8. kadencja, 20. posiedzenie, 1. dzień (08-06-2016)

14. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (druk nr 559).

Poseł Józef Brynkus:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Pani Minister! Jeżeli słyszę takie utyskiwania nad tym, że zabrakło komuś czasu, żeby się przygotować do wystąpienia w sprawie zmian jakiejś ustawy, to po prostu ogarnia mnie pusty śmiech. Mnie nie tylko udało się tę ustawę przeglądnąć, skonfrontować z poprzednio obowiązującą, ale też skonsultować z kilkoma środowiskami. Dlatego też uważam, że czasu mieliśmy dość. Natomiast problem polega na tym, że te zmiany, które teraz chcemy wprowadzić tą ustawą, wprowadzamy troszkę za późno. Dziwić po prostu się trzeba temu, że te zmiany są wprowadzane tak późno.

    Jeśli nie będziemy więc patrzeć na te zmiany ideologicznie, ale racjonalnie, to będziemy powtarzać wnioski i konkluzje wypowiedziane w niektórych przypadkach przez panią minister, a także przez posłankę PiS, bo generalnie trzeba powiedzieć, że proponowane zmiany obejmują bardzo ważne zagadnienia dotyczące istniejącego systemu oświatowego w Polsce. Można je zasadniczo podzielić na kilka grup, a więc zmiany odnoszące się do egzaminowania w szkole podstawowej i ponadgimnazjalnej, miejsca szkół artystycznych w systemie organizacyjnym szkolnictwa, dotyczące usytuowania edukacji dzieci i młodzieży z różnego rodzaju dysfunkcjami w szkolnictwie publicznym i niepublicznym, a także utrzymania szkolnictwa, w tym głównie naliczania dotacji oświatowej.

    Niewątpliwie najbardziej medialne sprawy to kwestia likwidacji sprawdzianu po VI klasie i możliwość odwoływania się od wyników egzaminu maturalnego. Jeśli idzie o sprawdzian, to można stwierdzić, że to dobrze, iż jest on likwidowany. Podniesiono tu już jego koszty, stres, jaki wywoływał u dzieci. Dodać trzeba też dezorganizację pracy w szkole i inne negatywne zjawiska. Tak naprawdę nie miał on większego znaczenia ani rekrutacyjnego, ani też diagnostycznego, a wykorzystywanie go np. do badań tzw. edukacyjnej wartości dodanej było paranoją i szczytem braku logiki. Nie da się na podstawie jego wyników, a także postępu ucznia w gimnazjum określić przyrostu wiedzy, umiejętności i zmiany jakości postaw uczniów gimnazjum bez uwzględnienia czynników pozaszkolnych, jak i uczniowskich własnych predyspozycji. Dobrze, że się ten sprawdzian likwiduje.

    Nie ma też potrzeby, pani minister, wprowadzania jakichkolwiek egzaminów i sprawdzianów zastępczych. Istnieje dość narzędzi diagnostycznych do określenia kompetencji uczniowskich w szkole podstawowej, a dobry nauczyciel cały czas monitoruje poziom wiedzy ucznia. To powinno wystarczyć. Głupotą było traktowanie sprawdzianu po VI klasie jako narzędzia motywującego uczniów do pracy i powtarzania materiału. Zły to nauczyciel, który uważał, że sprawdzian jest argumentem w pracy dydaktycznej. Raczej straszakiem.

    Likwidacja sprawdzianu na pewno przyczyni się do podniesienia jakości nauczania i uczenia się w szkole podstawowej, bo nauczyciele przestaną uczyć pod klucz. Zwiększy się inwencja dydaktyczna nauczycieli, ujawni się różnorodność myślenia ich samych, a także ich uczniów. Zakończy się niezdrowa rywalizacja między szkołami, potęgowana niewiele mówiącymi statystykami i rankingami, czego przykładem jest już wcześniej wymieniona EWD, na badanie której wydano niepotrzebnie pieniądze, i to wielkie. Przykładowo we wrześniu 2015 r. 3-dniowe warsztaty podsumowujące jeden z etapów badania EWD, zorganizowane dla kilkuset pracowników uczelni wyższych w jednym z najdroższych hoteli w Warszawie, nic nie przyniosły, a kosztowały pewnie około 0,5 mln zł. Z samego tego projektu kilkanaście osób żyło przez wiele lat, i to dostatnio.

    Ale ustawa o zmianie ustawy o systemie oświaty wprowadza także szereg innych szczegółowych rozwiązań dotyczących funkcjonowania oświaty w Polsce. Paradoks polega na tym, że w ten sposób, niekiedy przez nadmierną biurokratyzację, ustawodawcy chcą zapewnić, i pewnie zapewnią, racjonalne wydatkowanie przeznaczonych na edukację środków. Temu służyć ma choćby szczegółowe zdefiniowanie, czym jest dotacja, czego nie należy brać pod uwagę przy określaniu jej wysokości i na co ma być ona przeznaczona. To świadczy o obawach ministerstwa, że potrzeby oświatowe nie zostaną należycie zabezpieczone przez jednostki samorządu terytorialnego bez wprowadzenia niemal detalicznych sposobów wyliczania i przekazywania dotacji na kształcenie dzieci. Ale pewnie jest to spowodowane obawą ministerstwa dotyczącą nienależytego wykorzystywania środków finansowych przekazywanych w ramach dotacji.

    Wiele zmian dotyczy również nauczania uczniów z różnego rodzaju dysfunkcjami. Zmiany te idą w naprawdę dobrym kierunku i mają na celu zapewnienie warunków do ich godziwego nauczania i uczenia się. Tak trzeba odebrać choćby określone w procedowanej ustawie warunki do zdawania egzaminów, jakie należy zapewnić uczniom z dysfunkcjami. Nie tyle służą one obniżeniu wymagań odnoszących się do zdawalności egzaminów, ile mają ułatwić uczniom ich zdawanie, a egzaminującym zapewnić rzetelne i sprawiedliwe ocenianie.

    Pozytywnie należy także odczytać określenie warunków dotowania i utrzymywania niepublicznych placówek oświatowych prowadzących specjalne formy działania, np. wczesne wspomaganie rozwoju dziecka. Bardzo często jednostki samorządu terytorialnego wymigiwały się od tego albo też nie miały wystarczającej podstawy prawnej do przekazywania pomocy finansowej niepublicznym placówkom oświatowym i kiedy jej udzielały, często miały z tego powodu kłopoty administracyjne lub prawne. Ustawa usuwa tę przeszkodę.

    Ustawa idzie także w dobrym kierunku, jeśli idzie o dostosowanie kierunków kształcenia do wymagań współczesnego rynku pracy. To dobra przesłanka.

    Resztę uwag klubu Kukiz’15, niekoniecznie pozytywnych, przedstawi poseł Tomasz Jaskóła.

Przebieg posiedzenia