8. kadencja, 14. posiedzenie, 1. dzień (16-03-2016)
6. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (druki nr 280 i 319).
Poseł Katarzyna Lubnauer:
Panie i Panowie Posłowie! Karta Nauczyciela jest dokumentem, który jest, delikatnie mówiąc, dokumentem mocno anachronicznym. Przypomnę, że powstała w 1982 r., czyli ma już 34 lata, jeśli dobrze liczę. Jest dokumentem, który już wielokrotnie powinien ulec zmianom, jeśli nie likwidacji. Jest dokumentem, który ma chronić nauczycieli, a paradoksalnie bardzo często stał się przyczyną zwolnień nauczycieli, szczególnie jeśli chodzi o mniejsze miejscowości, gdzie ze względu na Kartę Nauczyciela i minimalizowanie kosztów bardziej się opłacało zlikwidować placówkę gminną i stworzyć na jej miejsce placówkę prowadzoną przez różnego rodzaju stowarzyszenia.
W związku z tym mamy do czynienia z dokumentem, nad którym warto było pracować od wielu, wielu lat. Tutaj, powiem szczerze, mam duże pretensje do Platformy Obywatelskiej, która, jak uważam, zmarnowała te 8 lat. W ciągu tych 8 lat co prawda zaczęła rozmowę o Karcie Nauczyciela, ale nigdy nie zdołała jej ostatecznie zrealizować. Karta Nauczyciela powinna podlegać wielu modyfikacjom, chociażby w kwestii pensum, które według mnie powinno być zróżnicowane w zależności od przedmiotu czy poziomu szkoły. To oczywiście jest szeroka dyskusja, która powinna się rozstrzygnąć. Natomiast faktem jest, że obecnie mamy sytuację, w której mamy nauczycieli różnych przedmiotów obciążonych w różny sposób pracą domową. Natomiast oni wszyscy mają to samo 18-godzinne pensum.
Platformy Obywatelskiej, oczywiście razem z PSL, nie było stać na taki odważny ruch, żeby zmienić coś w Karcie Nauczyciela, natomiast zrobiła coś, co nazwałabym protezą. Dla mnie te 2 godziny, tzw. godziny karciane, były niczym innym tylko pewną protezą rozwiązań. Nie poruszono np. kwestii urlopów na poratowanie zdrowia, natomiast w przypadku szkolnictwa wyższego dokonano już pewnych zmian, które miały na celu racjonalizację tego typu rozwiązania. Przypomnę, że tam zmieniono okres, po którym należy się urlop na poratowanie zdrowia, jak również lekarza, który może decydować o tym, czy nauczyciel powinien dostać ten urlop czy nie. W przypadku Karty Nauczyciela nie posunięto się do żadnych działań, które mogłyby w jakikolwiek sposób ją zmodyfikować.
Propozycja Prawa i Sprawiedliwości jest według mnie krokiem w dobrym kierunku. Jest krokiem, który po pierwsze, likwiduje pewną fikcję, czyli powoduje, że te godziny, które czasami były dobrze wykorzystywane, rzeczywiście na zajęcia pozalekcyjne potrzebne uczniom, choć bardzo często były też wykorzystywane, bo musiały, zostaną zlikwidowane. Równocześnie propozycja ta jest zgodna z kierunkiem, w którym chciałaby działać Nowoczesna, czyli daje większą swobodę i elastyczność dyrektorowi szkoły. Uważamy, że dyrektor szkoły powinien w większym stopniu kierować szkołą, a nie tylko na bieżąco nią zarządzać. Tak więc powinien w większym stopniu decydować, jakich zajęć uczniowie potrzebują, a jakich nie potrzebują. Powinien w większym stopniu motywować nauczycieli do tego, żeby ci pracowali z uczniami, niekoniecznie w zakresie tych 2 godzin, które były w ramach godzin karcianych.
Oczywiście musimy jednak powiedzieć, że widzimy również pewne zagrożenia wynikające z likwidacji godzin karcianych. Tym zagrożeniem jest przede wszystkim to, że możemy się spodziewać, że różni dyrektorzy i różne samorządy będą różnie interpretować zapisy, które są teraz wprowadzane w Karcie Nauczyciela. Może się zdarzyć, że jeżeli dyrektor nie jest odpowiednio energiczny albo nie jest dobrym zarządzającym, nie będzie potrafił zmotywować swoich nauczycieli do tego, żeby w ramach swojego etatu pracowali z uczniami również poza 18 godzinami, które są przewidziane w ramach pensum. Takie zagrożenie istnieje.
Dlatego uważamy, że z jednej strony należy poprzeć tę zmianę, ale z drugiej strony bardzo ważne jest, żeby wprowadzić też ewaluację skutków tej zmiany, która zostanie dzisiaj wprowadzona. Oznacza to, że w perspektywie zapewne jakiegoś roku powinniśmy sprawdzić, w jaki sposób ta zmiana przełożyła się na ofertę zajęć pozalekcyjnych dla uczniów. Bo nie mamy żadnych wątpliwości, że oprócz podstawowej nauki w szkole jednym z większych zadań szkoły, wartością szkoły jest rozwijanie pasji, uzdolnień dzieci, jak również pomaganie tym dzieciom, które po prostu sobie najzwyczajniej w świecie w szkole nie radzą. I to jest zadanie nauczycieli, które było również realizowane w ramach tych godzin karcianych. Dlatego z jednej strony uważamy, że powinniśmy poprzeć tę zmianę, ale z drugiej strony będziemy oczekiwali od ministerstwa, żeby za rok przedstawiło nam wyniki tej zmiany, czy nie zmniejszyła ona zakresu oferty dla uczniów w polskich szkołach. Będę proponować klubowi Nowoczesnej (Dzwonek) poparcie ustawy o Karcie Nauczyciela. (Oklaski)
(Głos z sali: Brawo!)
Przebieg posiedzenia