8. kadencja, 20. posiedzenie, 2. dzień (09-06-2016)
18. punkt porządku dziennego:
Informacja bieżąca.
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi Zbigniew Babalski:
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie i Panowie Posłowie! Goście! Rzeczywiście upłynął miesiąc od wprowadzenia tej ustawy...
(Poseł Bożena Kamińska: Problemy.)
(Poseł Mirosława Nykiel: Były do przewidzenia.)
...i tak jak mówiłem z tego miejsca wielokrotnie...
(Poseł Bożena Kamińska: A mówiliśmy.)
...podczas procedowania nad tą ustawą, że będziemy na bieżąco monitorować wszystkie zdarzenia, które ewentualnie będą miały miejsce w czasie realizacji tejże ustawy.
(Poseł Zbigniew Ajchler: Mistrzowska odpowiedź.)
Dziękuję klubowi Prawa i Sprawiedliwości za podjęcie tej inicjatywy. Jestem gotów co miesiąc stawać przed państwem, przed Wysoką Izbą, jeśli będzie taka potrzeba...
(Poseł Dorota Niedziela: Taka zła jest ta ustawa?)
...i będziemy rozmawiać o tej ustawie, o pozytywnych skutkach tej ustawy. Jeśli będą negatywne, również będziemy o tym rozmawiać. Tak jak deklarowałem w kilku moich wystąpieniach, reakcja będzie na bieżąco i będzie natychmiastowa, na tyle, na ile będzie taka potrzeba.
Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W dniu 30 kwietnia 2016 r. weszła w życie ustawa z dnia 14 kwietnia 2016 r. o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw. Ustawą tą wprowadzono szereg zmian przepisów regulujących obrót nieruchomościami rolnymi.
Pragnę w tym miejscu przypomnieć, że ustawą tą, po pierwsze, wstrzymana została sprzedaż nieruchomości wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa na okres 5 lat od dnia wejścia w życie ustawy, z wyłączeniem nieruchomości przeznaczonych na cele inwestycyjne oraz nieruchomości rolnych o powierzchni do 2 ha. Ponadto minister rolnictwa i rozwoju wsi, na wniosek prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych, będzie mógł wyrazić zgodę na sprzedaż innych nieruchomości niż wskazane, jeśli będą za tym przemawiać względy społeczno-gospodarcze. Nic złego się w tej materii do tej pory nie wydarzyło.
Po drugie, znowelizowano ustawę z dnia 11 kwietnia 2013 r. o kształtowaniu ustroju rolnego. Po pierwsze, wprowadzenie zasady, że nabywcami nieruchomości rolnych mogą być co do zasady tylko rolnicy indywidualni, to jest rolnicy posiadający kwalifikacje rolnicze, prowadzący osobiście co najmniej 5 lat gospodarstwo rolne o powierzchni nie większej niż 300 ha użytków rolnych i zamieszkujący w tym gospodarstwie. Wymóg ten nie będzie miał zastosowania do nabycia nieruchomości rolnych przez jednostki samorządu terytorialnego, Skarbu Państwa, kościelne osoby prawne, związki wyznaniowe i osoby bliskie. Szczególnie podkreślam: osoby bliskie, bo ten problem również w ciągu tego miesiąca zaczął się pojawiać.
Następna sprawa, nieruchomości rolne mogą być nabywane także w drodze dziedziczenia, z tym że w przypadku dziedziczenia na podstawie testamentu agencja będzie miała prawo nabycia dziedziczenia nieruchomości, jeśli spadkobiercą testamentowym będzie osoba spoza kręgu osób bliskich, ale niebędąca rolnikiem indywidualnym. Za zgodą prezesa agencji wyrażoną w drodze decyzji administracyjnej, od której odwołanie przysługiwać będzie do ministra rolnictwa i rozwoju wsi, nieruchomości rolne będą mogły nabyć także inne podmioty dające gwarancję należytego prowadzenia działalności rolniczej, jeżeli jednocześnie w wyniku nabycia nie dojdzie do nadmiernej koncentracji gruntów, tutaj mówimy o tej granicy 300 ha. Aby wyeliminować możliwość spekulacyjnego zakupu ziemi rolnej przez osoby, których zasadnicza aktywność życiowa i zawodowa ma miejsce poza rolnictwem, a zakup ziemi traktują one jako formę lokaty kapitału, wprowadzono zakaz zbycia lub oddania nieruchomości rolnych w posiadanie innemu podmiotowi bez zgody sądu przez okres 10 lat.
Następna sprawa, którą należy również przypomnieć, Agencji Nieruchomości Rolnych przyznano prawo pierwokupu akcji lub udziałów w spółkach prawa handlowego będących właścicielami nieruchomości rolnych. Ponadto w przypadku zmiany wspólnika lub przystąpienia nowego wspólnika do spółki osobowej, która jest właścicielem nieruchomości rolnej, agencja działająca na rzecz Skarbu Państwa będzie mogła złożyć oświadczenie o nabyciu tej nieruchomości za zapłatę równowartości pieniężnej. Informuję Wysoką Izbę, że takich okoliczności do dzisiaj nie stwierdzono.
Następne istotne czynniki, o których należy powiedzieć, a więc podnoszone wątpliwości, również w wystąpieniu pana posła Roberta Telusa, a także podczas prac nad projektem ustawy o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw - zgłaszano wątpliwości związane z dziedziczeniem nieruchomości przez osoby bliskie właścicielowi. Nieruchomości rolne będą mogły być nabywane w drodze dziedziczenia, z tym że w przypadku dziedziczenia na podstawie testamentu agencja będzie miała prawo nabycia odziedziczonej nieruchomości, jeżeli spadkobiercą testamentowym będzie osoba spoza kręgu spadkobierców ustawowych - w tym osoby bliskie, tj. zstępni, wstępni, rodzeństwo, dzieci rodzeństwa, małżonek, osoby przysposabiające i osoby przysposobione - albo niebędąca rolnikiem indywidualnym. Osoby, które dziedziczą nieruchomość rolną, np. po rodzicach, nie będą miały, co potwierdzamy, a było bardzo dużo zastrzeżeń i pytań, obowiązku osobistego prowadzenia gospodarstwa rolnego, w skład którego weszły nieruchomości rolne, które odziedziczyły. Dziedziczenie nieruchomości rolnych na rzecz osoby bliskiej, a także nabycie przez taką osobę nieruchomości, np. w drodze darowizny, może nastąpić niezależnie od powierzchni tej nieruchomości. Takie pytania również nagminnie się w ciągu tego miesiąca pojawiały. Podtrzymujemy to, co mówiliśmy podczas procedowania tej ustawy. Do ministra rolnictwa w sposób oficjalny pism nie ma, natomiast pytania są stawiane.
W wystąpieniu pana Roberta Telusa był też mocny wątek banków i ewentualnie nadmiernego, że tak powiem, stosowania przez Agencję Nieruchomości Rolnych prawa pierwokupu. Chcę państwu dać taką informację. W okresie od początku wykonywania ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, czyli od 16 lipca 2003 r., do końca grudnia 2015 r. do agencji wpłynęły, uwaga, 643 tys. umów przenoszących własność nieruchomości rolnych o łącznej powierzchni ok. 1250 tys. ha. Ale uwaga, w tym okresie agencja złożyła deklaracje nabycia w 629 przypadkach, które dotyczyły powierzchni 16,7 tys. ha. W 2015 r. agencja zadeklarowała nabycie 10 nieruchomości, w związku z tym złożyła stosowne oświadczenia dotyczące 1265 ha o łącznej wartości 32,9 mln zł. W planie finansowym - bo o to też są pytania, być może będą padały również z sali, więc już wyjaśniam - w planie finansowym Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa na rok 2016 przewidziano wydatki na realizację zakupu gruntów na podstawie ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego w kwocie 330 mln zł. Ponadto pragnę poinformować, że do dnia 7 czerwca br. do prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych wpłynęło 409 wniosków o wyrażenie zgody na nabycie nieruchomości rolnej przez inne podmioty niż rolnik indywidualny, stosownie do art. 2a ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Dotychczas wydano 25 decyzji administracyjnych w tym zakresie.
Teraz chcę wrócić do sytuacji dotyczącej banków, którą poruszył pan poseł Robert Telus na samym początku. Rzeczywiście pojawiły się...
(Poseł Dorota Niedziela: 25, panie ministrze, decyzji?)
Zapyta pani, pani poseł, odpowiem.
(Poseł Elżbieta Radziszewska: Jakby pan minister mógł powtórzyć.)
Ponadto pragnę poinformować, że do dnia 7 czerwca do prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych wpłynęło 409 wniosków o wyrażenie zgody na nabycie nieruchomości rolnej przez inne podmioty niż rolnik indywidualny, stosownie do art. 2a ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. (Dzwonek) Dotychczas wydano 25 decyzji administracyjnych w tym zakresie.
Teraz wracam do banków. W ciągu miesiąca, a tak naprawdę właściwie na koniec miesiąca maja przede wszystkim w mediach zaczęła się pojawiać informacja dotycząca przeszkód w pozyskiwaniu kredytów na inwestycje, np. na budowę budynków mieszkalnych. Chcę państwu powiedzieć, że ta informacja pojawiała się przede wszystkim w mediach dopiero po oficjalnym wystąpieniu, bodajże 25 lub 26 maja, jeśli pamiętam. Związek Banków Polskich wystąpił z uwagami dotyczącymi udzielania kredytów na inwestycje. Natychmiast po tym wystąpieniu, w ciągu 3 dni zaprosiłem przedstawicieli Związku Banków Polskich do ministerstwa rolnictwa. Wczoraj odbyliśmy takie spotkanie i taką rozmowę. Opisaliśmy obustronnie i banki, i ministerstwo rolnictwa, w czym jest problem.
Chcę państwu też przekazać taką informację, że 11 maja - szkoda, że nie przyszło to od razu do ministerstwa rolnictwa - z jednego z bardzo dużych banków wyszła instrukcja, jak należy postępować przy udzielaniu kredytów, jeśli nieruchomość jest rolna. Szkoda, że ta instrukcja nie dotarła też do nas. Mam tę instrukcję, ale nie otrzymałem jej w sposób oficjalny, mam ją nieoficjalnie. Tam jest naprawdę pokazane, w jaki sposób próbować za wszelką cenę doprowadzać do zabezpieczenia, ale nie na nieruchomościach rolnych. Dzisiaj jest sytuacja taka...
Panie marszałku, zdaję sobie sprawę, że przekraczam czas, ale jest niezwykle istotna sprawa. Jeszcze będę miał te następne 10 minut, zaraz kończę.
Mając warunki zabudowy, mając pozwolenie na budowę, mając szacunek, bank, w myśl tego, co jest zapisane w tej ustawie, nie może wpisać większej wartości niż rzeczywista wartość nieruchomości. Nie uwzględnia w ogóle sytuacji, co jest dla nas trochę dziwne i niezrozumiałe, nie uwzględnia dzisiaj...
(Poseł Dorota Niedziela: My to mamy w ustawie.)
? propos tego zapisu, to tak trochę za mocno zaufaliśmy PO i PSL, bo wiernie ten zapis przenieśliśmy z ustawy z sierpnia 2015 r. Tam ten zapis był. Uznaliśmy, że to zabezpieczenie, że wartość ma być wpisana, jest dobre dla rolników. Była zgoda co do tego, ale pojawiły się inne okoliczności. Proszę sobie wyobrazić, że wtedy ani bank, ani nikt inny nie interweniował, nie było problemu. Dzisiaj jest, ale pochylamy się nad nim i będziemy to rozwiązywać.
Wicemarszałek Ryszard Terlecki:
Panie ministrze...
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi Zbigniew Babalski:
Kończę.
Rzeczoznawca nie szacuje przyszłej inwestycji, pomimo że jest pozwolenie na budowę, pomimo że jest dokumentacja techniczna na postawienie tam budynku. Rzeczoznawca nie bierze tego pod uwagę, tylko szacuje wartość nieruchomości rolnej. Tu zaczyna się pojawiać problem. Po wczorajszej rozmowie z bankami jesteśmy na etapie szukania porozumienia. Z naszej strony, ze strony ministerstwa rolnictwa mamy wyjście z tej sytuacji i niezwłocznie je zaproponujemy. Poprosimy o opinię Związku Banków Polskich i w krótkim czasie, jeśli będzie taka potrzeba, będziemy to nowelizować, żeby po prostu ludziom pomagać, a nie utrudniać. Można by powiedzieć tak: jeśli chodzi o bezpieczeństwo rolników, to kilkaset tysięcy rolników jest zabezpieczonych. W tej chwili pojawia się taka sytuacja, że do ministerstwa rolnictwa przyszło kilkadziesiąt takich monitów, ale to dotyczy na pewno kilkuset osób, które z tym problemem mogły się zderzyć. Dziękuję bardzo.
Przepraszam, panie marszałku. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia