8. kadencja, 21. posiedzenie, 1. dzień (21-06-2016)

2. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw (druki nr 556 i 565).

Poseł Józef Brynkus:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Premierze! W imieniu klubu Kukiz’15 mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Poselskiego Kukiz’15 w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw.

    Proponowana regulacja tylko cząstkowo rozwiązuje problemy nauki i szkolnictwa, zwłaszcza szkolnictwa. Są to zmiany przede wszystkim o charakterze proceduralnym i organizacyjnym. Są to jednak regulacje doraźne, szczegółowe, a nie systemowe. Warto je jednak wymienić, ponieważ część z nich rzeczywiście jest bardzo korzystna dla funkcjonowania uczelni wyższych.

    Przede wszystkim trzeba zwrócić uwagę na przekazanie uczelniom prawa do określania limitów przyjęć na dany rok akademicki osób, które studiują kolejny kierunek. Następnie ograniczenie liczby sprawozdań i obszarów, które podlegają sprawozdawczości, dotąd przekazywanych ministrowi nauki i szkolnictwa wyższego.

    Za pozytywną zmianę należy też odczytać określenie nowego sposobu działania Polskiej Komisji Akredytacyjnej, która przestanie być zagrożeniem dla uczelni lub prowadzonych przez nią kierunków, a stanie się organem dokonującym oceny programowej i instytucjonalnej w zakresie jakości kształcenia. Ma to przyczynić się do poprawy dydaktyki i badań prowadzonych przez uczelnie.

    Bez wątpienia korzystne jest też przeniesienie prawa do ustalania maksymalnych opłat za postępowanie rekrutacyjne na właściwego ministra nadzorującego dany typ wyższej uczelni. Dotąd bowiem często było tak, że niektóre uczelnie czyniły sobie z tej procedury dodatkowe poważne źródło dochodów.

    Ułatwieniem dla funkcjonowania uczelni jest też przedstawiona liberalizacja przepisów umożliwiających dodatkowe zatrudnienie nauczycieli akademickich w placówkach oświatowych z niewątpliwą korzyścią dla tych ostatnich, jak również systemowa nowa regulacja odnosząca się do częstotliwości oceny okresowej nauczycieli akademickich.

    Za krok w dobrym kierunku należy też uznać unormowania odnoszące się do racjonalizacji studiów doktoranckich i podniesienia jakości tychże studiów, tzn. choćby związanie liczby doktorantów studiujących na danym kierunku z możliwością zapewnienia im stypendiów i odpowiedniego warsztatu badawczego.

    Ustawa o zmianie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw została zaopatrzona przez ministerstwo także w rozporządzenia wykonawcze wprowadzające pewne korzystne zmiany w funkcjonowaniu nauki i szkolnictwa wyższego. Jedną z nich, przy obecnym systemie awansu naukowego, są zmiany w samym postępowaniu awansowym. Nie spełniają one jednak podstawowych oczekiwań środowiska naukowego, zwłaszcza młodych pracowników. Te oczekiwania to przede wszystkim rezygnacja z habilitacji i dotychczasowego sposobu nadawania tytularnej profesury. Ale pewnie rację mają ci, którzy twierdzą, że prędzej zostanie zniesiony celibat niż habilitacja. (Oklaski) Zresztą Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie chce wypowiadać się jednoznacznie w tej kwestii. Świadczy o tym odpowiedź na moją interpelację, w której pytałem o losy tzw. słowackich habilitacji. Ministerstwo w ogóle nie odpowiedziało, co będzie z osobami, które takimi tytułami się posługują, a przecież to ma znaczenie nie tylko dla nich samych, ale także dla uczelni oraz procedur awansowych młodszych pracowników.

    Szereg proponowanych w ustawie deregulacji jest skutkiem przyjęcia pewnej wizji nauki i szkolnictwa wyższego. Dotyczy to choćby zmian w przedmiocie krajowych ram kwalifikacji. Akceptacja tzw. systemu bolońskiego narzuca niestety ich istnienie. W tej kwestii autor ustawy wypowiada się jednoznacznie. Mamy nadzieję, że pójdzie za tym praktyka, a więc odbiurokratyzowanie i rezygnacja m.in. z monstrualnie rozbudowanych sylabusów.

    Ale są w ustawie pewne rozwiązania budzące duże wątpliwości. Minusem jest np. umożliwienie ministrowi nauki i szkolnictwa wyższego wyboru w trybie pozakonkursowym projektów i grantów mających na celu podniesienie poziomu wiedzy w zakresie szkolnictwa wyższego. Jest to rozwiązanie pozornie trafne, generalnie bowiem sprawa finansowania i wyboru grantów już dzisiaj budzi poważne wątpliwości ze względu na sens niektórych podejmowanych, realizowanych projektów i wydatkowanie na nie pieniędzy. Uwaga ta odnosi się do całości procedur grantowych, ale jako przykład patologii przywołajmy grant uzyskany przez doktorantkę Uniwersytetu Jagiellońskiego, która dostała ponad 167 tys. zł na projekt na temat sformułowany w duchu postmodernistycznym: ˝Biopolityka i bioetyka w państwach muzułmańskich na Bliskim Wschodzie˝. Jakie znaczenie ma ten grant dla rozwoju polskiej nauki i jej innowacyjnego charakteru, trudno odgadnąć.

    Niemniej jednak generalnie zmiany idą w dobrym kierunku. Dlatego też klub Kukiz’15 będzie głosował za przyjęciem procedowanej ustawy. (Dzwonek) Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia