8. kadencja, 18. posiedzenie, 3. dzień (13-05-2016)

23. punkt porządku dziennego:

Przedstawiona przez Radę Ministrów informacja o realizacji działań wynikających z ˝Narodowego programu ochrony zdrowia psychicznego˝ w 2014 roku (druk nr 176) wraz ze stanowiskiem Komisji Zdrowia (druk nr 457).

Poseł Jerzy Kozłowski:

    Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Od wielu lat obserwujemy zwiększającą się w zastraszającym tempie zachorowalność na choroby psychiczne. Nie dotyczy to co prawda psychoz, gdzie - jak w przypadku schizofrenii - utrzymuje się stały odsetek chorych na poziomie ok. 1% populacji, natomiast dotyczy w szczególności zaburzeń depresyjno-lękowych. Skutki społeczne i gospodarcze tego zjawiska stanowią jeden z największych problemów w Unii Europejskiej, koszty dotyczą bowiem tak pogorszenia się relacji rodzinnych, jak i znacznego obniżenia wydajności pracy. Jednocześnie w ostatnich dekadach udało się wprowadzić do leczenia szereg nowoczesnych leków, np. neuroleptyków II generacji, których stosowanie pozwala na lepsze kontrolowanie szczególnie poważnych zaburzeń psychotycznych.

    Podstawowym standardem współczesnej psychiatrii stało się odejście od zamkniętego, azylowego modelu psychiatrycznego na rzecz rozwoju psychiatrii środowiskowej. Dodatkowo w krajach Unii Europejskiej trwają od dawna zmiany zmierzające do likwidacji molochów psychiatrycznych, czyli szpitali dysponujących kilkuset łóżkami, na rzecz tworzenia mniejszych oddziałów w ramach szpitali wieloprofilowych. To ostatnie rozwiązanie pozwala na poprawę internistycznego, radiologicznego czy neurologicznego zaopatrzenia pacjentów psychiatrycznych z uwagi na poprawę logistyki.

    Niestety przemiany te nie obejmują naszego kraju, a ˝Narodowy program ochrony zdrowia psychicznego˝ jest absolutną fikcją. Nadal funkcjonują wielkie kombinaty psychiatryczne, w których pacjenci często niepotrzebnie przebywają długimi tygodniami. Warunki panujące w tych ośrodkach często urągają wszelkiej przyzwoitości. Symbolem tej patologii jest sytuacja w ośrodku wiodącym, czyli Instytucie Psychiatrii i Neurologii w Warszawie, w którym zniszczone, często zagrzybione sale, zdekompletowany personel nie pozwalają na leczenie pacjentów w godnych warunkach. Te patologie wiążą się dodatkowo z faktem, iż świadczenia w zakresie psychiatrii są wycenione na najniższym poziomie: 12 zł za punkt. Liczne apele środowiska psychiatrycznego, by zwiększyć finansowanie oraz nie ograniczać go do środków z NFZ, a dofinansować bezpośrednio z budżetu wzorem innych działów służby zdrowia pozostały bez echa.

    Postulujemy potraktowanie programu na serio i wprowadzenie poprawy i zmiany sposobu finansowania usług psychiatrycznych, położenie nacisku, wzorem wiodących krajów Unii Europejskiej, na opiekę środowiskową. Dziś w szpitalach przebywają i często męczą się pacjenci, którzy dużo taniej i wydajniej mogliby być leczeni pod okiem specjalistów zespołów środowiskowych w swoich domach. To sprzyjałoby również lepszej integracji społecznej tych osób i przyczyniałoby się do znacznie lepszego funkcjonowania ich rodzin. Choroba psychiczna jednego z członków rodziny zaburza bowiem w ogromnym stopniu funkcjonowanie najbliższych.

    Osobną kwestią jest dostęp pacjentów do opieki ambulatoryjnej. W niektórych rejonach kraju muszą oni czekać miesiącami na wizytę u specjalisty. Bywa, że czasem prowadzi to do samobójstw. Pacjent cierpi bowiem bardzo, a nie stać go na prywatną wizytę. Zmiany należy wprowadzić również w systemie kształcenia lekarzy, ponieważ pacjenci z zaburzeniami nerwicowymi, depresyjno-lękowymi, a wśród osób starszych otępieniami stanowią potężny odsetek społeczny.

    Lekarze rodzinni oraz interniści powinni być lepiej przeszkoleni w zakresie dokonywania diagnoz podstawowych schorzeń oraz stosowania psychofarmakologii w niezbędnym zakresie. Z kolei sami psychiatrzy w procesie szkolenia specjalizacyjnego nie są szkoleni w zakresie psychoterapii, która stanowi niezwykle ważne narzędzie terapii, często istotniejsze niż farmakoterapia. Postulujemy również, wzorem wiodących krajów Unii Europejskiej, odchodzenie od modeli wielkich szpitali na rzecz oddziałów pracujących w obrębie szpitali wieloprofilowych.

    Kolejną istotną kwestią są zaniedbania na polu profilaktyki. Dotyczy to zwłaszcza młodzieży. Tymczasem brak reakcji na często spotykaną w populacji dzieci i młodzieży fobię społeczną, którą można skutecznie leczyć psychoterapią i farmakoterapią, zdecydowanie osłabia szanse w tej grupie społecznej na odniesienie sukcesu w przyszłości. Dzieci nie są profesjonalnie konsultowane, interwencje następują jedynie w skrajnych przypadkach.

    Rządzący muszą w końcu zrozumieć, że jeśli nie zadbają o dobrostan psychiczny społeczeństwa, w którym lawinowo narasta problem depresji, oszczędzanie i wdrażanie programu zdrowia psychicznego generować będzie potężne koszty społeczne w postaci spadku jakości pracy, zwiększających się patologii społecznych, olbrzymiej ilości zwolnień lekarskich, trwałego wypadania osób z ról zawodowych i społecznych, kosztów rozpadu rodzin, wypadków, przestępstw.

    W związku z tym wszystkim, co wcześniej powiedziałem, Klub Poselski Kukiz’15 nie może poprzeć tej informacji. Dziękuję.

Przebieg posiedzenia