8. kadencja, 21. posiedzenie, 2. dzień (22-06-2016)
16. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o komisyjnym projekcie uchwały w sprawie ustanowienia roku 2017 Rokiem Josepha Conrada-Korzeniowskiego (druki nr 437 i 480).
Poseł Joanna Lichocka:
Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! W przyszłym roku, jak już tutaj padło na tej sali, mija 160 lat od urodzin Józefa Konrada Korzeniowskiego, znanego w świecie jako Joseph Conrad, jednego z największych pisarzy piszących w języku angielskim. Autor ˝Lorda Jima˝, ˝Tajfunu˝, ˝Nostromo˝ czytany jest jako pisarz marynistyczny, ale też jako twórca, który znakomicie przewidział problemy moralne XX w. To on w ˝Jądrze ciemności˝ opisał w istocie faszyzm, a w ˝Tajnym agencie˝ skalę i tępą przemoc terroryzmu. W każdej jego powieści czy opowiadaniu w centrum rozważań jest postawa etyczna - honor, wierność zasadom lub upadek wynikający z ich niedochowania. Jego nazwisko zna, także dzięki adaptacjom filmowym, cały zachodni świat.
A tak oto był postrzegany przez Jarosława Iwaszkiewicza:
˝Czasami, gdy w portowym jakim barze siedzę,
Przez wszystkie przypomnienia i przygód mych wiedzę,
Przez barwy kobiet - przez nie jako przez sztachety
Majaczy morza kolor, zapach i sekrety -
Przez wszystkie w słońcu znane wyspy i zatoki,
Wszystkie łąki Albionu, mgły, maszty, obłoki,
Wspominam dnie - gdy ojciec gryzł z żalu paznokcie
Do Żytomierza tęskniąc w śnieżystej Wołogdzie˝.
Iwaszkiewicz miał rację. To był w istocie najważniejszy rys tego pisarza. Wyrastał z powstania styczniowego. Joseph Conrad to syn Apollo Korzeniowskiego i Eweliny z Bobrowskich, zaangażowanych w przygotowania do powstania styczniowego, zesłanych do Wołogdy na Syberię, gdzie mały Konrad, 4-letni, pojechał oczywiście z nimi.
Pierwszy znany powszechnie rękopis Konrada to tekst napisany ręką kilkuletniego chłopca na odwrocie zdjęcia zrobionego mu na zesłaniu: ˝Kochanej Babuni, która mi pomogła biednemu tatkowi ciastka do więzienia posyłać, wnuczek, Polak-katolik i szlachcic Konrad˝. Cóż innego mógł napisać syn takich rodziców, niezłomnych w walce o polskość, i siostrzeniec Stefana Bobrowskiego, pierwszego przywódcy rządu narodowego w czasie powstania styczniowego?
Mama zmarła na zesłaniu, ojciec zwolniony z zesłania już śmiertelnie chory wkrótce później. Moskiewska barbarzyńska przemoc zniszczyła świat polskiej patriotycznej inteligencji z mocą i konsekwencją. Młodziutki, nastoletni Korzeniowski wyjeżdża. Grozi mu jako poddanemu rosyjskiemu wcielenie na wiele lat do wojska. Zostaje marynarzem, pływa najpierw na statkach francuskich, potem angielskich. Po 20 latach przygód osiada w Anglii, zostaje pisarzem.
Krytycy zachwycają się jego konstrukcją zdań, budową fabuły. On sam mówi tak: ˝Angielscy krytycy - wszak istotnie jestem pisarzem angielskim - mówiąc o mnie, zawsze dodają, iż jest we mnie coś niezrozumiałego, niepojętego, nieuchwytnego. Wy jedni to nieuchwytne uchwycić możecie, niepojęte pojąć. To jest polskość˝ - mówił w wywiadzie udzielonym Marianowi Dąbrowskiemu dla ˝Tygodnika Ilustrowanego˝ w 1914 r. (Dzwonek)
Jeszcze minutkę, przepraszam.
Wicemarszałek Małgorzata Kidawa-Błońska:
Minutę to nie, pani poseł.
Poseł Joanna Lichocka:
To pisarz wyrosły z pokolenia powstania styczniowego, jak Sienkiewicz, Rodziewiczówna czy Żeromski. Mówi nam: to, co nieuchwytne, uchwycić możecie wy jedni. Oto zadanie, jak słusznie zauważył jeden z najwybitniejszych znawców życia i twórczości Korzeniowskiego prof. Stefan Zabierowski, które postawił nam pisarz: głębszego, bo przez pryzmat polskości, odczytania jego twórczości. Opowiedzmy więc o Józefie Konradzie Korzeniowskim, o Josephie Conradzie, spadkobiercy...
Wicemarszałek Małgorzata Kidawa-Błońska:
Proszę kończyć, pani poseł.
Poseł Joanna Lichocka:
...naszej tradycji rycerskiej, której wartości zaniósł światu.
Klub Prawa i Sprawiedliwości popiera uchwałę w sprawie ustanowienia roku 2017 Rokiem Josepha Conrada. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia