy gremium profesorów możliwość pracy we własnym rytmie, własnym tokiem, według własnych zasad, nie uważając, że jest to jedyny czas i jedyne miejsce, kiedy mówimy o polszczyźnie, o degradacji tej polszczyzny, bo to jest rzeczywiście raz na 2 lata. Akurat jeśli chodzi o to opracowanie, to sprawozdanie i ten temat, na posiedzeniu komisji, co zresztą pan poseł Świat, sprawozdawca komisji, przyznał, była absolutna zgoda i wszyscy docenialiśmy rolę i wagę podjęcia tego tematu. Zupełnie kwestia hejtu, mowy nienawiści i tego, co kto powiedział... Czasem można coś powiedzieć, a i tak Tomaszewski, tak spostponowany przez Niesiołowskiego, przyszedł do Platformy, a nie został w Prawie i Sprawiedliwości. Tak więc, jak się okazuje, nie zawsze język jest takim zabójcą.

    (Głos z sali: Co to ma do rzeczy?)

    Do rzeczy ma to, co mówi pani poseł. Ja bardzo chętnie bym tego nie podnosiła, gdybym nie usłyszała wystąpienia od rzeczy przedstawicielki innego klubu.

    (Poseł Joanna Lichocka: Przemysł pogardy.)

    Wracając rzeczywiście do tematu, chcę powiedzieć, że tutaj pani prof. Kłosińska bardzo szczegółowo, ale tak punktując, oceniła i określiła zawartość tego raportu. Natomiast my jako posłowie, jak sądzę, bardziej powinniśmy się zająć wnioskami, jakie z tego wypływają. Wnioski są dwojakiego rodzaju. Pierwszy to jest kwestia wykorzystania tego typu analiz i raportów. Wydaje się, że Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów - bo ja trzymam się tego tematu, tego sprawozdania, zawsze to może być jakiś inny urząd - jednym słowem, różnego szczebla i charakteru władze publiczne, a więc organy regulacyjne, tam, gdzie jest mowa o telekomunikacji, czyli właśnie Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów czy Związek Banków Polskich, są tymi adresatami, których powinniśmy prosić o ustosunkowanie się do wniosków z tego raportu i o szukanie dróg zaradczych.

    Żeby było dziwniej, kwestia formułowania umów, a nawet ulotek, druków informacyjnych nie jest tylko taką radosną twórczością. Są regulacje ustawowe w ustawodawstwie zarówno polskim w jakimś zakresie, jak i europejskim. Natomiast wydaje się, że czasem w tych ramach za dużo jest radosnej twórczości bądź próby wykorzystania tego typu informacyjnych publikacji do trochę innych celów.

    I tak jeśli chodzi o tę pierwszą kategorię, zacznę np. od leków, od farmaceutyków, tutaj jest to, o czym mówiliśmy też podczas posiedzenia komisji. Jest jakiś typ informacji, który powinien być informacją dla pacjenta, ale bardzo często ten typ informacji dla pacjenta miesza się z typem informacji, bo ja wiem, dla farmaceuty bądź wręcz lekarza, co powoduje, że pacjent, jak zaczyna czytać tę ulotkę, to wsadzi lek do szuflady, bo jest przestraszony, że nie wiadomo, jakie mu grożą konsekwencje. Jest więc tutaj takie pomieszanie funkcji. W ulotkach parafarmaceutyków i kosmetyków jest, to nie ulega wątpliwości, mniej informacji, a więcej reklamy, ale to jest trochę inny typ komunikowania się z konsumentem. Nie ulega wątpliwości, że tutaj Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów powinien się bardzo dobrze temu przyjrzeć.

    Jeśli chodzi o umowy telekomunikacyjne, to dość dużo czasu poświęciliśmy, dyskutując o tym raporcie na posiedzeniu komisji. Powiedzieliśmy, że nie tylko te umowy są takie, że trudno je zrozumieć, ale w dodatku nikt nie daje czasu na to, żeby je można było zrozumieć, bo już nie ma... Część firm umożliwia kontakt tylko za pomocą infolinii, ewentualnie przesyła umowę w jakiś taki sposób pospiesznie, kurierem, prosi o podpisanie. Człowiek podpisuje, bo się spieszy, i denerwuje się, bo nie bardzo wie, co tam jest napisane.

    Poprawiła się chyba od czasu tego badania sytuacja z umowami bankowymi, dlatego że jednak pojawiły się regulacje, które chronią czy powinny chronić konsumentów przed na przykład jakimiś oszustwami czy wyłudzeniami kredytowymi. I tutaj zwracano uwagę i na wielkość czcionki, i na komunikaty tych przekazów. Jednym słowem, myślę, że gdyby ponowić te badania, to by się okazało, że w pewnych dziedzinach jest jakiś postęp.

    Oczywiście Klub Parlamentarny Platforma Obywatelska, który reprezentuję, nie tylko przyjmie to sprawozdanie, ale przyjmie je z satysfakcją. Być może na forum komisji będziemy starali się podjąć pewne rozstrzygnięcia, które będą mogły wesprzeć Radę Języka Polskiego, była o tym mowa.

    Od paru lat mówimy o tym, że skromne fundusze Polskiej Akademii Nauk i działającej przy niej Rady Języka Polskiego powodują, że nasi znakomici profesorowie, naukowcy nie bardzo mogą rozwinąć skrzydła, ale wydaje się, że jeżeli jest tego typu opracowanie, czysto utylitarne, takie jak gdyby służące czemuś, praktyczne, które nie jest czystą teorią językową, to być może środki na sfinansowanie tego typu badań mogłyby się znaleźć także poza Polską Akademią Nauk. Co prawda, może trochę uderza to w tych, których się ocenia, ale nie zmienia to faktu, że pewno jest to dla wspólnego dobra: i tych dostawców usług, i producentów, i klientów. Myślę, że można by się pokusić o znalezienie także dodatkowych źródeł finansowania, poza oczywiście dbałością o to, by sama Rada Języka Polskiego była w miarę przyzwoicie finansowo wynagradzana.

    Naprawdę w Radzie Języka Polskiego są najlepsi z najlepszych polscy językoznawcy. Chyba warto dbać o takie ciało, zwłaszcza że do tej pory, a mogę to powiedzieć z perspektywy bardzo wielu kadencji, bardzo wielu rządów, nikt jeszcze nigdy Radzie Języka Polskiego nie zarzucił jakiejś stronniczości bądź niedopracowań politycznych. To się nam do tej pory udawało i tego Radzie Języka Polskiego życzę na przyszłość. Dziękuję za uwagę. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia