8. kadencja, 21. posiedzenie, 2. dzień (22-06-2016)

13. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów Wiesław Janczyk:

    Dziękuję bardzo.

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Bardzo cieszy to, że posłowie utrzymują tak bliskie relacje z samorządami i znają dokładnie ich problemy. Dziękuję za to zainteresowanie zarówno posłom opozycji, jak i posłom koalicji.

    Trzeba przyznać, że autonomiczność działania jednostek samorządu terytorialnego jest bardzo wysoka. Wybierani w wyborach bezpośrednich wójtowie, burmistrzowie, prezydenci miast mają naprawdę bardzo poważne, rozległe kompetencje do kształtowania gospodarki finansowej swoich jednostek. Kształtują dochody, decydują w dużym stopniu o kondycji, o wielkości zobowiązań kredytowych, pożyczkowych tych podmiotów. Decydują o wskaźnikach zadłużenia, decydują o tempie realizacji inwestycji, również tych prowadzonych z udziałem środków Unii Europejskiej. Rzeczywiście jest tak, że te decyzje podejmowane lokalnie decydują potem o kondycji ogólnej samorządu.

    Natomiast muszę powiedzieć, że rząd planuje przeprowadzenie szeregu reform, m.in. w sferze gospodarczej i społecznej, które w zamyśle, wierzę, że to się sprawdzi, będą sprzyjać rozwojowi gospodarczemu, wzrostowi zatrudnienia, wzrostowi płac, co będzie miało pozytywny wpływ na dochody społeczeństwa, a tym samym również na samorządy. Wdrożeniu programów rządowych będzie sprzyjać zwiększenie bazy podatkowej, na czym skorzystają jednostki samorządu terytorialnego. Chcę też przyznać, że jakiekolwiek regulacje podejmowane tutaj, w Wysokiej Izbie, jeżeli uzyskują ramy projektu, a potem są kierowane do pracy w Sejmie i uzyskują formułę ustawy po podpisie prezydenta, przepisów obowiązujących, są konsultowane w ramach Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego. Strona samorządowa za każdym razem ma możliwość merytorycznego wypowiedzenia się zarówno w przedmiocie wyceny, kosztów zadania, standardu jego realizacji, jak również sposobu jego finansowania.

    Trzeba przyznać też, że samorządy mają pełną dowolność w zakresie kształtowania swojej polityki kadrowej. Trzeba powiedzieć tutaj, że w wielu z nich, ponieważ nie ma dzisiaj wystandaryzowanych zasad zatrudnienia dotyczących realizacji podstawowych zadań, ta rozbieżność w zakresie liczby zatrudnionych osób w administracji samorządowej adekwatnie do skali terytorialnej, a zwłaszcza do liczby mieszkańców, jest bardzo duża i pozostawia wiele do życzenia.

    Chciałbym też odnieść się do tego szczegółowego pytania odnośnie do kwestii pokrywania ujemnego wyniku finansowego SPZOZ przez samorządy. Należy podkreślić, że samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej prowadzą gospodarkę finansową na podstawie planu finansowego. Pokrywają koszty swojej działalności oraz regulują zobowiązania z posiadanych środków i uzyskiwanych przychodów. Co do zasady ujemny wynik finansowy pokrywa SPZOZ, możliwość zaś pokrywania ujemnego wyniku finansowego przez samorządy nie jest nowym rozwiązaniem, bowiem przewidują to obecnie obowiązujące przepisy ustawy o działalności leczniczej.

    Warto też powiedzieć, że według sprawozdań budżetowych jednostek samorządu terytorialnego w 2015 r. łączne dochody jednostek samorządu terytorialnego z tytułu dotacji z budżetu państwa i subwencji ogólnej wyniosły 77 490 mln i były wyższe niż w 2014 r. o 0,6%.

    Warto też powiedzieć, że poziom dochodów jednostek samorządu terytorialnego zależy nie tylko od wysokości środków otrzymanych z budżetu państwa w formie dotacji i subwencji. Dochody własne samorządu terytorialnego zależą również od decyzji ich organów, które posiadają możliwość ustalania stawek podatków lokalnych, ale również udzielania w tym zakresie ulg. Może to być ciekawą informacją dla Wysokiej Izby, że dla przykładu w roku ubiegłym, w roku 2015, w wyniku obniżenia górnych stawek podatków, udzielenia ulg i zwolnień, bez ulg i zwolnień ustawowych, oraz podjęcia decyzji o umorzeniu, rozłożeniu na raty i odroczeniu terminu płatności do budżetów JST nie wpłynęła kwota 4828 mln zł, co stanowi 2,4% dochodów ogółem i 4,7% dochodów własnych.

    Mogę powiedzieć też, że wieloletnia prognoza finansowa przewiduje istotny wzrost nadwyżki bieżącej. Dotyczy to wszystkich kategorii jednostek samorządu terytorialnego. Dochody ogółem samorządów w roku bieżącym planowane są na kwotę 186 792 mln, w przyszłym roku na 188 412 mln. Zadłużenie, o którym pani poseł mówiła, udział zadłużenia w dochodach ogółem określa wskaźnik procentowy 37,8 i w roku przyszłym ma on spaść do poziomu 35,6.

    Chcę też powiedzieć, że pewna nierównowaga w zakresie możliwości pozyskania w tej chwili dodatkowych środków (Dzwonek) z tytułu dotacji może wynikać z tego, że samorządy w pierwszej perspektywie miały lepszy dostęp, być może przygotowały lepsze wnioski i zużyły więcej swojego limitu zadłużania się. Być może to też będzie taki handicap, żeby w drugiej perspektywie nastąpiło wyrównanie szans, jeżeli chodzi o pozyskanie środków dla tych samorządów i na te tereny. Dziękuję.

    Wicemarszałek Barbara Dolniak:

    Panie ministrze, pani poseł uzupełni pytanie i dokończymy odpowiedzi.

    Sekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów Wiesław Janczyk:

    Nie były w wystarczającym stopniu skierowane.

Przebieg posiedzenia