8. kadencja, 21. posiedzenie, 3. dzień (23-06-2016)
32. punkt porządku dziennego:
Wybór członków Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (druki nr 638 i 646).
Poseł Arkadiusz Mularczyk:
Dziękuję bardzo.
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Pani Premier! Mam zaszczyt i przyjemność przedstawić zgłoszonych przez Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość kandydatów na członków Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej.
Wysoka Izbo! Pan prof. dr hab. Sławomir Ryszard Cenckiewicz urodził się 20 lipca 1971 r. w Gdyni. Jest historykiem, publicystą, wykładowcą akademickim, profesorem WSKSiM w Toruniu. Syn Janiny z domu Kubiak i Ryszarda Cenckiewicza. Jest absolwentem Instytutu Historii Uniwersytetu Gdańskiego. W 1997 r. obronił pracę magisterską pod kierunkiem prof. Romana Wapińskiego na podstawie rozprawy ˝Geneza opozycji lewicowo-liberalnej w PRL˝ (praca obroniona z wyróżnieniem rektora). W 2003 r. w Instytucie Historii Uniwersytetu Gdańskiego obronił pracę doktorską na podstawie rozprawy pt. ˝Tadeusz Katelbach. Biografia polityczna˝ (promotorem był prof. Roman Wapiński). W latach 2003-2006 był adiunktem w Instytucie Historii Uniwersytetu Gdańskiego. W okresie 2001-2006 był pracownikiem Oddziałowego Biura Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej w Gdańsku. Od lipca do listopada 2006 r. pracował w Biurze Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie. W lutym 2007 r. objął stanowisko naczelnika w Oddziałowym Biurze Edukacji Publicznej IPN w Gdańsku, które pełnił do września 2008 r.
W pracy naukowej specjalizuje się w dziejach Ludowego Wojska Polskiego, komunistycznych tajnych służb, polskiej emigracji politycznej, Polonii amerykańskiej, oporu i ruchu antykomunistycznego w PRL. Prowadził badania naukowe w Anglii i Stanach Zjednoczonych. Był dwukrotnym stypendystą Polonia Aid Foundation Trust w Londynie (w 2002 i 2004 r.). W 2000 r. otrzymał grant Fundacji Kościuszkowskiej w Nowym Jorku. W latach 2005-2007 był stypendystą Free Speech Foundation w Chicago. W latach 2003-2005 był sekretarzem redakcji rocznika naukowego ˝Niepodległość˝ (w Warszawie). Od 1999 r. jest również członkiem Rady Porozumiewawczej Badań nad Polonią. Jest autorem ok. 200 publikacji naukowych, popularnonaukowych i źródłowych. Opublikował wiele książek, m.in.: ˝Oczami bezpieki. Szkice i materiały z dziejów aparatu bezpieczeństwa PRL˝, wyd. Arcana (II nagroda w konkursie literackim im. Józefa Mackiewicza w 2005 r. oraz wyróżnienie w konkursie literackim im. Brutusa w 2005 r.), ˝Tadeusz Katelbach. Biografia polityczna˝, Warszawa 2005, ˝SB a Lech Wałęsa. Przyczynek do biografii˝, Gdańsk- Kraków-Warszawa 2008 (wspólnie z prof. Gontarczykiem), za którą to książkę redakcja ˝Gazety Polskiej˝ przyznała mu tytuł Człowieka Roku 2008, ˝Sprawa Lecha Wałęsy˝, Poznań 2008, ˝Śladami bezpieki i partii. Studia. Źródła. Publicystyka˝, Łomianki 2009, ˝Gdański Grudzień '70˝, Warszawa 2009, ˝Anna Solidarność. Życie i działalność Anny Walentynowicz na tle epoki˝, Poznań 2010, ˝Długie ramię Moskwy. Wywiad wojskowy Polski Ludowej 1943-1991 (wprowadzenie do syntezy)˝, ˝Atomowy szpieg. Ryszard Kukliński i wojna wywiadów˝, ˝Lech Kaczyński. Biografia polityczna 1949-2005˝, Poznań 2012 - współautor i ˝Prezydent Lech Kaczyński (2005-2010)˝, Warszawa 2016 - współautor.
W dniu 22 lipca 2006 r. minister obrony narodowej Radosław Sikorski powołał Sławomira Cenckiewicza na stanowisko przewodniczącego Komisji ds. Likwidacji Wojskowych Służb Informacyjnych. Funkcję tę pełnił do dnia 30 października 2006 r. W tym też czasie pełnił funkcję doradcy wiceministra obrony narodowej Antoniego Macierewicza, pełnomocnika do spraw organizacji Służby Kontrwywiadu Wojskowego.
W dniu 5 stycznia 2016 r. minister obrony narodowej Antoni Macierewicz powołał Sławomira Cenckiewicza na stanowisko dyrektora CAW i pełnomocnika MON do spraw reformy archiwów państwowych. 4 czerwca br. Sławomir Cenckiewicz został dyrektorem Wojskowego Biura Historycznego im. gen. Kazimierza Sosnkowskiego. W 2007 r. prezydent Lech Kaczyński przyznał Sławomirowi Cenckiewiczowi Srebrny Krzyż Zasługi.
Kolejnym kandydatem, którego mam zaszczyt przedstawić, jest pan prof. dr hab. Jan Draus, urodzony 25 marca 1952 r. w Kolbuszowej. W latach 1971-1976 studiował historię na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie uzyskał w 1980 r. tytuł doktora. Habilitował się w 1994 r. w Polskiej Akademii Nauk w Warszawie. Tytuł naukowy profesora nauk humanistycznych uzyskał w 2000 r. Pracował w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Rzeszowie oraz w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, w Wyższej Szkole Filozoficzno-Pedagogicznej Ignatianum w Krakowie, obecnie Akademia Ignatianum, a od 2001 r. w Uniwersytecie Rzeszowskim. W latach 2001-2012 pełnił funkcję rektora w Państwowej Wyższej Szkole Wschodnioeuropejskiej w Przemyślu. Redaktor naczelny ˝Studiów Rzeszowskich˝, członek Rady Naukowej Instytutu Historii PAN, redaktor naczelny ˝Encyklopedii Rzeszowa˝, autor ponad 250 publikacji naukowych z zakresu historii najnowszej oraz historii nauki i wychowania, promotor sześciu doktoratów, recenzent ponad 20 prac doktorskich i habilitacyjnych, recenzent w przewodach profesorskich, stypendysta wielu fundacji zagranicznych.
W latach 1976-1980 działacz opozycji demokratycznej, a od 1980 r. NSZZ ˝Solidarność˝, przewodniczący Komisji Zakładowej NSZZ ˝Solidarność˝ przy WSP w Rzeszowie, współpracownik podziemnej Regionalnej Komisji Wykonawczej NSZZ ˝Solidarność˝ w Rzeszowie, członek diecezjalnej rady kultury, założyciel Komitetu Obywatelskiego w Rzeszowie, redaktor naczelny kwartalnika społecznego ˝Ultimatum˝, tygodnika ˝San˝, dyrektor i redaktor naczelny Polskiego Radia i Telewizji w Rzeszowie, wiceprezes Radia Rzeszów.
W latach 1991-1993 był senatorem RP II kadencji oraz wiceprzewodniczącym delegacji Polski w Zgromadzeniu Parlamentarnym Rady Europy w Strasburgu. Członek Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich.
W latach 1990-1999 był przewodniczącym Okręgowej Komisji Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Rzeszowie oraz członkiem Głównej Komisji Badań Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Warszawie. Następnie był członkiem Kolegium IPN w Warszawie w I i II kadencji, laureatem Nagrody Miasta Rzeszowa oraz honorowym obywatelem miasta Rzeszowa w roku 2012.
Kolejną kandydaturą, którą mam zaszczyt zaprezentować Wysokiej Izbie, jest kandydatura prof. dr. hab. pana Piotra Franaszka. Jego życiorys zawodowy związany jest od początku z Uniwersytetem Jagiellońskim. W 1979 r. uzyskał tytuł magistra na Wydziale Historycznym UJ, w 1988 r. stopień doktora nauk humanistycznych z zakresu historii, zaś w 1996 r. stopień doktora habilitowanego z zakresu historii nowożytnej i nowoczesnej. W 2003 r. uzyskał tytuł profesora nauk humanistycznych, w grudniu 2013 r. został mianowany na stanowisko profesora zwyczajnego w Instytucie Historii UJ.
Przynależność do szkoły historii gospodarczej prof. Heleny Madurowicz-Urbańskiej zdeterminowała pierwotny zakres jego zainteresowań badawczych, koncentrujących się głównie wokół dziejów społecznych i gospodarczych XIX i XX w. Jednocześnie od kilku lat prowadzi systematyczne badania nad problemem inwigilacji szkół wyższych, a zwłaszcza Uniwersytetu Jagiellońskiego, przez Urząd Bezpieczeństwa w latach Polski Ludowej. Podjęcie tego kierunku badań wynikało z faktu powołania prof. Piotra Franaszka w listopadzie 2005 r. przez prof. Karola Musioła, rektora UJ, na członka zespołu historyków do spraw prowadzenia badań naukowych nad inwigilacją środowiska Uniwersytetu Jagiellońskiego przez SB. Z kolei w następnym roku został włączony w prace projektu ˝Instytut Pamięci Narodowej. Aparat bezpieczeństwa wobec środowisk twórczych, naukowych i dziennikarzy w latach 1944-1989˝. W jego ramach kierował zespołem prowadzącym badania dotyczące inwigilacji środowisk naukowych i akademickich oraz postaw naukowców wobec władz komunistycznych. Projekt ten jest kontynuowany z jego udziałem przez IPN. Wynikiem tej działalności jest wiele prac zbiorowych, w tym trzy pod jego redakcją. W ramach przedmiotowych badań w 2012 r. opublikowano pracę jego autorstwa ˝'Jagiellończyk'. Działania Służby Bezpieczeństwa wobec Uniwersytetu Jagiellońskiego w latach osiemdziesiątych XX w.˝.
Przez osiem edycji piastował funkcję przewodniczącego jury w konkursie im. Oskara Haleckiego ˝Książka historyczna roku˝ organizowanym przez IPN, Telewizję Polską i Polskie Radio. Od kilku lat współpracuje również z oddziałami IPN w zakresie recenzowania wydawanych przez nie publikacji.
W ramach współpracy międzynarodowej był członkiem kilku zespołów badawczych. W latach 2004-2008 był kierownikiem zespołu badawczego Instytutu Historii UJ w projekcie realizowanym z ośmioma partnerami zagranicznymi w ramach 6. Programu Ramowego Marii Curie, zatytułowanym ˝Unifying the European Experience: Historical Lessons of Pan-European Development˝. Jednym z efektów tego projektu jest opublikowana w ubiegłym roku dwutomowa historia gospodarcza Europy ˝The Cambridge Economic History of Modern Europe˝. Z kolei praca w międzynarodowym zespole badawczym kierowanym przez prof. Alicję Teichową z Uniwersytetu w Cambridge zaowocowała wydaniem w 2009 r. książki ˝Gap in the Iron Curtain˝ - jest jednym ze współautorów. Badanie prowadzone w ramach tego zespołu miało na celu ukazanie przepływu informacji i technologii pomiędzy krajami neutralnymi a komunistycznymi w Europie.
Kilkakrotnie otrzymywał stypendia zagraniczne, m.in. Fundacji Kościuszkowskiej w Nowym Jorku, Fundacji Lanckorońskich z Brzezia, Uniwersytetu w Liege.
Jest autorem ponad 120 prac naukowych, w tym dziewięciu pozycji książkowych, kilkunastu prac popularnonaukowych oraz redaktorem 20 prac zespołowych. W latach 1999-2002 był wicedyrektorem Instytutu Historii UJ, a następnie przez dwie kadencje pełnił funkcję dyrektora instytutu. Jest absolwentem podyplomowych studiów zarządzania organizowanych przez Polsko-Francuską Szkołę Zarządzania działającą na mocy porozumienia pomiędzy czterema wyższymi uczelniami Krakowa oraz Institut d'Administration des Entreprises de l'Universiteté de Lille. Od 2002 r. kieruje Zakładem Historii Gospodarczej i Społecznej w Instytucie Historii UJ. W latach 2003-2006 był członkiem Komitetu Nauk Historycznych PAN jako przedstawiciel krakowskiego i rzeszowskiego środowiska historyków. Od 2007 r. współpracuje z Państwową Wyższą Szkołą Wschodnioeuropejską w Przemyślu.
Kolejnym kandydatem, którego mam zaszczyt przedstawić, jest pan prof. dr hab. Józef Marecki, urodzony 31 stycznia 1957 r. w Krośnie. Historyk, wykładowca na Uniwersytecie Papieskim Jana Pawła II w Krakowie oraz pracownik krakowskiego oddziału IPN. Specjalista z zakresu archiwistyki i historii najnowszej. Zajmuje się problematyką związaną z szeroko rozumianym krajobrazem kulturowym Europy. Szczególnie bliskie mu są heraldyka, numizmatyka oraz weksylologia, falerystyka i symbolika chrześcijańska. Należy do wielu towarzystw naukowych w Polsce i za granicą.
Kształcił się Krośnie i Rzeszowie, gdzie ukończył Pedagogiczne Studium Techniczne. Następnie rozpoczął studia na Wydziale Teologicznym w Papieskiej Akademii Teologicznej - obecnie Uniwersytet Papieski Jana Pawła II - w Krakowie, równolegle studiując na Wydziale Historii Kościoła - obecnie Wydział Historii i Dziedzictwa Kulturowego - gdzie także ukończył studia doktorskie i doktoryzował się w 1992 r. Habilitację z nauk humanistycznych w zakresie historii uzyskał w 2001 r., 4 lata później został profesorem UP JPII, a w 2011 r. uzyskał profesurę tytularną.
W 1986 r. otrzymał święcenia kapłańskie w Krakowie. Po 2-letniej pracy duszpasterskiej w Stalowej Woli został skierowany do pracy naukowej. Od 1990 r. związany jest zawodowo z Wydziałem Historii i Dziedzictwa Kulturowego Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie jako wykładowca akademicki. Kolejno pracował jako asystent i adiunkt przy Katedrze Historii Kościoła w Czasach Najnowszych, a następnie został powołany na kierownika Katedry Archiwistyki i Nauk Pomocniczych, na którym to stanowisku pracuje do chwili obecnej. Ponadto od 2002 r. pracował jako kierownik Studium Archiwistycznego, Studium Archiwistyczno-Bibliotekoznawczego i Podyplomowych Studiów Archiwistyki i Bibliotekoznawstwa.
Do chwili obecnej wypromował ok. 100 magistrów i licencjatów zawodowych oraz pięciu doktorów. Ponadto prowadził wykłady na Uniwersytecie Śląskim, w Krakowskim Instytucie Rozwoju i Edukacji oraz w wyższych seminariach duchownych afiliowanych do Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II. Za działalność na polu dydaktycznym i organizacyjnym został odznaczony medalem KEN w 2006 r. i kilkakrotnie wyróżnieniami rektora. W 2006 r. podjął pracę w Oddziałowym Biurze Edukacji Publicznej IPN jako główny specjalista, koncentrując swoje badania na represjach wobec Kościoła katolickiego i innych związków wyznaniowych. Współinicjator edycji źródeł ˝Niezłomni˝ oraz redaktor serii wydawniczej ˝Kościół w okowach˝. W 2007 r. otrzymał nagrodę prezesa IPN za działalność naukową.
Oprócz powyższego angażuje się w działalność na polu archiwistycznym, prowadząc wykłady z archiwistyki, organizując szkolenia dla archiwistów oraz aktywnie uczestnicząc w życiu tego środowiska. Był członkiem Rady Naukowej przy Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych z nominacji ministra kultury i dziedzictwa narodowego, jest członkiem Zespołu Specjalistów do Spraw Archiwaliów przy Kościelnej Komisji Konkordatowej oraz członkiem Rady Naukowej przy Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie. Jest członkiem wielu towarzystw i instytucji naukowo-badawczych, m.in. Komisji Historycznej Oddziału PAN w Katowicach, Polskiego Towarzystwa Historycznego, Stowarzyszenia Archiwistów Polskich, Stowarzyszenia Archiwistów Kościelnych, Polskiego Towarzystwa Teologicznego, Instytutu Badań Dziejów Kościelnych w Łucku. Współpracując w placówkami muzealnymi, pełnił szereg funkcji doradczych i kierował radami naukowymi. W ostatnich miesiącach został powołany do Zespołu do Spraw Nagród w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz do Rady Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki przy ministrze nauki i szkolnictwa wyższego.
Opublikował 32 monografie i zwarte edycje źródłowe, redagował 33 prace zbiorowe, opublikował blisko 190 artykułów naukowych w kraju i za granicą, 70 haseł biograficznych, ponad 70 artykułów popularnonaukowych. Podczas konferencji i sesji naukowych wygłosił 206 referatów, w tym za granicą 22, a w kraju: 31 na konferencjach międzynarodowych i 153 na konferencjach ogólnopolskich. W dorobku posiada także 96 wystąpień popularyzatorskich oraz 50 nagrań radiowych i telewizyjnych. Znany w środowisku harcerskim jako założyciel ˝niezależnego˝ Szczepu Harcerskiego Leśne Plemię w Stalowej Woli - Rozwadowie i duszpasterz harcerski, duchowy opiekun sybiraków i środowisk kombatantów w Małopolsce.
I ostatnia kandydat, którego mam zaszczyt przedstawić, z grupy pięciu kandydatów.
Pan Krzysztof Wyszkowski, urodzony 10 listopada 1947 r. w Mrągowie, syn Stefana Wyszkowskiego i Krystyny z domu Nowakowskiej. Od 1954 r. uczęszczał do szkoły podstawowej w Olsztynie, którą ukończył w roku 1961 r., a następnie podjął dalszą naukę w Liceum Ogólnokształcącym nr 2 w Olsztynie. Po 2 latach przerwał edukację i w wieku 16 lat podjął pracę jako robotnik fizyczny.
W 1974 r. przeprowadził się do Gdańska, gdzie kontynuował pracę fizyczną jako stolarz. Zamieszkanie w Gdańsku wykorzystał do nawiązania kontaktu z red. Jerzym Giedroyciem z Instytutu Literackiego w Paryżu, który przez tajnych kurierów przekazywał mu wydawnictwa ˝Kultury˝ i innych ośrodków emigracyjnych do dalszego rozpowszechniania m.in. w Warszawie i Krakowie. W tym też czasie, przez jego przyjaciela Tadeusza Kadenacego, wnuka najstarszej siostry marszałka Józefa Piłsudskiego Zofii Kadenacowej, nawiązał kontakt z Joanną Jaraczewską, wnuczką marszałka, która przywiozła do Polski i przekazała mu pierwszy powielacz spirytusowy, na którym odbite zostały pierwsze wydawnictwa rodzącego się, od czasu tzw. protestu konstytucyjnego w 1975 r., jawnego ruchu antykomunistycznego w Trójmieście. W ten sposób wszedł już na stałe w nurt tradycji piłsudczykowskiej jako obowiązku walki o niepodległość Polski. W tym czasie Służba Bezpieczeństwa PRL podjęła przeciwko niemu i współpracującemu z nim jego bratu Błażejowi Wyszkowskiemu sprawę operacyjnego rozpracowania pod kryptonimem ˝Kanał˝.
Po powstaniu Komitetu Obrony Robotników włączył się w działalność tego środowiska, a w 1977 r. przystąpił do bezpośredniej współpracy z pismem Komitetu Samoobrony Społecznej KOR pt. ˝Robotnik˝. W kwietniu 1978 r. był współzałożycielem Komitetu Założycielskiego Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża. W latach 1979-1980 utworzył również wydawnictwo podziemne, które publikowało druki polityczne, najczęściej na użytek WZZ, a także książki historyczne oraz dzieła literatury pięknej - wszystkie niewydane wcześniej w kraju dzieła Witolda Gombrowicza, za zgodą Jerzego Giedroycia.
W sierpniu 1980 r. wziął udział w wielkim strajku w Stoczni Gdańskiej i jako osoba bezrobotna wskutek udziału w WZZ dzięki własnym zasobom wydawniczym uruchomił druk dokumentów Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego oraz ulotek strajkowych.
Od dnia 23 sierpnia 1980 r. wchodził w skład redakcji ˝Strajkowego Biuletynu Informacyjnego Solidarność˝. Jest autorem tego tytułu, którego użycie jako hasła dla całego ruchu niepodległościowego zaplanował jeszcze w 1978 r. W 1981 r pracował jako sekretarz redakcji ˝Tygodnika Solidarność˝. 13 grudnia 1981 r. został aresztowany i umieszczony w więzieniu w Strzebielinku.
W sierpniu 1982 r., wykorzystując pobyt w szpitalu, uciekł z internowania, podejmując współpracę z podziemnym ruchem solidarnościowym. Po zatrzymaniu przez SB 22 lipca 1983 r. kontynuował tę współpracę aż do upadku komunizmu w 1989 r. Jako bezpośredni obserwator obrad okrągłego stołu, ale nie uczestnik, uzyskał akredytację jako członek ekipy Video Studio Gdańsk. Opublikował na łamach ˝Kultury˝ paryskiej krytyczną ocenę przebiegu i wynik kontraktu. Z tego też powodu odrzucił propozycję redaktora Tadeusza Mazowieckiego dotyczącą kontynuowania pracy sekretarza redakcji w odnowionym ˝Tygodniku Solidarność˝. Wrócił do tygodnika dopiero po powołaniu Jarosława Kaczyńskiego na stanowisko redaktora naczelnego pisma.
W tym czasie za swoje główne zadanie uznał obalenie prezydentury Wojciecha Jaruzelskiego. Dlatego po przekazaniu mu przez jego rzecznika zgody Jaruzelskiego na rezygnację z zajmowanego stanowiska namówił Lecha Wałęsę do podjęcia akcji na rzecz przyspieszonych wyborów prezydenckich. Jako członek sztabu wyborczego Lecha Wałęsy uczestniczył w tworzeniu programu politycznego, w którym jako cel numer jeden polskiej polityki zagranicznej przeforsował przystąpienie Polski do Sojuszu Północnoatlantyckiego.
Po wygranej kampanii odrzucił propozycję Lecha Wałęsy dotyczącą podjęcia pracy w jego kancelarii i został doradcą premiera Jana Krzysztofa Bieleckiego. Po niedługim okresie współpracy złożył dymisję i podjął aktywność na rzecz jak najszybszego doprowadzenia do wyborów parlamentarnych. Po wyborach przyjął propozycję objęcia funkcji doradcy premiera Jana Olszewskiego.
W roku 1992 aktywnie uczestniczył w działaniach na rzecz lustracji i dekomunizacji. Po obaleniu rządu Jana Olszewskiego powrócił do zawodu publicysty politycznego. W latach 1997-2000 pracował przy tworzeniu raportu końcowego komisji likwidacyjnej RSW, a następnie w Polskiej Akademii Informacyjnej.
Od przejścia na emeryturę w 2012 r. czasem na etacie, a czasem jako wolny strzelec kontynuuje pracę publicystyczną i temu zawodowi pozostaje wierny do chwili obecnej.
Bardzo dziękuję, panie marszałku. Dziękuję, Wysoka Izbo. Proszę o poparcie przedstawionych kandydatów. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia