8. kadencja, 18. posiedzenie, 2. dzień (12-05-2016)
3. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Nadzwyczajnej o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy Kodeks pracy (druki nr 298 i 452).
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Stanisław Szwed:
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Bardzo dziękuję wszystkim klubom za poparcie nowelizacji ustawy dotyczącej Kodeksu pracy, likwidacji tzw. syndromu pierwszej dniówki. Nie ukrywam, że zaskoczył mnie pan poseł Jarubas, który potrafił przy syndromie pierwszej dniówki poruszyć inne aspekty, nawet program wsparcia dla młodych ludzi do 30. roku życia. Wprawdzie nie słyszy tego, ale chcę go zapewnić, że program jest kontynuowany, tak że nie ma żadnego zagrożenia co do kontynuacji tego programu.
Wracając do naszej ustawy, bardzo się cieszę, że jest dzisiaj jednomyślność. Przypominam, że w poprzedniej kadencji Sejmu ten projekt zgłaszało Prawo i Sprawiedliwość. Wtedy nie było porozumienia co do przyjęcia tych rozwiązań, dzisiaj to porozumienie mamy. Ważne jest również to, że Wysoka Izba uszanowała porozumienie, które zostało zawarte przez Radę Dialogu Społecznego, bo to był pierwszy projekt, który uzyskał akceptację zarówno ze strony pracodawców, jak i ze strony związków zawodowych co do zasady, a także co do terminu wejścia w życie. Określiliśmy termin wejścia w życie tej ustawy na 1 września tego roku. Tak że to jest też dobry przykład rozpoczęcia dialogu ze stroną społeczną i akceptowania uzgodnień partnerów społecznych przez stronę rządową.
Jeśli chodzi już o konkretne pytania, po kolei, tak jak były zadawane, to pani poseł Ewa Tomaszewska pytała o kwestię związaną z Państwową Inspekcją Pracy. Jednym z argumentów za dokonaniem tej zmiany była też opinia Państwowej Inspekcji Pracy. Dzisiaj w przypadku funkcjonowania tej ustawy wielokrotnie inspektorzy przychodzący na kontrole nie mieli możliwości sprawdzenia, czy pracownik faktycznie jeszcze nie ma tej umowy, pracuje pierwszy dzień, czy go po prostu nie ma. Ta zmiana spowoduje, że do takich sytuacji nie będzie dochodziło.
Od razu odpowiadam też na wątpliwości, które były tutaj podnoszone, tj. związane z kwestią przesunięcia tak naprawdę potwierdzenia zawarcia umowy. Bo mamy w przepisie: do końca pierwszego dnia, a teraz będziemy mieć, że to potwierdzenie musi być przed rozpoczęciem pracy. Wiadomo, że pracownik musi mieć również badania lekarskie, i myślę, że także przy tej okazji od razu może otrzymać oczywiście umowę o pracę i nie będzie z tym większych problemów.
Pani poseł Bożena Borys-Szopa pytała również o zmiany dotyczące ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Doskonale pamiętamy całą dyskusję i wnioski płynące z Państwowej Inspekcji Pracy dotyczące powiadamiania na 7 dni przed kontrolą przedsiębiorcy o kontroli. Jest to przepis, który budzi dużo zastrzeżeń. Warto tu przypomnieć, że w ostatnim czasie główny inspektor pracy wydał nową interpretację również tego zapisu mówiącą o tym, że tak naprawdę ten przepis nie powinien dotyczyć inspektorów Państwowej Inspekcji Pracy. Ale są wątpliwości, które później muszą być rozstrzygane nawet na drodze sądowej. Warto zastanowić się nad zmianą tych przepisów, oczywiście w porozumieniu z ministrem rozwoju, bo to jest ustawa o swobodzie działalności gospodarczej. Jeżeli jeszcze będziemy szerzej rozmawiać na temat m.in. uprawnień i zmian dotyczących ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, m.in. tego, co również proponuje główny inspektor pracy, który też ma z naszej strony pełną akceptację, aby dokonać pewnej gradacji nakładania kar - czyli jeżeli to jest pierwsza wizyta inspektora w zakładzie pracy, to ona powinna się kończyć pouczeniem, chyba że kwestia dotyczy zagrożenia życia i bezpieczeństwa, to wtedy oczywiście jak najbardziej powinny być podjęte decyzje czy to o mandacie, czy nawet o wstrzymaniu produkcji, ale w takich pierwszych przypadkach, szczególnie dotyczy to małych i średnich przedsiębiorstw, żeby to była uwaga, a w przypadku recydywy nałożenie mandatu - to takie propozycje również powinny się znaleźć w zmianach dotyczących ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Myślę, że przy tej okazji powinniśmy wrócić do kwestii dotyczących właśnie zmiany czy likwidacji powiadomień. Z tym też wiąże się kwestia upoważnień, które inspektorzy pracy muszą otrzymywać przed przystąpieniem do kontroli. Wydaje się, że - tak jak jest w większości państw czy może we wszystkich państwach europejskich - inspektor na podstawie legitymacji powinien wchodzić, nie musi mieć dodatkowego upoważnienia.
Pan poseł Łukasz Rzepecki mówił też o okresie próbnym. Tutaj pełna zgoda, tych nadużyć było bardzo dużo. Mamy nadzieję, że właśnie ta nowelizacja w jakiś sposób to ukróci, nie będzie tłumaczenia, że jest pierwszy dzień i na okresie próbnym. Oczywiście jeżeli... Nie jesteśmy w stanie tutaj ustawowo uregulować też takich sytuacji, kiedy ewidentnie jest zgoda drugiej strony. Muszą być dwie strony. I pracodawca, nawet mając świadomość, że wielokrotnie pracownik jest przymuszany do takiego działania... Ale tutaj dajemy tę szansę, żeby pracownik mógł się przed tym bronić.
Jeżeli tak będzie, było pytanie pana posła Budy dotyczące podwójnych umów, to jest tutaj problem. Może ta propozycja, która była zgłaszana, dotycząca właśnie prób powiadamiania... System elektroniczny w tej chwili dosyć szybko rozwija się, tak że może w przyszłości takie rozwiązania również będą brane pod uwagę.
Pani przewodnicząca, pani poseł Barbara Bartuś zwróciła uwagę na bardzo istotną kwestię dotyczącą powiadamiania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Dzisiaj ten termin jest 7-dniowy. To też rozważaliśmy w trakcie prac, to był też jeden z postulatów Państwowej Inspekcji Pracy, z tym że tutaj opinia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych była jednoznaczna, że objęcie ochroną ubezpieczeniową odbywa się w momencie podpisania umowy, czyli nieważne, w którym momencie się powiadomi organ, czyli ZUS, czy to będzie 5 dni, 6 dni czy 7; w momencie podpisania umowy. Przyjmując, że dzisiaj będzie podpisana umowa, przed rozpoczęciem pracy, w tym momencie jest ta ochrona. Stąd nie zdecydowaliśmy się na ochronę, oczywiście biorąc pod uwagę, że są różne rodzaje form zatrudnienia. Mówimy o formie kodeksowej, jest łatwiejsza, ale inne stosunki pracy, umowy zlecenia, to trochę inny zakres. To próbujemy w w innych przepisach uregulować, ale wydaje się, że jeżeli podejmiemy dyskusję dotyczącą przeglądu całego systemu emerytalnego, to przedmiotem jednej z dyskusji powinno być to, o czym tutaj mówiła pani poseł. Bardzo dziękuję wszystkim za poparcie tego projektu. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia