8. kadencja, 20. posiedzenie, 1. dzień (08-06-2016)

14. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (druk nr 559).

Poseł Elżbieta Gapińska:

    Dziękuję bardzo, pani marszałek.

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Pani Minister! W imieniu klubu Platformy Obywatelskiej chciałabym się odnieść do procedowanej ustawy. Głównie odniosę się do dwóch najbardziej ważnych punktów, tych tzw. systemowych, o których pani minister była uprzejma powiedzieć.

    I powiem tak: przede wszystkim chciałabym państwu zwrócić uwagę na fakt, że w procedowanej ustawie jest wiele według mnie niejasnych, niedoprecyzowanych zapisów, które mogą rodzić negatywne konsekwencje dla dzieci i młodzieży. Przede wszystkim, pani minister, znosicie państwo obowiązek przeprowadzenia egzaminu po VI klasie. Dotychczas... (Poruszenie na sali)

    Tak, ja się zaraz do tego odniosę. Jeśli pan poseł będzie uprzejmy mi nie przeszkadzać, to zaraz o tym powiem.

    Wicemarszałek Małgorzata Kidawa-Błońska:

    Ale bardzo proszę...

    Poseł Elżbieta Gapińska:

    ...przystąpienie do egzaminu było warunkiem ukończenia szkoły podstawowej. I rzeczywiście, ponieważ wyniki tego egzaminu nie były brane pod uwagę przy przyjmowaniu do gimnazjów obwodowych, istotnie przeprowadzanie tego egzaminu po tym etapie kształcenia nie jest konieczne. Taki zapis w swoim programie wyborczym miała także Platforma Obywatelska. Wiem, bo pracowałam przy tych zapisach. Ale, pani minister, myśmy w zamian za to proponowali, aby w 10% szkół na zasadzie losowej odbywały się egzaminy, takie, jakie były po VI klasie. Szkoły byłyby losowane. Przypomnę państwu bardzo ważną rzecz: mianowicie celem egzaminu szóstoklasistów nie było pozycjonowanie szkół, a tak w istocie się często stawało, o czym mówiła pani poseł Machałek.

    Chodziło nam o to, żeby pewne zasady, pewna standaryzacja, jeśli chodzi o poziom kształcenia właśnie w szkołach podstawowych, była utrzymana. I w ten sposób można było to sprawdzić. Jeżeli państwo rezygnujecie z tego sprawdzenia właśnie w taki sposób, o którym tutaj mówimy, i pozwalacie, aby na poziomie gimnazjów na zasadzie dobrowolności, jak to określiła pani minister, można było przeprowadzać egzamin, to ja mam pewne wątpliwości. Otóż wątpliwości te dotyczą tego, że nadal będzie dokonywana ocena i nadal w swoisty sposób będzie dokonywane to pozycjonowanie, tylko że praca nauczycieli ze szkół podstawowych i uczniów będzie niejako oceniana przez szkoły gimnazjalne. To, pani minister, nie jest dobre rozwiązanie i wydaje mi się, że należy je jeszcze przemyśleć. Mam nadzieję, że na etapie prac w komisji zaproponujecie państwo inny sposób weryfikacji wiedzy absolwentów szkół podstawowych. Ten bowiem będzie rodził w mojej ocenie i ocenie naszego klubu wiele kontrowersji.

    Tą nowelizacją wprowadzacie państwo także możliwość weryfikacji liczby punktów zdobytych przez osoby zdające część pisemną egzaminu maturalnego i część pisemną egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie. Dajecie także możliwość dokumentowania materiałów udostępnionych przez okręgowe komisje egzaminacyjne poprzez fotografowanie prac.

    (Głos z sali: Super.)

    Wprowadzacie możliwość odwołania do niezależnego Kolegium Arbitrażu Egzaminacyjnego działającego przy Centralnej Komisji Edukacyjnej. Ale tutaj też się rodzą pewne pytania. Mianowicie chciałabym zapytać panią minister, czy państwo analizowaliście, o ile więcej w związku z tym będziecie mieli odwołań od wyników egzaminu pisemnego, czy nie będą to lawinowe działania i o ile w związku z tym wydłuży się proces naboru na studia. Czy nie uniemożliwi to młodym ludziom dostania się na wymarzone studia w roku ukończenia nauki w szkole średniej? Jak dużej grupy absolwentów szkół średnich może ten proces dotyczyć? Czy nie spowoduje to zamieszania w procesie rekrutacji?

    Kolegium Arbitrażu Egzaminacyjnego to następna instytucja, która niejako będzie weryfikowała pracę egzaminatorów OKE w przypadku odwołania ze strony uczniów. Nie jest jasno określone w procedowanej ustawie, jakimi kryteriami będzie się państwo posługiwać, tworząc taką listę, którą ma prowadzić minister, mówię o liście tych w arbitrażu. Wprawdzie wymienione są przykładowe instytucje, które mogą zgłaszać kandydatów, ale zapisy są nieprecyzyjne. Obsługę administracyjną i finansową tej nowej instytucji ma prowadzić Centralna Komisja Edukacyjna. Czy wobec tego, wobec zwiększonych zadań Centralnej Komisji Edukacyjnej planujecie państwo zwiększenie środków finansowych i etatów w tej instytucji?

    Do rozpatrywania odwołań dyrektor Centralnej Komisji Egzaminacyjnej będzie wyznaczać z listy arbitrów dwuosobowy skład w osobach egzaminatora i pracownika naukowego. Czy istotnie odpowiedzieliście sobie państwo na to pytanie, czy w tym składzie powinien znajdować się pracownik naukowy? Dlaczego państwo podjęliście taką decyzję? Czy nie będzie to, pani minister, odwrotny do zamierzonego przez państwa skutek? Czy nie będzie wręcz przeciwnie - że będzie to bardziej ostro oceniane i może odnieść to zupełnie inny skutek, niż państwo planowaliście?

    Ustawa dotyczy także postępowania rekrutacyjnego do nowo tworzonych publicznych przedszkoli lub innych form wychowania, możliwości zakupu podręcznika lub materiałów edukacyjnych do nauki języka obcego nowożytnego dla uczniów klas, które są dostosowane do stopnia zaawansowania znajomości języka, i refundacji zakupu także w zakresie podręczników i materiałów dla uczniów z niepełnosprawnościami, kształcenia uczniów przybywających z zagranicy, doprecyzowania przepisów dotyczących dotowania przedszkoli, umożliwiania zbierania w systemie informacji oświatowej danych o wychowankach młodzieżowych ośrodków wychowawczych, którzy zostali do nich skierowani.

    W nowelizacji zdefiniowano pojęcie wydatków bieżących będących podstawą do obliczania wysokości dotacji i wyłączeń, doprecyzowano przepisy dotyczące rozliczeń między gminami oraz zapisano wygaszanie pomaturalnych szkół kształcących bibliotekarzy oraz animatorów kultury.

    Po co ja to wszystko wymieniam, skoro już pani minister i pani poseł to wymieniały? Otóż chciałabym uświadomić państwu, jak szeroka jest materia tej nowelizacji, państwo zresztą doskonale o tym wiecie, i że jako taka wymaga zastanowienia, przemyślenia, konsultacji. Tymczasem u państwa jak zwykle wszystko odbywa się na kolanie, w ekspresowym tempie. Nowela trafiła do marszałka Sejmu 2 czerwca, dzisiaj pierwsze czytanie i potem szybko dopychanie kolanem w komisji i na sali sejmowej. Nie ma czasu na refleksję, przedyskutowanie rozwiązań. Państwo daliście to do konsultacji 61 podmiotom, a z tego, co czytałam w projekcie, wiem, że otrzymaliście odpowiedź od siedmiu.

    Wszak, pani minister, przypominam, że nowelizacja ma poprawić istniejące do tej pory prawo oświatowe, natomiast obawiam się, że wiele zapisów może wprowadzić chaos, np. procedura odwołania od wyników egzaminu pisemnego, która może wprowadzić wielkie zamieszanie podczas rekrutacji. Chyba że, pani minister, podstawowym dla was celem tego zapisu, jaki państwo chcecie osiągnąć w tym przypadku, jest to, aby nie było pozwów sądowych, bo w waszym zapisie decyzja Kolegium Arbitrażu Egzaminacyjnego nie będzie podlegała ocenie sądu.

    Pani minister, proszę dobrze zrozumieć to, co powiedziałam. Ja oczywiście widzę wiele pozytywnych zapisów, które tutaj się znalazły, ale bardzo bym prosiła panią minister, żebyście państwo jeszcze na etapie procedowania w komisji pochylili się nad tymi naszymi uwagami w sposób taki naprawdę poważny i żebyśmy się wspólnie nad tym zastanowili, a te wszystkie kwestie budzące wątpliwości, które nie sądzę, że tylko w klubie Platformy Obywatelskiej i w mojej głowie się pojawiły, tylko ma je wiele osób, przemyśleli i w sposób przemyślany zapisali to tak, żeby to młodzieży pomogło, a nie zaszkodziło. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia