8. kadencja, 18. posiedzenie, 2. dzień (12-05-2016)
13. punkt porządku dziennego:
Informacja bieżąca.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Elżbieta Rafalska:
Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Pytań jest bardzo dużo. Na część pytań, tak jak państwo posłowie zastrzegli, udzielimy odpowiedzi pisemnych.
Może zacznę od odpowiedzi na pytanie, które postawiła pani poseł Mazurek, które jest pytaniem zupełnie fundamentalnym i podstawowym: Jaki był cel wprowadzenia tego rządowego programu ˝Rodzina 500+˝? Otóż pierwszy podstawowy cel to był cel pronatalistyczny, mówiłam o tym, wzrost wskaźnika dzietności. W tej prognozie długoletniej, 10-letniej, mówi się o wzroście wskaźnika z 1,26 do 1,6 i o wzroście urodzeń o 287 tys.
Było też pytanie szczegółowe o to, ile jest wniosków w województwie lubelskim. Jakby uprzedzając pozostałe pytania, bo posłów zapewne interesuje, ile w państwa regionach zostało złożonych tych wniosków, pozwolę sobie przedstawić poszczególne województwa: województwo dolnośląskie - 150 tys. wniosków, około, nie będę podawała bardzo dokładnej liczby, bo ona na pewno dzisiaj jest już inna, kujawsko-pomorskie - 130 tys., lubelskie - 125, lubuskie - 57, łódzkie - 135, małopolskie - 210, mazowieckie - 330, opolskie - 45, podkarpackie - 140, cały czas mówię o tysiącach, podlaskie - 70, pomorskie - 145, śląskie - ok. 240 tys., świętokrzyskie - 73, mazurskie - 90 tys. wniosków, wielkopolskie - 230 tys. wniosków i zachodniopomorskie - ok. 90 tys. wniosków.
Padło, proszę państwa, pytanie, które potem przewijało się też w wypowiedziach innych posłów, o wykluczenie pewnej grupy dzieci, o to, że to jest niesprawiedliwe. Mówiła o tym pani poseł Szumilas. Otóż, proszę państwa, nasza ustawa to jest ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. To jest pomoc, świadczenie, które jest adresowane do rodziny, a nie do konkretnego dziecka. Natomiast mechanizm wyliczenia tego świadczenia jest oparty o te zasady, o których mówimy, kryterium dochodowe 800, 1200 zł, w związku z tym nie możemy mówić o tym, że świadczenie jest dla syna, dla córki - ono jest świadczeniem dla rodziców i ono ma wspierać rodzinę w wychowywaniu dzieci.
Pojawiało się też pytanie dotyczące tego, że nie wspieramy najuboższych rodzin z jednym dzieckiem. No, proszę państwa, oczywiście że wspieramy. Kryterium dochodowe w pomocy społecznej wynosi 514 zł, czyli najbiedniejsze rodziny, żeby otrzymać pomoc społeczną, świadczenie z pomocy społecznej, muszą spełnić to kryterium. Przy tym programie rodzina musi spełnić kryterium dochodowe 800 zł. W związku z tym jest naprawdę spora rozpiętość między kryterium dochodowym w pomocy społecznej a kryterium zastosowanym w naszym świadczeniu.
