8. kadencja, 19. posiedzenie, 1. dzień (18-05-2016)
7. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Polityki Społecznej i Rodziny o rządowym projekcie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług (druki nr 408 i 500).
Poseł Joanna Augustynowska:
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Jeśli projekt ustawy mający na celu poprawę ochrony pracowników jest krytykowany tylko przez organizacje pracodawców, to można powiedzieć, że w naturze panuje stan równowagi. Jeśli jednak do krytyki dołącza się Państwowa Inspekcja Pracy, a prawnicy mnożą wątpliwości interpretacyjne, które uderzyć mogą właśnie w prawa pracownicze, to należy zacząć się martwić. Nie ma i nie może być cienia wątpliwości, że Polska będzie implementować do swojego sytemu prawnego cele dyrektywy 2014/67 Parlamentu Europejskiego i Rady Europy - pacta sunt servanda - musimy się jednak, i to w trybie pilnym, pochylić nad licznymi problemami, które w trakcie prac komisji nie zostały uwzględnione, ponieważ ustawa uchwalona w takiej formie będzie kolejnym bublem prawnym. Liczymy jednak na to, że przepisy wykonawcze doprecyzują te kwestie.
Od samego początku prac nad projektem ustawy zgłaszano liczne zastrzeżenia co do tekstu ustawy i niektóre z tych kwestii w dalszym ciągu należy odpowiednio uregulować. Dotyczyły one i dotyczą nadal m.in. problemów w definiowaniu pojęć, jakimi są: skierowanie tymczasowe, pracownik delegowany i pracodawca delegujący, oraz problemu odpowiedzialności solidarnej, która została szczegółowo określona dla wąskiej kategorii prac przy jednoczesnym pominięciu zapewnienia tej ochrony innym pracownikom. Według Nowoczesnej taka ochrona powinna obejmować wszystkich pracowników.
Ustawa w zaproponowanym kształcie będzie miała negatywne konsekwencje dla polskich pracodawców świadczących usługi na rynku Unii Europejskiej i ich pracowników, ponieważ projekt ustawy nie zabezpiecza interesów polskich firm delegujących pracowników do pracy za granicą przed sytuacjami nakładania na nie i egzekwowania od nich kar lub grzywien, przy czym kary te są przede wszystkim nieproporcjonalne i dyskryminujące. Jednocześnie na pracodawców nałożonych zostaje za dużo obowiązków, w tym nieproporcjonalne w stosunku do uchybień grzywny. W dalszym ciągu pomimo uwzględnienia uwag organizacji pracodawców przewiduje się zbyt krótkie terminy odpowiedzi na wnioski PIP, chociaż - co sugerowali tutaj moi poprzednicy - wydłużenie terminu do 10 dni jest już zdecydowanie lepszą sytuacją niż proponowany w pierwotnym kształcie termin 7 dni. Nadal uważamy jednak, że należy doprecyzować te pojęcia, o których wcześniej wspomniałam.
Ustawa reguluje delegowanie pracowników na teren Rzeczypospolitej Polskiej, natomiast firmy polskie delegujące pracowników za granicę obawiają się tej dyrektywy z uwagi na wzrost kosztów, np. typowa firma zatrudniająca i wysyłająca opiekunki do Niemiec zatrudnia je na umowę zlecenia, a przedmiot zlecenia określony jest tak, aby część pracy była wykonywana na terenie Polski. Powodem tego jest fakt, że od takich umów składkę płaci się polskiemu, a nie niemieckiemu ZUS-owi, bo składka płacona temu niemieckiemu jest znacznie wyższa. Sprawa uregulowania tego zakresu, tych zastrzeżeń jest bardzo ważna, ponieważ to nasi pracownicy są najbardziej narażeni na nadużycia. Nie wynika to tylko z ich ilości, należy pamiętać, że znaczna część pracowników delegowanych do świadczenia usług za granicą korzysta z agencji pracy tymczasowej, a w ich wypadku naprawdę jest o co walczyć. Dla nich zapewnienie warunków nie gorszych od uznanych za godziwe minimum na rynku przyjmującym może decydować o ekonomicznej opłacalności całego wyjazdu. W ekstremalnych przypadkach dla nich i dla ich rodzin może być to kwestia wręcz egzystencjalna.
Jak wynika z praktyki inspektorskiej, grupa pracowników delegowanych składa się głównie z pracowników średniego szczebla oraz kadry zarządzającej. Jest oczywiste, że większość z tych problemów zupełnie ich nie dotyczy, należy więc zdawać sobie sprawę z celów, jakie przyświecały poszczególnym państwom przy zawieraniu kompromisu w sprawie dyrektywy 2014/67 i w samej konstrukcji dyrektywy jako aktu prawa pochodnego Unii Europejskiej.
Dyrektywa wskazuje pożądany stan rzeczy i choć Nowoczesna zgadza się z ogólnym kierunkiem dyrektywy, to szukamy odpowiedzi na pytanie, czy projekt budzący tak liczne wątpliwości jest w stanie zapewnić skuteczną realizację tych celów. Pamiętajmy, że rozwinięte gospodarki zachodnie chronią omawianą dyrektywą swoje rynki. My chcemy chronić swoich obywateli. Nie możemy pozwolić na zachowanie status quo, nie możemy również tolerować permanentnych wieloletnich delegacji i faktycznej niemożności dochodzenia roszczeń pracowniczych, w szczególności po powrocie do kraju macierzystego. Nie możemy zgadzać się na bezradność organów państwowych wobec zagranicznych pracodawców nieprzestrzegających przepisów. Musimy ten kompromis polityczny tak przełożyć na język prawa, żeby zapewnić pracownikom delegowanym należną im ochronę, a pracodawców nie nadwyrężać ponad rozsądną i niezbędną miarę. Każdy błąd legislacyjny skutkować będzie procesami przed sądami pracy, które dziś i tak pękają w szwach. (Dzwonek) Choć goni termin, pośpiech jest tu fatalnym doradcą, ale liczymy, że na drodze rozporządzeń uda się te wszystkie wątpliwości doprecyzować tak, że Nowoczesna poprze ten projekt. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia