8. kadencja, 14. posiedzenie, 1. dzień (16-03-2016)
5. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Regulaminowej i Spraw Poselskich oraz Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich oraz niektórych innych ustaw (druki nr 77 i 272).
Poseł Andrzej Matusiewicz:
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Jako przedstawiciel wnioskodawców chciałem się ustosunkować do zarzutów co do projektu ustawy zawartego w druku nr 77.
Niewątpliwie, Wysoka Izbo, jest potrzeba uregulowania tzw. postępowania immunitetowego, ponieważ od 1987 r., czyli od kiedy weszła w życie ustawa o Rzeczniku Praw Obywatelskich, takich przepisów praktycznie nie było. Również ustawy wcześniejsze, ustawa o Najwyższej Izbie Kontroli czy nawet ustawa o wykonywaniu mandatu posła i senatora, nie określają szczególnego alembiku postępowania. W tym zakresie w przedłożeniu poselskim uzupełniamy to, chociaż uzupełniamy w najmniejszym stopniu, bo w ustawie poselsko-senatorskiej te przepisy były jak najbardziej rozbudowane. Chcę wyraźnie podkreślić, że stosujemy starą rzymską zasadę: nie tworzymy prawa dla konkretnej osoby, tylko tworzymy prawo dla ogółu. To jest taka paremia: Iura non in singulas personas, sed generaliter constituuntur. I nie jest prawdą, jak tutaj podawano, że tworzymy specjalnie tę ustawę, bo jest postępowanie o uchylenie immunitetu prezesa NIK-u.
Proszę Wysokiej Izby, pierwsze takie przedłożenie już było w roku 2009. To najwyższy czas, żeby zrobić to dobrze i uzupełnić te wszystkie ustawy dotyczące podmiotów, które mają immunitet czy to konstytucyjny, jak rzecznik praw obywatelskich czy prezes Najwyższej Izby Kontroli, czy te immunitety tzw. ustawowe dotyczące rzecznika praw dziecka, prezesa Instytutu Pamięci Narodowej czy też generalnego inspektora ochrony danych osobowych.
Dlaczego akurat te wnioski pierwotnie trafiają do prokuratora generalnego? Przede wszystkim dlatego, że to są wnioski dotyczące przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego. I skoro prokurator generalny i prokuratura mają zadanie ścigania przestępstw, to trudno, żeby o takim fakcie nie byli powiadomieni. Tu nie ma żadnej procedury. Wbrew temu co tutaj wcześniej przedstawiciel klubu PSL mówił, że są to dalsze uprawnienia prokuratora generalnego... Jakie? Od 1987 r. tak jest. Nie ma tu żadnych dalszych uprawnień. Prokurator generalny nie będzie badał wniosku pod względem formalnym. Jest wyraźnie określone w przepisach tej ustawy, że jest to kompetencja marszałka Sejmu. I tych przepisów też nie było do tej pory takich, że marszałek może wezwać do poprawy czy uzupełnienia wniosku. Teraz są na to terminy. Jeżeli wnioskodawca nie uzupełni go w tym terminie, to taki wniosek pozostawia się bez rozpoznania.
Następna sprawa - udostępnienie akt organom właściwym. Jest to możliwe. Tym organem właściwym Sejmu będzie Komisja Regulaminowa i Spraw Poselskich, jeśli chodzi o uchylenie immunitetu posłów, to na pewno tak dalej zostanie, ale te sprawy będą, Wysoka Izbo, uregulowane w zmianie regulaminu Sejmu. I wówczas rozstrzygniemy, bo może być kilka wariantów: albo tym organem może być Prezydium Sejmu, albo Komisja Regulaminowa i Spraw Poselskich i inne merytoryczne komisje, np. jeśli chodzi o prezesa Najwyższej Izby Kontroli, to komisja kontroli państwowej. Tą sprawą będziemy się zajmować przy okazji zmiany regulaminu Sejmu.
I odpowiadam jeszcze na pytania. Pani poseł Monika Rosa argumentowała, że skoro rzecznik jest niezawisły, to postępowanie immunitetowe w stosunku do niego nie powinno być prowadzone w ten sposób, że wniosek trafia do prokuratora generalnego. To, że jest niezawisły... no wiele podmiotów jest niezawisłych. Sędziowie są też niezawiśli i też w stosunku do nich toczą się postępowania immunitetowe. Prokuratorzy są niezależni i tak samo w stosunku do nich również można takie wnioski składać.
Natomiast jeżeli chodzi o pytanie pana Rafała Wójcikowskiego, czy będą koszty finansowe, to wydaje się, że te koszty finansowe... Jakie one mogą być w tym postępowaniu sejmowym przy pracach komisji? Jeżeli będą wnioski w jakiejś ilości składane... Chyba jakichś konkretnych kosztów finansowych nie będzie. Chyba że tutaj jeszcze uzupełni tę moją odpowiedź pan wiceminister sprawiedliwości, czy takie koszty widzi.
A na pewno to - zwracam się z odpowiedzią na pytanie pani Iwony Michałek, czy i w jakim stopniu ta zmiana przyczyni się do tego, że każdy obywatel będzie czuł, że osoba, która ma immunitet, nie jest ponad prawem - usprawni postępowanie, bo procedury są, ale znowu nie można tak tutaj spełniać takich postulatów, żeby twierdzić, że musi być wyznaczony czas tego postępowania. Wyobraźmy sobie, że w sądach jest wyznaczony czas takiego postępowania, że sprawy karne mają trwać, nie wiem, 18 miesięcy czy 6 miesięcy, cywilne 9 czy 12. No takich przepisów nie ma ani w procedurze karnej, ani w procedurze cywilnej. A więc tu, żeby wyznaczać te postępowania, gdy komisja może się zbierać np. kilka razy... Osoba, w stosunku do której jest wniosek o uchylenie immunitetu, ma prawo składać wyjaśnienia, ma prawo składać wnioski dowodowe. I zmiana również jest taka, że ma prawo na plenarnym posiedzeniu Sejmu zabrać głos i ustosunkować się do wszystkich zarzutów. Uważam, że ten projekt jest godny poparcia, o co wnoszę. Dziękuję bardzo.
Przebieg posiedzenia