8. kadencja, 21. posiedzenie, 1. dzień (21-06-2016)

8. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie ministra spraw wewnętrznych i administracji z realizacji w 2015 r. ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (druk nr 391) wraz ze stanowiskiem Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych (druk nr 505).

Poseł Zbigniew Sosnowski:

    Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Szanowny Panie Ministrze! 24 marca br. minęło 96 lat od czasu, gdy ówczesny Sejm Rzeczypospolitej uchwalił, można by dzisiaj rzec, nowatorską ustawę o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Polska była świeżo po odzyskaniu niepodległości, jak i po zakończeniu I wojny światowej. Wypełniając zobowiązanie zawarte w przepisie art. 4 ustawy, raz w roku minister właściwy do spraw wewnętrznych zobowiązany jest przedłożyć Sejmowi sprawozdanie z realizacji tej ustawy. To temat i zarazem zagadnienie o bardzo istotnym znaczeniu, szczególnie w obecnej sytuacji geopolitycznej.

    Wysoki Sejmie! Zanim przejdę do meritum, pozwolę sobie zauważyć, że sprawozdanie obejmuje rok wyborczy, a zatem jego treść obejmuje działania w omawianej materii realizowane przez 11 miesięcy przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych w rządzie PO i PSL i 1 miesiąc funkcjonowania obecnego gabinetu. Przedłożone Wysokiej Izbie sprawozdanie egzemplifikuje działalność resortu w oparciu o trzy kluczowe obszary, a są to: informacje o wydanych zezwoleniach, rodzaj i obszar oraz terytorium rozmieszczenia nieruchomości, których dotyczą zezwolenia, i wreszcie zasady udzielania zezwoleń oraz informacji o przyczynach wydania decyzji odmownych.

    Ustawa określa w sposób jednoznaczny, a nie dorozumiany termin ˝cudzoziemiec˝, zaś nabyciem nieruchomości w rozumieniu ustawy jest nabycie prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego na podstawie każdego zdarzenia prawnego, z którym normy prawa łączą powstanie, zmianę lub ustanie stosunku prawnego. W tym miejscu podkreślić należy sytuacje wyłączające z zakresu ustawy, o czym traktuje zapis art. 7. Sytuacje te dotyczą przekształcenia spółki handlowej w rozumieniu przepisów tytułu IV działu III Kodeksu spółek handlowych. Najogólniej rzecz ujmując, przepisów ustawy nie stosuje się do nabycia nieruchomości w drodze dziedziczenia lub zapisu windykacyjnego przez osoby uprawnione do dziedziczenia ustawowego bez względu na rodzaj nieruchomości.

    Panie i Panowie Posłowie! Zezwolenie na nabycie nieruchomości oraz udziałów lub akcji jest wydawane w formie decyzji administracyjnej, a zatem podlega wszystkim rygorom prawnym wynikającym z ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Szczególne obowiązki nałożone zostały na ministra obrony narodowej oraz ministra właściwego do spraw wewnętrznych. W postępowaniu administracyjnym istnieje wymóg wyrażenia opinii także przez wiele innych organów i podmiotów. Oddzielną regulacją prawną unormowane są kwestie nabywania nieruchomości, udziałów i akcji przez cudzoziemców z Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Konfederacji Szwajcarskiej.

    Przedłożone sprawozdanie odnosi się także do kwestii skarg na decyzje administracyjne wnoszone do wojewódzkich sądów administracyjnych, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. W roku sprawozdawczym 2015 wniesione zostały cztery skargi wobec wydanych 659 decyzji. To jest bardzo mała ilość skarg i jest ona porównywalna jedynie z rokiem 2010 oraz z rokiem 1992. Wydano 178 decyzji umarzających postępowanie. Spośród 410 spraw zakończonych decyzją pozytywną wydano 341 pozwoleń na nabycie nieruchomości gruntowych, 68 na nabycie lokali mieszkalnych i użytkowych oraz jedno zezwolenie na nabycie udziału w spółce. Najwięcej zezwoleń w odniesieniu do nieruchomości wydano w województwach mazowieckim i zachodniopomorskim, najmniej zaś w województwach lubuskim oraz małopolskim.

    Podobnie kształtowało się procentowe zainteresowanie osób prawnych. Obywatele Ukrainy i Białorusi wiedli prym w uzyskiwaniu zezwoleń na nabycie nieruchomości gruntowych. Rok 2015 charakteryzował się wydaniem największej od 2011 r. liczby zezwoleń na nabycie nieruchomości gruntowych, wydano ich 335, za to powierzchnia nieruchomości gruntowych objętych zezwoleniem w roku 2015 wynosiła 460 ha i była najniższa od kilku lat.

    Obywatele Niemiec, Ukrainy oraz Holandii przejawiają największe zainteresowanie nabyciem nieruchomości rolnych i leśnych. Również powierzchnia nieruchomości rolnych i leśnych objętych zezwoleniami w roku sprawozdawczym 2015 osiągnęła rekordowo niski poziom, jeśli chodzi o powierzchnię w hektarach, gdyż wynosiła jedynie 446 ha. Zezwolenia na nabycie nieruchomości leśnych wydane na rzecz cudzoziemskich osób prawnych dotyczyły nieruchomości położonych głównie w województwach warmińsko-mazurskim, lubuskim oraz podkarpackim.

    Jeśli chodzi o udzielanie osobom fizycznym zezwoleń na nabycie lokali mieszkalnych i użytkowych w odniesieniu do powierzchni liczonej w metrach kwadratowych, prym wiedzie województwo pomorskie, a najmniejszym zainteresowaniem cieszyło się województwo małopolskie. W odniesieniu do wydanej liczby zezwoleń na nabycie udziałów lub akcji w spółkach będących właścicielem lub wieczystym użytkownikiem osobom fizycznym zezwoleń nie wydawano, przy jednym zezwoleniu wydanym osobie prawnej.

    Wysoki Sejmie! Analizując przedłożone sprawozdanie, godzi się zauważyć, iż dokumentacja nieruchomości, udziałów i akcji nabytych lub objętych przez cudzoziemców prowadzona była w sposób prawidłowy. Z porównania danych z ostatnich 5 lat wynika, iż w 2015 r. liczba zarejestrowanych transakcji nabycia nieruchomości gruntowych wzrosła o ponad 11% w porównaniu do 2014 r. Nadal odnotowywane są przypadki wpływu ze znacznym opóźnieniem aktów notarialnych dotyczących tych transakcji. Stąd z tego miejsca niech mi wolno będzie zwrócić się do pana ministra sprawiedliwości o spowodowanie w stosownym trybie uregulowania tej niekorzystnej sytuacji.

    Podstawowym źródłem informacji o nabytych przez cudzoziemców nieruchomościach są dla Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji wypisy aktów notarialnych przesyłane przez notariuszy. Każda, szczególnie długa zwłoka stanowi podstawę do zaistnienia stanu niepewności, zawieszenia, a w rezultacie do nieuregulowania statusu prawnego konkretnej nieruchomości pomimo zawarcia takiej transakcji w sposób prawidłowy i zgodny z przepisami prawa.

    Wysoka Izbo! Analiza dokumentu, jego ocena oraz zasadność racjonalnego gospodarowania mieniem zarówno Skarbu Państwa, jak i innych podmiotów nie budzi większych zastrzeżeń Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego, stąd też, reprezentując stanowisko Polskiego Stronnictwa Ludowego, stwierdzam, że w głosowaniu mój klub opowie się za przyjęciem sprawozdania Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych z druku nr 505. Dziękuję za uwagę.

Przebieg posiedzenia