Było pytanie, ono też się często przewijało, dotyczące akcji promocyjnej, kosztów akcji promocyjnej, ile nas to kosztowało. Otóż, proszę państwa, koszty ministerstwa rodziny dotyczące akcji promowania programu, co składa się na koszty tej akcji, a więc kampania medialna, materiały informacyjno-promocyjne. I teraz tak: materiały promocyjne - 14 tys., infografika - 6800. Nie będę już podawać całości, wymieniać wszystkich tych tytułów, może takie większe to jest produkcja spotów reklamowych - 100 tys. zł i czas antenowy, emisja - 2,5 mln zł. Koszt ulotek promujących program wyniósł 93 tys. Ulotki zostały przygotowane przez zakład wydawniczo-poligraficzny i wszystkie te materiały, które zostały przez nas przygotowane, czy materiały promocyjno-informacyjne to były też te materiały, które były wykorzystane podczas szkoleń prowadzonych przez samorząd. Do przygotowania akcji promocyjno-informacyjnej nie została zatrudniona żadna firma, nikt nam nie przygotowywał kampanii. Wszystkie publikacje prasowe, które były w gazetach, to były wywiady, które nie były żadnymi płatnymi ogłoszeniami. Przy prowadzeniu akcji szkoleniowej nie były zatrudniane żadne zewnętrzne, dodatkowe osoby. Strategia kampanii informacyjnej została opracowana przez nas, nie przez żadną zewnętrzną firmę. Była finansowana z tych środków, którymi ministerstwo dysponowało, czyli ze środków będących w naszej dyspozycji. Myślę, że jak na wielkość i koszt programu... Koszt akcji promocyjno-informacyjnej wynosił 0,016 ogólnych kosztów. Nie chciałabym tu przytaczać, jakie były koszty innych akcji informacyjnych w porównaniu do wydatkowanych środków.
Padło pytanie, czy ta akcja była w ogóle potrzebna, skoro program był może części polskich rodzin znany. Oczywiście że była potrzebna. Naszym obowiązkiem było przeprowadzenie takiej akcji informacyjnej, żeby każda polska rodzina wiedziała, że może złożyć wniosek, bo tylko wtedy mogła złożyć wniosek, bo nie było i nie ma możliwości przyznawania z urzędu.
Podczas prowadzenia naszej akcji informacyjnej wielokrotnie spotykałam się z tym, że rodziny mówiły o tym, że dowiedziały się, że mogą skorzystać ze świadczenia 500+, natomiast nie wiedziały, że mogły przez wiele lat korzystać ze świadczenia rodzinnego, które obowiązywało od 2004 r., bo po prostu o tym nie były poinformowane, po prostu o tym nie wiedziały. Pojawiały się wśród wielu zapytań pytania o zabezpieczenie środków finansowych dla samorządów i o opóźnienia wypłat. Środki na wdrożenie programu, pierwsza transza, która pozwoliła samorządom uruchomić obsługę świadczenia, zatrudnić pracowników, przeszkolić ich, organizacyjnie do tego się przygotować, została przekazana w ciągu 7 dni od wejścia w życie ustawy. Samorządy natychmiast dostały, i to znaczące, wsparcie, w wysokości znacznie większej niż jedna miesięczna transza. Samorządy również w tej chwili na bieżąco otrzymują te środki, o które wnioskują, zgodnie z zapotrzebowaniem i gminy mogą uruchamiać płatności.
Czy wszystkie gminy rozpoczęły wypłatę tych świadczeń? Na 2479 gmin w kwietniu, czyli nie jest to stan na dzisiaj, on może być już zupełnie inny, 402 samorządy nie rozpoczęły wypłat, a 180 samorządów nie wydało decyzji. Proszę państwa, mówimy o kwietniu. To jest tak, że ktoś składa wniosek 15 kwietnia, i to wcale nie znaczy, że w ciągu tygodnia jest wydana decyzja i dokonana wypłata. Proszę pamiętać, że do obsługi są tysiące wniosków. Kiedy program był uruchamiany, mówiliśmy, że pierwsze wypłaty mogą być na początku maja, a pierwsze wypłaty były realizowane już na początku kwietnia. Dużo więcej gmin wypłaca pieniądze, dużo więcej decyzji zostało wydanych, bo jeżeli mówimy, że w tej chwili przyjęto ponad 2200 tys. wniosków, to jest to ogromna ilość, proszę państwa, tych wniosków, więcej niż mogliśmy się tego spodziewać, pamiętając, że 2700 tys. rodzin może złożyć wnioski. Jeśli chodzi o wnioski, które zostały złożone drogą on-line, wiemy, że część tych wniosków zawiera błędy, że część (Dzwonek) wniosków...
To już? Proszę...
Wicemarszałek Barbara Dolniak:
Już się skończył czas, ale przedłużę...
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Elżbieta Rafalska:
Bardzo przepraszam, że...
Wicemarszałek Barbara Dolniak:
Pani minister, proszę mi pozwolić...
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Elżbieta Rafalska:
...nie zdążę odpowiedzieć.
Wicemarszałek Barbara Dolniak:
Pani minister, może ja skończę swoją wypowiedź, dobrze?
Przedłużam pani czas o 3 minuty.
Bardzo proszę.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Elżbieta Rafalska:
Przepraszam państwa za brak odpowiedzi na niektóre z tych szczegółowch pytań. Oczywiście program jest cały czas monitorowany. Nie możemy dzisiaj odpowiedzieć, jaki ma wpływ na rynek pracy, dlatego że dopiero pod koniec czerwca będziemy mogli podjąć pierwsze próby oceny, bo dzisiaj ministerstwo posiada niewystarczającą ilość danych. Nie sposób jest oceniać po tym, gdy zostało przekazanych ok. 600 mln zł, jaki to ma wpływ na gospodarkę. Jeśli chodzi o te prognozy, o które tu państwo pytaliście, czy one mają szansę się spełnić i czy wzrost gospodarczy może być większy o 0,5 punktu procentowego, to oczywiście, że tak. Są to prognozy niezależne od ministerstwa i liczymy, że tak się stanie.
Jakie jest zabezpieczenie przed egzekucją komorniczą? Już wkrótce środki, które wpłyną na konta rodzin, będą oznakowane. Komornik potrafi je zidentyfikować. W naszym rozwiązaniu ustawowym jest zapis, że świadczenie wychowawcze jest wolne od zajęcia komorniczego, od egzekucji komorniczej i od egzekucji administracyjnej.
Na które z pytań mogę tu jeszcze państwu odpowiedzieć? Proszę państwa, na pewno zainteresowanie, jakie wzbudza program, i to ogromne wyzwanie organizacyjne, będą stronę rządową zobowiązywać do tego, żeby systematycznie przedstawiać taką informację. Oczywiście przyjmuję te państwa uwagi, w których odnosicie się do nas krytycznie. Proszę wierzyć, że nie mówimy, że wdrożenie tak dużego programu może się odbyć bez najmniejszych problemów, bo mamy do czynienia, współpracujemy z niemalże 2,5 tys. gmin. Rzeczywiście zdarza się, że niektóre z gmin wypłacają jednorazowo dużą ilość świadczeń, inne z gmin kumulują te decyzje, bo w jednej gminie było to zbierane jednego dnia, w drugiej gminie innego. Wójtowie mówią, że chcieli, żeby te decyzje były wydawane i żeby wypłaty szły równocześnie. A więc jakby są też decyzje, które są samodzielnymi decyzjami samorządów, które wykonują to zadanie. W związku z tym ingerencja w to ze strony rządowej nie jest możliwa, nie jest też potrzebna, bo nic takiego się nie dzieje, co wymagałoby naszej ingerencji, aczkolwiek do tych gmin, które nie rozpoczęły wypłat, a wydały już znacznie wcześniej decyzje...
Wicemarszałek Barbara Dolniak:
Pani minister, bardzo proszę kończyć.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Elżbieta Rafalska:
...skierujemy zapytania.
Podsumowując, bo były też pytania o ten aspekt finansowy, szczególnie dotyczyło to marszałków, powiem, że na pewno w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i tego, co jest związane z obsługą świadczenia wychowawczego, samorządy województwa będą miały uregulowane te kwestie. Jesteśmy w trakcie uzgodnień z wojewodami co do wysokości kwot. Nie można było w przypadku samorządu województwa zastosować tego mechanizmu, który zastosowano w stosunku do gmin, a więc mechanizmu prowizyjnego, bo ich zadanie w zakresie koordynacji systemów jest zupełnie inne. Dziękuję. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia