8. kadencja, 15. posiedzenie, 1. dzień (30-03-2016)
4. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej o senackim projekcie ustawy o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej (druki nr 302 i 351).
Poseł Jarosław Krajewski:
Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość przedstawić stanowisko w sprawie senackiego projektu ustawy o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej.
Nie mam najmniejszych wątpliwości, że to historyczny i przełomowy projekt, który przyczyni się do tego, że nareszcie będziemy mogli powiedzieć: nastąpił symboliczny koniec komunizmu. Głosowanie za przyjęciem projektu ustawy będzie przywróceniem zasady, że patroni ulic zasługują na naszą cześć i chwałę. Nie będzie zgody na upamiętnianie osób i wydarzeń gloryfikujących zbrodnicze systemy totalitarne.
Niestety mimo upływu 26 lat od końca Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i początku przemian w nazewnictwie miejskim możemy nadal odnaleźć komunistycznych patronów ulic. Wyraźnym przykładem potrzeby dokonania zmian w tej materii jest gmina Bogatynia w województwie dolnośląskim, gdzie znajdziemy ulice Armii Czerwonej, Karola Świerczewskiego, Marcelego Nowotki czy Georgija Dimitrowa, premiera komunistycznej Bułgarii z lat stalinizmu. To nie jest jednak odosobniony przypadek. Szacuje się, że w całym kraju istnieje jeszcze ok. 1300 nazw, które gloryfikują system komunistyczny - 11 ulic Armii Czerwonej, ponad 90 nazw związanych z rocznicami PRL, 10-, 20-, a nawet 40-lecia PRL. W Gliwicach wciąż mamy ulicę Władysława Gomułki, w Ostrowcu Świętokrzyskim ulicę - Wandy Wasilewskiej, a w Wójcinie w województwie łódzkim - ulicę nie tylko Karola Świerczewskiego, ale nawet Feliksa Dzierżyńskiego. To przykłady zaniedbań czy grzechu zaniechania ze strony niektórych samorządów, które przez wiele lat tolerowały nazwy propagujące komunizm. Taki stan rzeczy powoduje, że ulice prawdziwych bohaterów krzyżują się z ulicami ich komunistycznych oprawców i katów.
Oczywiście sprawa dekomunizacji w nazewnictwie powinna być przeprowadzona na początku lat 90., jednak dzisiaj dokonujemy tej zmiany w poczuciu obowiązku za wychowanie przyszłych pokoleń Polaków w kraju, który powinien być wolny od reliktów komunizmu. W naszej ocenie nie może być zgody Wysokiej Izby na jakiekolwiek nazwy propagujące komunizm lub inny system totalitarny. Jesteśmy narodem, którego historia walki o wolność zna wiele przykładów bohaterskich postaw niezłomnego oporu wobec zbrodniczych systemów. Warto w tym miejscu przypomnieć osobę Witolda Pileckiego, który jako ochotnik trafił do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz, a następnie po brawurowej ucieczce i walce w powstaniu warszawskim został przez komunistyczny reżim poddany torturom i skazany na śmierć.
Ten projekt ustawy traktujemy jako przywrócenie godności bohaterom i kolejny krok na rzecz przywracania prawdy historycznej oraz wzmacniania poczucia wspólnoty narodowej. Bohaterami naszej historii są walczący odważnie o wolność i niepodległość Polski ludzie ˝Solidarności˝, niezłomni żołnierze wyklęci, powstańcy warszawscy, żołnierze Polskiego Państwa Podziemnego. Dlatego dzisiaj musimy dać jasny sygnał: dla komunizmu i innych systemów totalitarnych nie może być miejsca w nazewnictwie ulic, placów, skwerów i obiektów użyteczności publicznej.
Projekt uwzględnia postulat zgłaszany w trakcie konsultacji społecznych. Wymiana dokumentów dla mieszkańców będzie wolna od opłat, a zmiana nazwy dokonana na podstawie ustawy nie będzie miała również wpływu na ważność dokumentów zawierających dotychczasową nazwę. Mamy zaufanie do samorządów, dlatego zakładamy, że w ciągu 12 miesięcy od wejścia w życie ustawy większość samorządów dokona zmian nazw, które do tej pory propagowały komunizm lub inne systemy totalitarne. Jeżeli nie nastąpi taka zmiana, wtedy wojewoda wyda zarządzenie zastępcze w terminie 3 miesięcy od dnia, w którym upłynął 12-miesięczny termin, po zasięgnięciu opinii Instytutu Pamięci Narodowej.
Dostrzegamy jednocześnie potrzebę usunięcia z przestrzeni publicznej takich obelisków, tablic pamiątkowych i pomników, jak tzw. pomnik wdzięczności żołnierzom Armii Radzieckiej w Warszawie w parku Skaryszewskim. W tym przypadku do usunięcia tego pomnika potrzeba jedynie dobrej woli ze strony rządzącej stolicą Platformy Obywatelskiej i prezydent Hanny Gronkiewicz-Waltz. Zachęcam do tego, żeby takie komunistyczne relikty przeszłości, których głównym celem było fałszowanie historii, nie wprowadzały w błąd kolejnych pokoleń.
Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość popiera senacki projekt ustawy i będzie głosował za jego przyjęciem. Jednocześnie pragnę podziękować senatorom, którzy przygotowali i zgłosili tę inicjatywę ustawodawczą. To najwyższy czas, żeby powiedzieć wprost: nadszedł symboliczny koniec komunizmu w Polsce. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia