8. kadencja, 13. posiedzenie, 3. dzień (11-03-2016)

19. punkt porządku dziennego:

Przedstawione przez Radę Języka Polskiego ˝Sprawozdanie o stanie ochrony języka polskiego za lata 2012-2013˝ (druk nr 89) wraz ze stanowiskiem Komisji Kultury i Środków Przekazu (druk nr 256).

Poseł Krzysztof Mieszkowski:

    Jednak użyję tego sformułowania. Pani Marszałkini! Pani Profesor! Wysoka Izbo!

    Myślę, że język ma naturę dynamiczną, rozwija się, jest nieprzewidywalny. Jest tak nieprzewidywalny, jak nieprzewidywalne jest społeczeństwo, które kreuje ten język. A więc nie byłbym przeciwnikiem języka, który czasami nami kieruje, czasami nas sobie podporządkowuje. A są też takie wspaniałe momenty, kiedy nad językiem panujemy. Te momenty oczywiście są dość rzadkie, zwłaszcza w tym miejscu, w którym dzisiaj debatujemy nad państwa sprawozdaniem. Myślę, że język polski jest językiem demokratycznym i ten język będzie się rozwijał tak, jak my będziemy gotowi sprostać jego wyzwaniom, ale przede wszystkim wyzwaniom społecznym czy wyzwaniom, które nam narzuca nasza świadomość kulturalna czy nasza kultura. Nie chcę mówić o kulturze narodowej w tym miejscu.

    Art. 3 ustawy o języku polskim m.in. zobowiązuje nas do dbania o poprawne używanie języka i stwarzania warunków do jego właściwego rozwoju jako narzędzia międzyludzkiej komunikacji i podstawowego elementu tożsamości narodowej. Zgodnie z ustawą ochrona języka polskiego polegać ma na przeciwdziałaniu wulgaryzacji, dbaniu o regionalizmy, szerzeniu wiedzy o nim i jego roli w kulturze. O odpowiedzialności za język i jego roli w kształtowaniu rzeczywistości warto przypomnieć szczególnie dziś, kiedy bezrefleksyjnie używany w walce politycznej szafuje znaczeniami.

    Język pełen przemocy, dehumanizujących metafor i agresywnego przekazu dzieli. Zamiast stwarzać przestrzeń dialogu, niszczy ją, komunikuje tylko jednostronnie, oświadcza. Słowa nie są bezkarne. Mogą karać i być karane - przykłady można mnożyć. Intencjonalne wypowiedzi polityków, liderów skrajnych ugrupowań w pierwszej kolejności przez język kreują rzeczywistość, w której każdy wyłom, odmienność jest czy może być zagrożeniem. Zawłaszczają pojęcia, niebezpiecznym zjawiskom nadając dobrze kojarzące się nazwy takie jak dobro narodu, demokracja, praworządność.

    Granice mojego języka wyznaczają granice mojego świata - tak można sparafrazować słynne zdanie wybitnego filozofa języka Ludwiga Wittgensteina. Granice naszego języka wyznaczają granice porozumienia społecznego. Język to instrument, środek do celu, jakim w demokratycznym państwie powinno być porozumienie właśnie. Używajmy go zgodnie, używajmy go także z tym przeznaczeniem.

    Na zakończenie swojego wystąpienia chciałbym państwu powiedzieć, że Teatr Polski we Wrocławiu, którego jestem dyrektorem, o czym państwo świetnie wiedzą, prezentował ˝Dziady˝ Adama Mickiewicza w Pekinie. Zagraliśmy spektakl dla 3 tys. Chińczyków, to były 3 spektakle. Graliśmy oczywiście w języku polskim, natomiast nasz przekaz był wyświetlany w języku chińskim, dla publiczności chińskiej. To jest nasza zasada, to jest zasada polskiej kultury, która w ten sposób propaguje również język polski. Konsekwencją naszego pobytu w Pekinie i prezentacji ˝Dziadów˝ Adama Mickiewicza było wydanie po raz pierwszy w historii ˝Dziadów˝ Adama Mickiewicza w języku chińskim. To jest nasz dorobek, także ważny na poziomie języka, także ważny na poziomie kultury i na poziomie tego, co jest obecnością polskiej kultury za granicą.

    Chciałbym państwu powiedzieć, że w tym kontekście zupełnie niezrozumiałe wydaje mi się wycofanie patronatu honorowego prezydenta Andrzeja Dudy, który w przeciwieństwie do pana Komorowskiego uznał, że prezentacja ˝Dziadów˝ w całości w Teatrze Polskim we Wrocławiu takiemu patronatowi nie powinna podlegać. (Dzwonek) I to jest dla mnie refleksja, która pozostanie w naszych umysłach, zwłaszcza we Wrocławiu, w umysłach naszej wrocławskiej publiczności, ale także polskiej publiczności.

    Bardzo groźny jest ten dźwięk.

    Myślę, że o języku...

    Wicemarszałek Barbara Dolniak:

    I ja też proszę, panie pośle, o zmierzanie do końca.

    Poseł Krzysztof Mieszkowski:

    Już finiszuję.

    I to jest ten moment, kiedy odwołujemy się do wspaniałej polszczyzny, jaką posługiwał się Adam Mickiewicz, do stworzenia tej fantastycznej formy otwartej, tej fragmentarycznej narracji, która w gruncie rzeczy jest formą otwartej demokracji, w jakiej żyjemy w Polsce. Innymi słowy ta przepiękna polszczyzna Mickiewicza spowodowała, że dzisiaj mieszkamy i żyjemy w kraju demokratycznym, bo tak chciał Mickiewicz w swoich ˝Dziadach˝.

    I na koniec trzy zdania. Bardzo przepraszam za przedłużenie, ale chciałbym odczytać wiersz Marcina Świetlickiego. Z tej trybuny rzadko pada poezja. ˝Złe języki˝ - taki jest tytuł tego wiersza.

    ˝A może o nas mówią nocami w swoim nikomu nieznanym

    języku polskim, mówią o nas ze wstrętem, mówią i się krzywią?

    A może, kiedy my bezczelnie ich język co dzień zużywamy,

    to oni przez to właśnie tak nas nienawidzą?

    A może zacząć mówić wyłącznie gestami?

    Może język ma krwawić?˝

    Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia