8. kadencja, 21. posiedzenie, 1. dzień (21-06-2016)
9. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę oraz niektórych innych ustaw (druk nr 600).
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Stanisław Szwed:
Panie Marszałku! Pani Minister! Wysoka Izbo! Bardzo dziękuję wszystkim klubom za poparcie projektu i za to, że będziemy mogli nad tym projektem popracować w Komisji Polityki Społecznej i Rodziny. To ważny projekt, na który oczekują, można powiedzieć, miliony Polaków, którzy do tej pory byli traktowani w sposób niejednokrotnie haniebny, bo tak jak już wcześniej mówiłem, jeżeli mieliśmy do czynienia z umowami mówiącymi o 25 gr na godzinę - były osoby, które takie stawki otrzymywały, i byli pracodawcy, którzy takie stawki stosowali - to było to, można powiedzieć, absolutnie nie do zaakceptowania. Myślę, że wszyscy z tym się zgadzamy. Stąd te propozycje rozwiązań, które są propozycjami wypracowanymi w dużym kompromisie.
Jeśli chodzi o pytania, które państwo zadaliście, przypomnę tylko, że pierwsza propozycja ze strony ministerstwa była taka, że ustawa wejdzie w życie 1 lipca tego roku. Po długich negocjacjach, ale również pracach w ramach Rady Dialogu Społecznego, rozmowach pomiędzy partnerami społecznymi, a przypomnę, jeżeli państwo o to pytacie, o stronę społeczną, o opinię pracodawców, że to właśnie w Radzie Dialogu Społecznego pracodawcy są reprezentowani, wypracowaliśmy kompromis, który spowodował, że ustawa wchodzi w życie od 1 stycznia 2017 r., będzie stawka waloryzowana, jak również będzie kwestia związana z niewliczeniem dodatku nocnego do płacy minimalnej i do stawki 12-złotowej. Również i przede wszystkim ci pracodawcy uczciwi mówili o tym, że dalej tak nie może być, bo rynek był psuty przez to, że stosowano tak niskie stawki, również w firmach ochroniarskich, firmach sprzątających. To jest ten moment, w którym możemy to w jakiś sposób uregulować.
Nie potwierdzają się opinie - któraś pani poseł tutaj o to pytała - dotyczące wejścia w życie ozusowania umów od 1 stycznia, że to powiększyło szarą strefę czy spowodowało, że część osób została zwolniona. Jest inny problem przy ozusowaniu, że część pracodawców nie radzi sobie z tą kwestia, jeśli chodzi o odprowadzanie. Myślę, że będziemy też się zastanawiać, w jaki sposób jeszcze tutaj dokonać zmian.
Tak że proces negocjacji, wypracowania kompromisu, dyskusji był bardzo szeroki i bardzo długi jak na projekt ustawy i myślę, że to jest też cecha naszego rządu, że prowadzimy rozmowy, prowadzimy dialog i w dialogu wypracowujemy rozwiązania. Wszyscy, którzy tą materią się zajmują, doskonale wiedzą, że materia jest trudna. Dotykamy Kodeksu cywilnego, dotykamy prawa pracy i znalezienie kompromisu jest tutaj rzeczą trudną.
Oczywiście że jeżeli w naszym kraju normalnie by to wszystko funkcjonowało, to nie byłoby potrzeby ingerowania w swobodę zawierania umów o pracę, jak mówi Kodeks cywilny, ale tak niestety nie jest. Wszystkie badania pokazują, że pracodawcy przymuszają pracowników albo do zakładania własnej działalności gospodarczej, czyli do tzw. samozatrudnienia, albo do zawierania umów zlecenia czy w innych przypadkach umów o dzieło. Mam nadzieję, że ta sytuacja, którą wprowadzamy w życie, te kwestie w sposób zasadniczy ukróci i ureguluje.
Były pytania dotyczące Państwowej Inspekcji Pracy. Tu nie ma jakiejś nowości. Jeśli mówimy o karach, to są te same kary, jakie dzisiaj występują. Pytanie pani poseł Bożeny Borys-Szopy. Przecież my mamy w naszym kraju najniższe kary w całej Unii Europejskiej. Jeżeli się pojedzie...
(Głos z sali: Najniższe?)
Mamy najniższe kary w całej Unii Europejskiej. Sąd może nałożyć karę od 1 tys. do 30 tys. zł grzywny. Taki przypadek w 2014 r., jak wynika z informacji Państwowej Inspekcji Pracy, był chyba tylko jeden albo w ogóle nie było. Tak że tu jest też problem, że mamy niskie kary, dlatego też wraz z głównym inspektorem pracy zastanawiamy się nad zmianami przepisów, żeby dokonać zmiany w taryfikatorze kar, zrobić gradację, ale też zwiększyć poziom kar. W Wielkiej Brytanii, w Irlandii kara może wynosić 250 tys. euro, taki jest tam poziom kar, również w Niemczech, gdzie indziej. Kara na poziomie 2 tys. euro to jest taka minimalna kara, którą może być ukarany przedsiębiorca. Jeżeli chcemy dokonać zmian, to musi być konsekwencja kar, ale też nieuchronność. Chcemy też wprowadzić taką zasadę, że pierwsza kontrola kończy się upomnieniem, zwróceniem uwagi, nie od razu karaniem pracodawcy.
Oczywiście tutaj już ktoś odpowiedział, ale przypomnę, że jeśli chodzi o 500 zł, liczymy dochód z 2014 r., absolutnie nie ma to żadnego związku z naszym projektem.
Pytanie o instytucje publiczne. Zgoda, ponad 60% tych stawek było stosowanych w różnych instytucjach publicznych, państwowych, samorządowych i innych. Pierwszą rzeczą, którą też będziemy tutaj chcieli z inspekcją robić, to kontrola tych instytucji, jak to jest realizowane.
(Poseł Izabela Katarzyna Mrzygłocka: A budżety zwiększycie?)
Momencik, pani poseł, od razu odpowiem.
Jeśli chodzi o renegocjacje umów, dlatego wprowadzamy ten okres dostosowawczy - tak go nazwę - od 1 września do końca roku, kiedy będzie można dokonać renegocjacji umów i przygotować się. O tej sprawie też już mówimy. Teraz jesteśmy na etapie budowania budżetów w instytucjach zarówno publicznych, jak i samorządowych i każdy musi sobie to w tym zakresie również brać pod uwagę, że stawki, które do tej pory były stosowane, 4-złotowe, 5-złotowe, 8-złotowe, w wielu różnych instytucjach publicznych już nie będą mogły być w przyszłym roku stosowane. To jest też ten moment, kiedy powinno dojść do negocjacji czy do zmian. Oczywiście jest też w tym zakresie zmiana ustawy o zamówieniach publicznych, w przypadku której mówimy o tzw. klauzulach społecznych, gdzie stawki minimalne muszą być w tej chwili stosowane przy przetargach.
Ktoś pytał o rolników. Rolnik to też przedsiębiorca, więc w tej sprawie też jest jasność, jeśli chodzi o przepisy. Mamy nadzieję, że ta zmiana ucywilizuje obecne patologie, które się niestety w wielu przypadkach zdarzają, i tam, gdzie ma być umowa o pracę, są umowy zlecenia czy inne formy zatrudnienia, czy choćby samozatrudnienie, i że to też spowoduje, że sytuacja zdecydowanie się poprawi.
I ostatnia uwaga. Drodzy państwo, my mówimy o minimalnych stawkach. Jeżeli mówimy o kwocie 2 tys., to ona na dzisiaj, bo też takie pytanie było, jest gwarantowana, chyba że strona społeczna się porozumie, żeby ją obniżyć. No jeżeli do takiej sytuacji by doszło, to wtedy Rada Ministrów by się zastanawiała. Na dzisiaj ta stawka 2 tys. zł jest pewna, bo taką propozycję Rada Ministrów złożyła. Strony mogą wynegocjować, ale wyższą, chyba że byłaby sytuacja odwrotna, że się porozumieją w sprawie obniżenia, czego raczej tutaj nie zakładamy. Mówimy o minimalnych stawkach. Jeżeli mówimy o kwocie 2 tys. zł, to netto to jest 1460 zł. To są naprawdę kwoty bardzo małe.
Tutaj pani poseł Ewa Tomaszewska mówiła o biednych pracujących. To jest ten problem, że można dzisiaj w naszym kraju pracować, dostaje się minimalne wynagrodzenie i nie ma się z czego żyć, nie ma środków do życia czy na utrzymanie rodziny. Taka sytuacja absolutnie jest niedopuszczalna, stąd też ta propozycja zmiany, stąd też wynika ta kwota - 12. Teraz, od 1 stycznia, będzie to kwota, jak mówiliśmy, 12 plus. Będzie kwota 13 zł. To jest ten kierunek, w którym powinniśmy iść, żebyśmy nie konkurowali, tak jak do dzisiaj czy do 1 stycznia konkurujemy niskimi, bardzo niskimi płacami, ale starali się podnosić te płace, choć one w dalszym ciągu są płacami minimalnymi. Dlatego potrzeba nam innych rozwiązań, nad którymi rząd Prawa i Sprawiedliwości pracuje, aby również to podnosić, powodować wzrost wynagrodzeń, abyśmy też podnosili średnią płacę, tę, która w większości przez nas jest otrzymywana. To dotyczy wynagrodzeń.
Tak że jeszcze raz bardzo dziękuję za tę debatę, za tę dyskusję. Myślę, że już w pracach komisji będą konkretne rozwiązania i że na inne państwa wątpliwości jeszcze odpowiem. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia