8. kadencja, 21. posiedzenie, 2. dzień (22-06-2016)

18. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie ustanowienia roku 2017 Rokiem Adama Chmielowskiego (druki nr 360 i 506).

Poseł Grzegorz Furgo:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Adam Hilary Bernard Chmielowski, malarz, krytyk i teoretyk sztuki, urodził się 20 sierpnia 1845 r. w Igołomi pod Krakowem w rodzinie ziemiańskiej. Bardzo wcześnie został osierocony i jego wychowaniem i kształceniem zajęła się dalsza rodzina. Swoją edukację rozpoczął w 1855 r. w Korpusie Kadetów w Petersburgu. Kontynuował ją w warszawskim Gimnazjum Realnym Jana Pankiewicza, a studia podjął w Instytucie Politechnicznym i Rolniczo-Leśnym w Nowej Aleksandrii w Puławach.

    W 1863 r. przystąpił do walki zbrojnej w powstaniu styczniowym. Po bitwie pod Grochowiskami został internowany przez Austriaków i wywieziony do Ołomuńca, skąd zbiegł, wykorzystując sprzyjającą okazję, przedostał się do kraju i ponownie przyłączył się do oddziału płk. Chmieleńskiego.

    Ranny w bitwie pod Mełchowem, stracił lewą nogę. Interwencja rodziny uchroniła go przed zesłaniem w głąb Rosji. Skazany jednak na przymusową emigrację, wyjechał do Paryża. W 1865 r. powrócił do Warszawy, gdzie podjął naukę w Klasie Rysunkowej, kształcąc się prawdopodobnie pod kierunkiem Rafała Hadziewicza i Ksawerego Kaniewskiego. Kontynuował studia w Gandawie, Paryżu, Monachium. Postrzegany był w tym czasie jako autorytet w zakresie teorii sztuki dawnej i współczesnej.

    W 1875 r. w Warszawie wspólnie ze Stanisławem Witkiewiczem, Antonim Piotrowskim i Józefem Chełmońskim otworzył pracownię malarską w Hotelu Europejskim. Artyści znaleźli się szybko w kręgu bywalców salonu artystyczno-literackiego Heleny Modrzejewskiej. Ich atelier odwiedzali Henryk Sienkiewicz i Antoni Sygietyński, kompozytor i krytyk sztuki, czołowy propagator realistycznego nurtu.

    W 1880 r. wstąpił do zakonu jezuitów, jednak po pół roku opuścił nowicjat i wyjechał na Podole do swojego brata Stanisława, prowadził tam pracę apostolską wśród ludności wiejskiej. Konserwował ubogie kościoły, przydrożne kaplice, figury i ołtarzowe obrazy. Był przygotowany od wewnątrz do odrzucenia wszelkich dóbr doczesnych. Do końca życia kierował się maksymą: ani domu, ani miejsca, ani żadnej rzeczy. Jeździł w charakterze wędrownego malarza, apostołując wśród ludzi, tłumacząc, zachęcając. Wzbudził swoją działalnością podejrzenia władz carskich, które uznały go za niebezpiecznego, grożąc zesłaniem na Sybir. Zmusiło to Chmielowskiego do wyjazdu. W 1884 r. wrócił do Krakowa. W 1887 r. wstąpił do zakonu ojców kapucynów i przybrał imię Brata Alberta. W następnym roku został członkiem konferencji św. Wincentego i zaczął sprawować opiekę nad bezdomnymi i ubogimi miasta Krakowa. Działalność tę prowadził do końca życia wraz z założonymi przez siebie zgromadzeniami braci albertynów i sióstr albertynek. Zmarł w 1916 r. w (Dzwonek) Kazimierzu.

    Do końca był oddany pracy na rzecz najuboższych. Jego pogrzeb był manifestacją uznania i miłości. Cały Kraków żegnał tego najpiękniejszego człowieka pokolenia. Obok duchowieństwa, władz i świata artystycznego za trumną podążał tłum najbiedniejszych. W 1938 r. prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Ignacy Mościcki odznaczył pośmiertnie Brata Alberta Wielką Wstęgą Orderu Polonia Restituta za wybitne zasługi w działalności niepodległościowej, na polu pracy społecznej, a 12 listopada 1989 r. Ojciec Święty Jan Paweł II kanonizował w Rzymie błogosławionego Brata Alberta Adama Chmielowskiego.

    Klub Nowoczesna oczywiście poprze uchwałę. Dziękuję.

Przebieg posiedzenia