8. kadencja, 17. posiedzenie, 1. dzień (27-04-2016)

4. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o dokończeniu budowy Zbiornika Wodnego Świnna Poręba (druk nr 427).

Poseł Anna Paluch:

    Dziękuję bardzo.

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Budowa zbiornika Świnna Poręba ma na celu poprawę stanu ochrony przeciwpowodziowej w dolinie Skawy, a w konsekwencji obniżenie kulminacyjnej fali powodziowej na Wiśle w Krakowie. Duża zmienność przepływów w rzekach Małopolski powodująca zagrożenie powodziowe jest bardzo istotnym czynnikiem obniżającym bezpieczeństwo i poziom życia mieszkańców. Rzeka Skawa zaliczana jest do szczególnie uciążliwych i niebezpiecznych, dlatego zbiornik budowany pomiędzy Wadowicami a Suchą Beskidzką ma decydujące znaczenie dla zapewnienia spokoju i odpowiednich warunków życia mieszkańców nie tylko zachodniej Małopolski, ale i znacznie szerszego obszaru.

    Inwestycja ta jest prowadzona od 1986 r., a więc od 30 lat. Przedłużanie prac nad jej ukończeniem powoduje bardzo liczne niedogodności dla społeczności lokalnej, jest niekorzystne dla środowiska i hamuje rozwój gospodarczy.

    Wysoka Izbo! Lokalizacja inwestycji realizującej cele publiczne - zbiornika wodnego to konieczność zmiany przez wiele rodzin miejsca zamieszkania, opuszczenia starych, a budowy nowych domów i siedzib firm. Dla władz publicznych taka inwestycja rodzi konieczność przebudowy układu komunikacyjnego, infrastruktury wodociągowo-kanalizacyjnej, szkół, kościołów, cmentarzy, przestrzeni publicznej. Przypomnę, że inwestycja jest realizowana od roku 1986.

    Do roku 1999 była finansowana z budżetu państwa jako inwestycja centralna. W latach 2000-2004 decyzją Sejmu Rzeczypospolitej i Senatu współfinansowanie wszystkich inwestycji gospodarki wodnej, w tym również budowy Zbiornika Wodnego Świnna Poręba, przejął Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. W 2005 r. Sejm i Senat, z inicjatywy poselskiej, prowadziły prace nad ustawą o ustanowieniu programu wieloletniego ˝Program budowy Zbiornika Wodnego Świnna Poręba w latach 2006-2010˝. Chcąc zapewnić możliwość realizacji tego harmonogramu na lata 2006-2010, z kolei w ustawie budżetowej na 2005 r. na budowę zbiornika przeznaczono wówczas kwotę ok. 110 mln zł z Funduszu Restrukturyzacji Przedsiębiorstw. Niemniej jednak trzeba zauważyć, że tempo realizacji było uzależnione od wielkości pozyskanych środków i te środki były dalece niewystarczające w stosunku do harmonogramu realizacji inwestycji.

    Do końca 2005 r., czyli zanim wszedł ten program wieloletni przyjęty ustawą, wydatkowano na cel budowy 573,5 mln zł. Ustawa z dnia 4 marca o ustanowieniu programu wieloletniego ˝Program budowy Zbiornika Wodnego Świnna Poręba w latach 2006-2010˝ miała sprawić, żeby ta budowa została zakończona do 2010 r. Niestety zapisy tej ustawy, które dotyczyły harmonogramu realizacji robót, nie zostały wykonane. O ile za rządów Prawa i Sprawiedliwości finansowanie w zasadzie było zgodne z planem wieloletnim, o tyle w kolejnych latach, to znaczy w 2008 r. i następnych latach, pojawiają się znaczące opóźnienia. I w roku 2006 z planowanych w harmonogramie niespełna 261 mln zł przyznano w ustawie budżetowej 170 mln i tyle wykonano. To było 65% założonych w programie wieloletnim kwot. W roku 2007 z planowanych 263 mln przyznano niespełna 259, czyli 98%, i wykonano 212, czyli 82% nakładów planowanych w harmonogramie budowy.

    Katastrofalnie niski poziom finansowania inwestycji był w kolejnych 2 latach, po zmianie, po wejściu rządu PO-PSL. I przypomnę, że w roku 2008 z planowanych 255 mln wykonano zaledwie 93, czyli 36,5%. Rok później, w 2009 r., z planowanych 242 wykonano zaledwie 76, czyli 31,5%. Nieco lepiej było w roku 2010, ale i tak zadanie było dalekie od ukończenia.

    W zasadzie ta ustawa powinna była skończyć swój żywot w 2010 r. Wówczas to pewną niekonwencjonalną, że tak powiem, 3 miesiące po wygaśnięciu mocy, akcją legislacyjną rząd PO-PSL dokonał wznowienia tej ustawy. Przypomnę, że uchwalona została 1 kwietnia. W lutym, na początku, 3 lutego było pierwsze czytanie, sprawozdanie komisji - 1 marca, uchwalenie nastąpiło 1 kwietnia, wejście w życie - 24 maja 2011 r. Przypomnę, że zgodnie z tą ustawą przeniesiono finansowanie do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. I dokładnie w dniu wejścia w życie narodowy fundusz podpisał umowę z inwestorem, ale, proszę państwa, to była już połowa sezonu inwestycyjnego, dlatego wykonanie wydatków z 2011 r. było naprawdę niewielkie. Zamiast 325 mln zł wykonano 199 mln, czyli 61%. Podobnie niskie były wykonania w latach następnych. W 2012 r. wydatki planowane - 331,5, wykonane - 114 mln, czyli 34%. Na rok 2013 wydatki planowane - 358 mln, wykonane - 282, czyli niespełna 79%. Jak gdyby powtórne przedłużenie życia tej ustawy nastąpiło w kolejnym roku, ale kolejne trudności w roku 2013 i 2014, które, że tak powiem, tłumaczono wówczas... Przypomnę, że rząd był zobowiązany corocznie składać informację o budowie. Wówczas minister tłumaczył się przedłużającymi się postępowaniami, zbyt niskim finansowaniem itd. Rok 2015 z kolei to jest susza hydrologiczna, która wymusiła zmianę założonego na 2015 r. planu realizacyjnego, szczególnie w zakresie przeprowadzenia rozruchu. I mimo naszych usilnych pytań rząd nie odpowiedział, z jakich pieniędzy będzie finansowana eksploatacja tej elektrowni po jej rozruchu, co nie zmieniło faktu, że uroczyście i z przytupem ubiegłorocznej jesieni otwarto tę inwestycję. Ale inwestycja jest daleka od ukończenia i stąd konieczność podjęcia na nowo tego zadania.

    Przechodzę do prezentacji projektu ustawy. Otóż art. 1 projektu ustawy zawartego w druku nr 427 określa zasady finansowania dokończenia budowy Zbiornika Wodnego Świnna Poręba.

    Art. 2 precyzuje postulowany termin, czyli rok 2017, jako termin zakończenia.

    Art. 3 mówi o łącznych nakładach finansowych na dokończenie budowy, które łącznie nie mogą przekroczyć kwoty 53 230 tys. zł, z czego w roku 2016 będzie to kwota 46 530 tys. zł, ustalona w cenach z 2016 r., a z kolei w 2017 r. będzie to kwota 6700 tys. zł, też na poziomie cen z 2016 r. Finansowanie będzie prowadzone ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Te kwestie są szczegółowo ujęte w załączniku do ustawy. Realizację zadania będzie prowadził Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie.

    Art. 5 projektu precyzuje, że te środki Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej będą przekazane w formie dotacji w rozumieniu art. 411 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo ochrony środowiska i że szczegóły będą zawarte w umowie zawartej przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z jednostką, która będzie odpowiedzialna za realizację, czyli z Regionalnym Zarządem Gospodarki Wodnej w Krakowie. Oczywiście wszystkie reguły finansowania publicznego zadania są ujęte w art. 5.

    Art. 6 precyzuje, że nadzór nad realizacją tego zadania będzie prowadził minister właściwy do spraw gospodarki wodnej, który będzie zobowiązany do składania Radzie Ministrów i Sejmowi corocznie, nie później niż do 31 maja następnego roku, informacji o realizacji zadań określonych w omawianej tutaj ustawie. Jest przewidziane 14-dniowe vacatio legis, czyli takie, powiedziałabym, możliwie przyzwoite, ale krótkie.

    Szanowni Państwo! Wysoka Izbo! Zadania, które są ujęte w programie, określone są w załączniku do ustawy. Zadanie I to zbiornik. Proponuje się przeznaczyć na jego realizację 6930 tys. zł. Te wszystkie pieniądze będą wydane w roku 2016. Zadanie II to przebudowa dróg, jest to kwota 20 600 tys. zł, również do realizacji, wydania w bieżącym roku. Natomiast zadanie III to ustabilizowanie osuwisk. W roku 2016 planuje się wydanie 19 mln zł, a w przyszłym roku - 6700 tys. zł. Łącznie będzie to 25 700 tys. zł. Całkowita kwota, jak już mówiłam na początku, będzie wynosiła 53 230 tys. zł.

    Wysoka Izbo! Chciałabym zauważyć, że w roku 2013 nastąpiło przeszacowanie kosztów budowy i wówczas określono całkowity koszt budowy na 2207 mln zł. To jest o 200 mln zł mniej niż pierwotnie. Tak że ta kwota, o której w tej chwili mówimy, 53 230 tys. zł, mieści się jak gdyby w tych pierwotnie szacowanych kosztach budowy.

    Co do szczegółowego określenia zadań, które będą tam ujęte, to chcę zauważyć, że jeśli chodzi o zadanie I - Zbiornik, będą to: roboty niezbędne do wykonania w czaszy zbiornika przed rozpoczęciem rozruchu, czyli wycinka drzew i krzewów, rozbiórka dróg itd., rozruch zapory, czaszy zbiornika oraz elektrowni, doszczelnienie galerii kontrolno-zastrzykowej na etapie piętrzenia. Również inwestor musi ponieść opłaty za wyłączenia gruntów z produkcji rolnej i leśnej.

    W zadaniu II - Przebudowa dróg zostały ujęte: budowa drogi gminnej Brankówka - Wodniakówka - Gołębiówka, to jest po wschodniej stronie jeziora, oraz budowa drogi gminnej Dąbrówka - Durówka.

    Natomiast zadanie III polega na ustabilizowaniu osuwisk. Mamy tutaj do czynienia z ujawniającymi się osuwiskami, co w miarę zalewania zbiornika może się jak gdyby intensyfikować, więc niektóre z tych osuwisk trzeba już w tej chwili stabilizować. Dla osuwiska Ostałowa i osuwiska 1/21 należy przygotować stosowną dokumentację.

    W największym skrócie, Wysoka Izbo, to jest zakres prac, które się przewiduje do wykonania.

    Wysoka Izbo! Poprzedni rząd wydawał pieniądze na bardzo różne, czasami wątpliwe zadania, np. 4,5-krotnie przepłacone Pendolino, wyroby autostradopodobne, ustawowo przejezdne, 2-krotnie przepłacone stadiony, a jakoś nie znalazło się pieniędzy na dokończenie inwestycji bardzo potrzebnej, tzn. zbiornika o funkcjach retencyjnych, przeciwpowodziowych, energetycznych, inwestycji, która może być kołem zamachowym dla lokalnej gospodarki turystycznej.

    Wysoka Izbo! Rząd Prawa i Sprawiedliwości znalazł pieniądze na tę ważną inwestycję i ją skończy.

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Bardzo proszę w imieniu wnioskodawców o przyjęcie i uchwalenie poselskiego projektu ustawy o dokończeniu budowy Zbiornika Wodnego Świnna Poręba, zawartego w druku nr 427. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

    (Głos z sali: Brawo!)

Przebieg posiedzenia