8. kadencja, 20. posiedzenie, 1. dzień (08-06-2016)

4. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Nadzwyczajnej o przedstawionym przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej projekcie ustawy o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (druki nr 448 i 522).

Poseł Joanna Augustynowska:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Zgłoszony przez pana prezydenta projekt to efekt naprawiania błędów legislacyjnych, o których wspominaliśmy wielokrotnie. Niestety nie spotkało się to wówczas z aprobatą i pozytywnym odbiorem ministra Marczuka.

    Projekt ustawy zakłada uzasadnione postulaty, które Nowoczesna poprze. Mowa tu w szczególności o zwolnieniu świadczeń wychowawczych z egzekucji komorniczej, również przy zajęciu rachunku bankowego. Faktycznie nie ma przepisu stanowiącego wprost o zakazie zajmowania znajdujących się na rachunku środków zwolnionych od zajęcia, a zgodnie z przepisem art. 890 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego zakaz wypłat z zajętego rachunku nie dotyczy bieżących wypłat na wynagrodzenie za pracę oraz na zasądzone alimenty i renty o charakterze alimentacyjnym. Tutaj warto mieć świadomość, że wypłata wynagrodzenia za pracę następuje po złożeniu komornikowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu, a wypłata alimentów - jako tytuł wykonawczy stwierdzający obowiązek dłużnika co do płacenia alimentów. Zastanawiam się, czy taka konstrukcja nie byłaby lepszym uproszczeniem w celu rozwiązania oczywistych błędów dotyczących zajęcia komorniczego właśnie tych środków. Chodzi o to, żeby jednak obowiązek informowania komornika przerzucić nie na komorników czy banki, tylko właśnie na osobę, która jest dłużnikiem, żeby to ona musiała się pofatygować do komornika, dokładnie tak jak to jest w przypadku zajęcia wynagrodzenia czy w przypadku płacenia alimentów, czyli o to, żeby trochę obrócić tę konstrukcję.

    Oczywiście kwestia wpływu programu 500+ na zakres świadczeń alimentacyjnych jest bardzo kluczowa. Dotychczasowa treść art. 135 wskazywała, że świadczenia z pomocy społecznej lub funduszu alimentacyjnego oraz świadczenia dla rodziny zastępczej nie wpływają na zakres obowiązku alimentacyjnego. U podstaw takiego rozwiązania leży założenie, iż świadczenia socjalne stanowiące pomoc materialną ze strony państwa nie powinny być traktowane w ten sam sposób co dochody uprawnionego, w tym dochody z majątku dziecka, a w efekcie nie powinny wpływać na uchylenie ani nawet na pomniejszenie obowiązku alimentacyjnego. To wysokość alimentów powinna rzutować na wysokość różnego typu świadczeń pomocowych, a nie odwrotnie. Kwota świadczenia wychowawczego 500+ jest stała, niezależna od dochodów. Świadczenie to ma zatem inny charakter niż pozostałe świadczenia wymienione we wskazanym artykule, których wysokość uzależniona jest wprost od dochodu uprawnionego i jego sytuacji ekonomicznej.

    Jak podnosi Krajowa Rada Sądownictwa, wprowadzenie automatyzmu polegającego na nieuwzględnieniu świadczenia wychowawczego przy orzekaniu o zakresie świadczeń alimentacyjnych może prowadzić do sytuacji, w której jedynym beneficjentem świadczenia wychowawczego będą dzieci uprawnione do świadczenia alimentacyjnego, podczas gdy sytuacja dziecka nieuprawnionego do świadczenia wychowawczego, a pozostającego na utrzymaniu osoby zobowiązanej do uiszczenia świadczenia alimentacyjnego, będzie zdecydowanie gorsza i nieuzasadniona społecznie. Upraszczając: ojciec ma dwoje dzieci, pierwsze z pierwszego małżeństwa, na które ma obowiązek płacić alimenty, a ponieważ to drugie dziecko jest jedno, więc nie ma prawa do świadczenia, w związku z powyższym ojciec będzie musiał płacić z pieniędzy zarobionych dla siebie na pierwsze dziecko, a to drugie dziecko będzie pozbawione dodatkowych środków i będzie miało trochę inną sytuację.

    Takich wątpliwości i przeszkód technicznych w tym projekcie niestety jest więcej. Również w trakcie prac komisji Związek Banków Polskich wskazywał, że jeśli pieniądze wpłyną na rachunek bankowy, to trudno będzie uznać, które 500 zł to jest 500 zł pochodzące z wynagrodzenia, a które 500 zł będzie ze świadczenia wychowawczego. W związku z powyższym, ponieważ jedne mogą być zajęte przez komornika, a drugie nie, powoduje to spore dodatkowe trudności dla banków i dla obsługi banków.

    Tych wątpliwości prawnych i formalnych jest jeszcze mnóstwo. W moim poczuciu też jest stosunkowo ważne, że jesteśmy parę miesięcy, chwilę od tego, kiedy pierwsze środki zaczęły wpływać do kieszeni beneficjentów, a sporo z tym problemów nie tyle natury formalnej, ale samorządowej i w obsłudze tego programu, ale oczywiście trzeba dać szansę projektom. Po chwili zastanowienia mam przyjemność złożyć na ręce pana marszałka poprawki do tego projektu. Są to poprawki, które składaliśmy już w trakcie pierwszych prac legislacyjnych nad projektem. (Dzwonek) Są to poprawki wprowadzające górny próg dochodowy, żeby takie osoby jak na przykład pan minister Ziobro nie musiały przekazywać tych pieniędzy, bo znowu rodzi się problem z interpretacją, czy to, co zrobił pan Ziobro, było marnotrawieniem, o czym przekonywał pan Marczuk w trakcie prac komisji, czy oddawanie takich pieniędzy będzie marnotrawieniem, czy nie. Takich wątpliwości jest mnóstwo.

    W związku z powyższym składam poprawki, żeby ograniczyć ten górny próg, uwzględnić zasadę ˝złotówka za złotówkę˝ i jeszcze dopracować te kwestie formalne, szczególnie z bankami, które mają doświadczenie w temacie. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia