8. kadencja, 20. posiedzenie, 2. dzień (09-06-2016)
19., 20. i 21. punkt porządku dziennego:
19. Pierwsze czytanie obywatelskiego projektu ustawy o Trybunale Konstytucyjnym (druk nr 550).
20. Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o Trybunale Konstytucyjnym (druk nr 558).
21. Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym (druk nr 569).Poseł Władysław Kosiniak-Kamysz:
Dziękuję bardzo.
Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam nadzieję, że Wysoka Izba wybaczy mi, że moje wystąpienie będzie nieco krótsze (Oklaski), gdyż jestem wierny zasadzie Wincentego Witosa: ˝Frazesy same, choćby kwieciste najbardziej, nic nie mogą przynieść ani zbudować˝, a dziś rodacy... (Oklaski)
(Głos z sali: Brawo!)
...oczekują w sprawie trybunału od klasy politycznej, od parlamentarzystów mniej słów, a więcej czynów. Dlatego w imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego chciałbym zaprezentować ustawę, która wychodzi naprzeciw oczekiwaniom różnych stron, zarówno strony rządowej, jak i strony opozycyjnej, jest ustawą konsensualną, kompromisową, która może doprowadzić do szybkiego uporządkowania sytuacji wokół Trybunału Konstytucyjnego.
Od kilku miesięcy mamy do czynienia z zaburzeniem porządku konstytucyjnego, z chaosem konstytucyjnym, który osłabia pozycję Polski oraz jej obywateli, niszczy zarówno spokój wewnętrzny, jak i wizerunek Polski na zewnątrz, ogranicza możliwości rozwojowe Polski przez spadek naszej reputacji, opinii o nas, przez spadek pozytywnego zainteresowania Polską, np. przez inwestorów zagranicznych. Może również odbić się to w negatywny sposób na polskich funduszach europejskich, które otrzymujemy z Brukseli. To może być taki rykoszet, który trafi np. w polskich rolników, przedsiębiorców, w polskie rodziny.
Dlatego dzisiaj trzeba szukać kompromisu, trzeba szukać konsensusu i takie dąsanie się czy jakieś rozpaczliwe gesty są żadną realną polityką. To jest sytuacja, w której musimy wzbić się ponad nasz interes polityczny, dojść do konsensualnego rozwiązania. I nie można tylko odwoływać się do prawa. Oczywiście trzeba bazować na ustawie zasadniczej, konstytucji, ale w tej całej dyskusji trzeba odnaleźć w konstytucji, w preambule konstytucji również te wyższe wartości, jak prawda, sprawiedliwość, dobro i piękno. One są tam literalnie wymienione. Dzisiaj trzeba do nich nawiązać, żeby stworzyć ustawę, która naprawi to, co złego zostało wyrządzone przez ostatnie miesiące, to, co jest w naszej opinii, w opinii wielu Polaków niedobre dla naszej pozycji i w Europie, i w świecie, ale przede wszystkim dla naszego spokoju w polskich rodzinach, bo dzisiaj nie chodzi tylko i wyłącznie o spory miedzy politykami.
Obserwujemy od 10 lat podział na dwa obozy polityczne. To na pewno nie służy Polsce. Ale dzisiaj jest coraz więcej sporów w polskich rodzinach. Trzeba te spory zakończyć, przyjąć ustawę kompromisową. Dialog jest możliwy, a jeżeli dialog jest możliwy, to dialog jest naszym obowiązkiem i od tego obowiązku - tak nawet mówi również Komisja Wenecka - nie może się uchylać ani strona rządząca, ani opozycja. Ta odpowiedzialność jest tutaj, w Polsce. Nie załatwi tej sprawy za nas Komisja Europejska, bo nie może jej za nas załatwić ani nie powinna jej za nas załatwić. Możemy ją rozwiązać tylko my w polskim parlamencie. Oczywiście mógłby to zrobić sam PiS...
(Poseł Krystyna Pawłowicz: Nie mógłby.)
...i nie potrzebowałby do złych ustaw nikogo innego. Do dobrych też może podejść samodzielnie. Ale widać, że nie było do tej pory takiej intencji.
Dlatego Polskie Stronnictwo Ludowe bierze pod uwagę wszystkie zgłaszane w debacie argumenty. To jest projekt jednej formacji politycznej, ale są w nim argumenty różnych stron, różnych środowisk politycznych, szanujące, jeszcze raz to podkreślę, zarówno stronę rządzącą, jak i opozycję. Ten projekt opiera się na sześciu krokach. Po pierwsze, publikacja wyroku, która następuje w wyniku nowej ustawy całościowo rozwiązującej problem. Uważam, że tylko takie całościowe rozwiązanie, które dotyczy kwestii publikacji, kwestii personalnych sędziów trybunału, jak również kwestii przyszłości trybunału, zawarte w jednej ustawie jest możliwe do przyjęcia. Jest też, jak rozumiem, takim eleganckim wyjściem dla strony rządzącej. A więc publikacja wyroku przez prezesa Rady Ministrów w ciągu 7 dni od wejścia w życie nowej ustawy, a następnie po tych 7 dniach, kiedy dojdzie do publikacji wyroku, przekazanie kompetencji do publikacji na przyszłość Trybunałowi Konstytucyjnemu. To uniezależni od tej sytuacji, z którą mamy dzisiaj do czynienia, że nie jest publikowany wyrok, nie tylko dotyczący Trybunału Konstytucyjnego, ale też dotyczący różnych ludzkich spraw naszych rodaków, z którymi się spotykamy na co dzień. Tych wyroków nam już dzisiaj w polskim prawodawstwie brakuje.
Dochodzi do dwóch porządków prawnych. Z jednej strony mamy orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, które np. na podstawie uchwał samorządów - dzisiaj chyba kolejny samorząd przyjął taką uchwałę, samorząd w Krakowie - są przestrzegane pomimo braku publikacji, a z drugiej strony mamy nieprzestrzeganie, bo rząd ani większość parlamentarna nie widzą dzisiaj tych orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego. Takie dwa porządki prawne prowadzą w prostej drodze do anarchii i przed tym trzeba się uchronić.
Kolejny punkt w naszej ustawie to wybór sędziów większością 2/3 głosów. To było w kilku ustawach: w ustawie klubu Kukiz’15, jak również w wycofanej ustawie klubu Nowoczesna. Warto poszukać takiej większości, która jest również w prezentowanej dzisiaj ustawie, w projekcie obywatelskim. Warto poszukać takiej większości, która w większy sposób uniezależnia Trybunał Konstytucyjny od zwykłej większości parlamentarnej. Ale liczbę sędziów chcemy pozostawić w wymiarze piętnastu.
Kolejny aspekt, który jest poruszany w naszej ustawie, to rozwiązania dotyczące kwestii personelu. One są niezwykle istotne, bo rodzą dzisiaj swego rodzaju konflikt. Niektórzy uznają wybór trzech sędziów, niektórzy sześciu. Różne liczby padają. Trzeba doprowadzić do tego, żeby sześciu sędziów, trzech wybranych w poprzedniej kadencji, jak również tych trzech wybranych w tej kadencji Sejmu, mogło przejść w stan spoczynku lub dobrowolnie zrezygnować. To jest takie wspólne wyjście do przodu, które daje szansę i jednej, i drugiej stronie na zachowanie twarzy.
Kolejny aspekt, który chcemy przedstawić, przedstawiamy w naszej ustawie, to już przyszłość trybunału, przyszłość jego funkcjonowania. Chodzi np. o rozpatrywanie i możliwość wnoszenia w tym wypadku tzw. odwołania od wyroku uchwałą Sejmu podejmowaną większością 2/3 głosów. Mamy świadomość, że wyroki trybunału są ostateczne. Ale jeżeli doszłoby do okoliczności, o których trybunał w momencie podejmowania decyzji nie miał wiedzy, gdyby ujawniono jakieś fakty, które w istotny sposób wpływają na daną ustawę i na dane orzeczenie, wtedy Sejm większością 2/3 głosów mógłby zadać ponowne pytanie, jeszcze raz wystąpić o zbadanie tego z uwagi na nowe okoliczności.
Podam jeden przykład. Jest orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, które mówi o zgodności ustawy z konstytucją, ale w wyniku prowadzonych spraw, w wyniku np. prawomocnego orzeczenia sądu dowiadujemy się, że w trakcie procedowania nad tą ustawą doszło do korupcji, doszło do złamania prawa. Trybunał nie miał wtedy wiedzy na ten temat. Dlatego Sejm mógłby powtórzyć pytanie, a trybunał - jeszcze raz wydać opinię.
Na koniec, żeby uniknąć wszelkich wątpliwości co do przydzielania sędziów do spraw, wyboru sędziów i jakiejś uznaniowości prezesa trybunału, proponujemy, żeby sędziowie byli przydzielani do spraw w porządku alfabetycznym. Tak jest, szanowni państwo, w sądach powszechnych. Nic nie stoi na przeszkodzie, żebyśmy takie rozwiązanie zastosowali w nowej ustawie o Trybunale Konstytucyjnym.
Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Dziś potrzebujemy otwartości na różnego rodzaju poglądy, na różnorodność, która w efekcie prowadzi do jedności. I do tego chciałbym w imieniu mojego klubu, ale myślę, że też w imieniu wielu Polaków w Polsce, którzy są zmęczeni ciągłą dyskusją w sprawie Trybunału Konstytucyjnego, ciągłym powtarzaniem wielu frazesów, ale brakiem czynu... Oni są znudzeni, ale również w wielu momentach przerażeni tym, jak Polska jest dzisiaj wewnętrznie i zewnętrznie odbierana. W ich imieniu trzeba dzisiaj często poświęcić swój interes polityczny i ambicję, żeby doprowadzić do kompromisu, a kompromis to spotkanie na moście, a nie na jednym z brzegów rzeki, która dzieli obie strony.
Te słowa kieruję do PiS-u, ale również, a może przede wszystkim, do opozycji: mądry kompromis jest więcej wart niż nawet 100 pyrrusowych zwycięstw. Stać nas na jego wypracowanie, ale musi to być oczywiście realna współpraca. Każdego dnia jako Polskie Stronnictwo Ludowe będziemy mówić: sprawdzam tym, którym dano więcej i od których się więcej wymaga, tj. stronie rządzącej. Dzisiaj oczywiście, po wielu sytuacjach, które mogły nas zrazić do tak błyskawicznych i złych decyzji, pewnie tego zaufania w wielu politykach czy w niektórych partiach jest mało. Dlatego momentem, w którym powiemy: sprawdzam, będzie choćby poważne traktowanie tej ustawy, ale chciałbym, żeby poważnie potraktowano również ustawę obywatelską, te ustawy, które zostały wycofane, ustawy, które już są procedowane.
Szanowni Państwo! Bardzo proszę o rzetelną dyskusję w imię tego dobra, które jest dobrem najwyższym. To są może czasem górnolotne słowa, ale my w tym rozgardiaszu, w tym chaosie, w którym funkcjonujemy od kilku miesięcy, potrzebujemy takiego mocnego wyjścia do przodu, potrzebujemy wspólnego wyjścia do przodu. Mam nadzieję, że realnie popracujemy nad tymi projektami. To będzie najlepszy dowód co do chęci niektórych, co do dobrych słów. Czy za tym pójdą dobre czyny? Na to liczymy, pracując nad tą ustawą.
Wnoszę do Wysokiej Izby o kontynuowanie prac nad projektem Polskiego Stronnictwa Ludowego w komisjach. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia