8. kadencja, 18. posiedzenie, 2. dzień (12-05-2016)
13. punkt porządku dziennego:
Informacja bieżąca.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Elżbieta Rafalska:
Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Realizacji programu ˝Rodzina 500+˝ przyświecały trzy podstawowe cele. Pierwszy cel to cel pronatalistyczny. Przewiduje się, że program wiązać się będzie ze wzrostem liczby urodzeń o 278 tys. Są to szacunki własne ministerstwa oparte na prognozie GUS. Planuje się, że w perspektywie 10 lat wskaźnik dzietności wzrośnie z 1,29 do 1,6. Po drugie, to inwestycja w kapitał ludzki. Ten drugi cel łączy się z ideą budowania konkurencyjnego, wyposażonego w wiedzę i umiejętności społeczeństwa. I cel trzeci to redukcja ubóstwa wśród najmłodszych. Z naszych szacunków wynika, że w wyniku wprowadzenia świadczenia wychowawczego poziom ubóstwa może spaść o 3 punkty procentowe, natomiast zagrożenie ubóstwem wśród dzieci i młodzieży do 17. roku życia zmaleje z 23,3% do 11%. Żadne z dotychczasowych narzędzi polityki rodzinnej nie było tak efektywne jak zaproponowany przez rząd program.
Dodatkowe walory naszego programu ˝Rodzina 500+˝. Rywalizujemy o ludzi z krajami Unii Europejskiej. Wiemy, że na 32 kraje Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego 21 płaci powszechne świadczenia, a w Polsce do tej pory powszechnego świadczenia nie było, takiego świadczenia, które byłoby adresowane do rodzin. Nasze świadczenie od drugiego dziecka ma charakter świadczenia uniwersalnego. Mówimy również o pozytywnych skutkach ekonomicznych programu. Eksperci wskazują na pozytywny efekt programu ˝Rodzina 500+˝ w postaci szybszego wzrostu gospodarczego.
Konsultacje społeczne dotyczące programu ˝Rodzina 500+˝ zostały poprzedzone szerokimi, długimi, trwającymi miesiąc konsultacjami społecznymi, które na poziomie regionalnym możemy traktować jako regionalne wysłuchania publiczne. Kierownictwo resortu przeprowadziło w styczniu cykl spotkań we wszystkich województwach. W konsultacjach wzięło udział ponad 2,2 tys. osób.
Jak zostało zrealizowane wdrożenie programu? Po podpisaniu przez pana prezydenta ustawy natychmiast przystąpiliśmy do jej wdrażania zgodnie z przyjętym harmonogramem prac, a więc, po pierwsze, przekazanie środków na realizację ustawy odbyło się w ciągu tygodnia od publikacji ustawy w Dzienniku Ustaw, a ustawę opublikowano 17 lutego. Przekazano samorządom środki finansowe na jej wdrożenie. Przypomnę, że prowizja dla samorządów wynosi w pierwszym roku obowiązywania ustawy 2%, w kolejnych latach będzie wynosiła 1,5%. Po drugie, akty wykonawcze. Już drugiego dnia po publikacji ustawy, a więc 18 lutego, zostały podpisane akty wykonawcze. Szybciej tego zrobić nie było można. Wydaliśmy również podręczniki dla samorządów. Specjalnie dla nich został opracowany przez resort podręcznik zawierający szczegółowe wyjaśnienia dotyczące ustawy, w tym informacje o założeniach, zasadach ustalania dochodu. Prowadziliśmy również szkolenia dla samorządów. Już dwa dni po podpisaniu ustawy przez pana prezydenta rozpoczęliśmy szkolenia dla pracowników gmin zajmujących się realizacją naszego programu. Pracownicy Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej odwiedzili wszystkie województwa, w których we współpracy ze służbami urzędów wojewódzkich przeszkolili pracowników samorządowych realizujących nasz program w gminach. Łącznie przeszkolono prawie 3,8 tys. pracowników samorządowych. Szacujemy, że oszczędność z tego tytułu dla samorządów mogła wynieść 1,5 mln zł. Wiemy, że w tej chwili odbywają się szkolenia, a średni ich koszt w przypadku jednego uczestnika wynosi 350 zł.
Infolinie. Od 1 marca w ministerstwie, ale nie tylko w ministerstwie, we wszystkich urzędach wojewódzkich uruchomiono specjalne numery kontaktowe. Korzystali z nich rodzice, opiekunowie zainteresowani świadczeniami. Tylko w kwietniu na infolinię ministerstwa zadzwoniło ponad 8 tys. osób. Są też strony internetowe. Na tych stronach internetowych są zamieszczone szczegółowe informacje. Monitorowanie przygotowań samorządów do realizacji przez kierownictwo odbywało się na bieżąco. Ja i wiceministrowie odbyliśmy przed startem programu wizyty we wszystkich województwach, w tych samych województwach, w których wiceministrowie byli na wysłuchaniach publicznych.
Kolejny punkt, który miał pomóc gminom we wdrożeniu tego programu, to wydłużenie okresu składania wniosków i ich rozpatrywania. Wnioskodawcy mają 3 miesiące na złożenie wniosku. Otrzymają wtedy świadczenie wychowawcze z wyrównaniem, ale również samorządy ze względu na znaczną liczbę wniosków, które muszą obsłużyć, mają 3-miesięczny okres na wydanie decyzji.
Kolejny punkt to uruchomienie elektronicznych kanałów składania wniosków. Przewidzieliśmy taką możliwość wprowadzenia dodatkowych kanałów, które pozwoliły drogą on-line składać te wnioski. We współpracy z Ministerstwem Cyfryzacji i przy współudziale banków, w szczególności banku PKO BP oraz Związku Banków Polskich, wprowadziliśmy całkowicie nowe rozwiązanie, które pozwoliło na skorzystanie z tej bardzo dogodnej drogi on-line. Dzisiaj już wiemy, że z tego kanału, w szczególności z wykorzystaniem bankowości elektronicznej, skorzystało na dzień 10 maja ponad 500 tys. osób, wpłynęło 500 tys. wniosków.
Akcję informacyjną prowadzili również wojewodowie. Specjalną akcję promocyjną prowadziły urzędy wojewódzkie, to tzw. akcja ˝Bus 500+˝. Specjalnie oznakowane samochody odwiedzały poszczególne gminy, prowadzono w nich akcję informacyjną.
I teraz, proszę państwa, Wysoka Izbo, dane statystyczne. Jak wygląda stan, jakie aktualne dane posiadamy na dzień 10 maja? Otóż wnioski złożyło już 2,3 mln osób, w tym prawie 1800 tys. wniosków zostało złożonych drogą tradycyjną, papierową, w urzędach, natomiast 515 tys. wniosków to są wnioski złożone drogą elektroniczną, przede wszystkim przy użyciu kanału bankowości elektronicznej. Jeżeli chodzi o liczbę rozpatrzonych już przez gminę wniosków, które rozpatrzono i wydano już decyzję, to na dzień 10 maja jest to prawie 1 mln decyzji. Oczywiście te dane są, proszę państwa, płynne, bo ilość wydanych decyzji lawinowo rośnie. Ponadto na podstawie wydanych decyzji wypłacono już prawie 1200 tys. świadczeń wychowawczych.
Wiemy też, że samo wprowadzenie, wdrożenie tej akcji przebiegało płynnie, samorządy przygotowały się do wdrożenia tej akcji, mimo że rozwiązania organizacyjne, które zastosowały, były bardzo różne - od ograniczonej ilości punktów przyjmowania wniosków do bardzo dużej ilości tych punktów. Niezależnie od zastosowanego rozwiązania, nie było jakichś poważnych problemów z wprowadzeniem czy przyjmowaniem wniosków.
Jeżeli chodzi o płatności, to dzisiaj już wiemy, że wypłacono ponad 590 mln zł. Wszystkie zapotrzebowania składane przez gminy, dotyczące zabezpieczenia finansowego (Dzwonek), są na bieżąco realizowane. Również środki na wdrożenie tego programu zostały gminom bez zbędnej zwłoki w należytych kwotach przekazane. (Oklaski)
(Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Barbara Dolniak)
Przebieg posiedzenia