8. kadencja, 16. posiedzenie, 2. dzień (13-04-2016)

14. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (druk nr 367).

Poseł Mirosław Pampuch:

    Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Przypadł mi w udziale zaszczyt przedstawienia stanowiska Klubu Poselskiego Nowoczesna w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw, druk nr 367.

    Niewątpliwie zasadne jest dążenie do wprowadzenia do systemu prawnego klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania, która miałaby przeciwdziałać agresywnej optymalizacji podatkowej, likwidując pozorne czynności w celu unikania opodatkowania. Należy jednak zauważyć, że w Ordynacji podatkowej istniał już przepis art. 24b § 1 stanowiący klauzulę obejścia prawa podatkowego - troszeczkę inna, ale wyłącznie nazwa - który to przepis został uznany za niekonstytucyjny w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2004 r. w sprawie o sygn. akt K4/03. W wyroku tym trybunał wyraźnie zakreślił ramy przyszłej regulacji, od których spełnienia uzależnił możliwość funkcjonowania klauzuli unikania opodatkowania w polskim systemie prawa podatkowego. I tak za naruszenie norm konstytucyjnych uznał, cytuję: niejasne i nieprecyzyjne formułowanie przepisu, które powoduje niepewność jego adresatów co do ich praw i obowiązków poprzez stworzenie nazbyt szerokich ram dla organów stosujących taki przepis, które w istocie muszą zastępować prawodawcę w zakresie zagadnień uregulowanych w niejasny i nieprecyzyjny sposób.

    Ponadto w tym samym wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził również, że na gruncie zasady zaufania do państwa i prawa winna być stosowana zasada określoności przepisów prawa, w szczególności gdy dotyczy to prawa podatkowego, dopuszczając jedynie możliwość wprowadzania tzw. klauzul generalnych pod ściśle określonymi warunkami. Niestety, pomimo zapewnień pana ministra, przedstawiciela klubu Prawa i Sprawiedliwości w przedmiotowej nowelizacji Ordynacji podatkowej nie zechcieliście państwo zaczerpnąć właśnie z dorobku orzecznictwa, z wyroku tegoż trybunału. Przedkładając Wysokiej Izbie projekt klauzuli unikania opodatkowania, w sposób rażący naruszono konstytucyjne normy.

    W projekcie nowelizacji istotne zastrzeżenia budzą zawarte nieostre określenia pozwalające na znaczną dowolność interpretacyjną ze strony organów podatkowych, w szczególności rozpatrywanie dokonywanych czynności przez pryzmat celu ustawy podatkowej. Brak w definicji ustawy podatkowej celów ustawy. Ja wiem, że państwo zapatrzyliście się na prawo unijne, tylko w prawie unijnym w ustawach podatkowych są jasno w preambule zdefiniowane cele tych ustaw. Takich celów w polskim prawodawstwie nie ma. Tym samym będzie to stwarzało dowolność interpretacji organom podatkowym. Również uznano sposób działania za sztuczny w oparciu o kryterium rozsądnego działania, oczywiście ustalane arbitralnie przez organy podatkowe.

    Ponadto brak jest kryteriów ustalania, co należy rozumieć pod pojęciem istotności wskazanych przez podatnika celów ekonomicznych lub gospodarczych czynności w kontekście podjęcia czynności przede wszystkim w celu osiągnięcia korzyści podatkowych. Ta istotność będzie również przedmiotem wyłącznie oceny organów podatkowych. W tej sytuacji trudno przyjąć, że proponowana nowelizacja daje pewność stosowania prawa, wręcz przeciwnie - będzie ona wyłącznie stanowić źródło rozbieżności interpretacyjnych i skazanie podatników na wszechwładzę organów podatkowych, tym bardziej że wprowadzony również przedmiotową ustawą tzw. organ ekspercki w postaci Rady do Spraw Przeciwdziałania Unikaniu Opodatkowania, mający co do zasady równoważyć stanowisko organów podatkowych, należy niestety określić jako fasadowy z uwagi na to, że opinie tejże rady są fakultatywne, a organ ten jest powoływany wyłącznie przez ministra finansów. Należy więc w pełni podzielić stanowiska, które są już prezentowane w piśmiennictwie, że projekt nowelizacji jest swoistym zamachem na prawa podatników, wprowadza sankcjonowaną prawem urzędniczą samowolę.

    Kolejny element zabezpieczający jest w postaci opinii zabezpieczającej. Opinia ta podlega opłacie w kwocie 20 tys. zł. Ta kwota opłaty może stanowić barierę dla mniejszych przedsiębiorców. Również czas oczekiwania na wydanie opinii do 6 miesięcy w naszej ocenie jest zbyt długi, i to w szczególności w odniesieniu do czynności planowanych przez podatnika. (Dzwonek) Na koniec należy zwrócić również uwagę na zbyt krótki okres vacatio legis.

    Mając na uwadze powyższe, jak również elementy związane ze zmniejszeniem luki podatkowej, będziemy wnioskować o skierowanie tej ustawy do prac w komisjach. Dziękuję bardzo.

Przebieg posiedzenia