8. kadencja, 16. posiedzenie, 2. dzień (13-04-2016)

Oświadczenia.

Poseł Jerzy Paul:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W latach 50. ubiegłego wieku władze PRL-u rozpoczęły tworzenie formacji wojskowych o szczególnym przeznaczeniu gospodarczym, które z racji pełnionych funkcji nie w pełni posiadały charakter militarny. Wśród nich należy wymienić wojska górnicze, kolejowe, drogowe czy budowlane. W rzeczywistości służące w nich osoby pod przykrywką służby wojskowej były zmuszane i wykorzystywane do ciężkiej pracy, zawsze w bardzo trudnych warunkach. Częstą praktyką było wcielanie do takich batalionów i pułków osób podejrzewanych lub uznawanych przez komunistyczne władze za wrogów systemu, np. ze względu na pochodzenie rodzinne czy służbę w Armii Krajowej. Stąd też stosowano wobec nich elementy represji w postaci przymusu świadczenia katorżniczej pracy przy jednocześnie uwłaczających warunkach bytowych, sanitarnych i żywieniowych.

    Krokiem w kierunku zadośćuczynienia za przymusową pracę było uchwalenie ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych. Zgodnie z jej zapisami byłym żołnierzom wymienionych formacji służącym w latach 1949-1959 przysługuje prawo do świadczenia pieniężnego oraz ryczałtu energetycznego za każdy pełny miesiąc trwania pracy, nie więcej jednak niż za 20 miesięcy.

    Niestety w powyższej ustawie zostały pominięte osoby odbywające służbę w wojskach kolejowych, które funkcjonowały w naszym kraju aż do 1989 r. Najczęściej wcielani byli do nich mieszkańcy wschodniej części kraju, co do których władze komunistyczne miały podejrzenia o wrogie nastawienie do ówczesnego ustroju. Stąd powołania do wojsk kolejowych oraz przymusowa praca przy budowie torowisk były jedną z form represji stosowanych wobec niepokornych Polaków. W wyniku ogromnego wysiłku fizycznego oraz braku regularnych posiłków praca trwająca 12 godzin dziennie bez względu na warunki atmosferyczne u większości robotników spowodowała negatywne skutki zdrowotne. Na budowach zdarzały się także wypadki śmiertelne.

    Według szacunków żołnierze ci wybudowali lub zmodernizowali ok. 40% polskich linii kolejowych. Za swój wysiłek otrzymywali jedynie skromny żołd. Dziś żyją w poczuciu krzywdy i od wielu lat nieskutecznie walczą o uznanie za swoją ciężką służbę.

    W związku z powyższym zwracam się z prośbą do pani minister Elżbiety Rafalskiej o podjęcie prac zmierzających do ustanowienia świadczenia dla byłych żołnierzy wojsk kolejowych, które będzie dla nich wyrazem sprawiedliwości społecznej i formą pamięci historycznej. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia